{"id":10732,"date":"2023-07-26T07:31:57","date_gmt":"2023-07-26T05:31:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/?post_type=documentaire&#038;p=10732"},"modified":"2024-01-24T19:29:37","modified_gmt":"2024-01-24T15:29:37","slug":"muze-villele-la-renyon-rantr-listoir-ek-la-memoir-lesklavaj-in-landroi-inportan-listoir-sossial-renyone","status":"publish","type":"documentaire","link":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/documentaires\/labitasyon-desbassayns\/listoir-labitasyon\/muze-villele-la-renyon-rantr-listoir-ek-la-memoir-lesklavaj-in-landroi-inportan-listoir-sossial-renyone\/","title":{"rendered":"M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le La R\u00e9nyon rantr\u2019 listoir \u00e8k la m\u00e9moir l\u00e9sklavaj. In landroi inportan listoir sossial r\u00e9nyon\u00e9"},"content":{"rendered":"<h2>M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le i amontre, par listoir d\u2019in famiy gro propri\u00e9t\u00e8r, l\u00e9vol\u00fcsyon sossial, \u00e9konomik d\u2019in vi\u00e9 koloni ke la-vni, lan\u00e9 1946, d\u00e9partman frans\u00e9 <em>d\u2019outre-mer<\/em>.<\/h2>\n<p>L\u00e9 vr\u00e9 m\u00fcz\u00e9-la i amontre listoir bann maitr\u2019 par la vary\u00e9t\u00e9 zot patrimoine, soman li oubliye pa la m\u00e9moir toute \u00e7ak la-trava\u00efye dessi propri\u00e9t\u00e9 kolonial-la : dabor-inn bann z\u00e9sklav depi XVIII\u00e8m si\u00e8k jiska lan\u00e9 1848 ; apr\u00e9\u00e7a bann trava\u00efy\u00ebr angaj\u00e9 apr\u00e9 labolisyon l\u00e9sklavaj jiska dann zan\u00e9 1930 ; \u00e9pila bann ti kolon \u2013 zouvri\u00e9 agrikol amar\u00e9 \u00e8k bann propri\u00e9t\u00e8r sanm in kontra kolonaj.<\/p>\n<p>Alorse, kan i argarde listoir La R\u00e9nyon, M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le l\u00e9 l\u00e0, en promi\u00e9, po amontre bann visit\u00ebr in mani\u00e8r po mi\u00e9 konprande ko\u00e7a l\u00e9t\u00e9 vr\u00e9man lo <em>soci\u00e9t\u00e9 de plantation<\/em>\u00a0La R\u00e9nyon, par koman l\u00e9sklavaj la-f\u00e9 \u00e9n\u00e8te son l\u00e9konomi.<\/p>\n<h3>In m\u00fcz\u00e9 dann in lil : La R\u00e9nyon \u00e8k Loss\u00e9an Indien<\/h3>\n<p>Avan d\u2019 pr\u00e9zante M\u00fcz\u00e9 istorik Vill\u00e8le, lo bann r\u00e9zon po d\u00e9vlope ali, i fo arplasse l\u00e9kipman k\u00fcltir\u00e8l-la dan lo kont\u00e8ks dabor-inn in lil, lil La R\u00e9nyon, \u00e9pila in gran l\u00e9spasse j\u00e9ografik depi Lafrik jiska Lostrali : Loss\u00e9an Indien.<\/p>\n<p>La R\u00e9nyon, avan-\u00e7a Lil Bourbon, i tonbe S\u00fcd-\u00c8st Madagascar, lo Nor Tropik Kaprikorn, par-l\u00e0 10 000 km la France. Promi\u00e9 d\u00e9b\u00fc, t\u00e9 in l\u00e9skal po bann bato <em>Compagnies des Indes<\/em>. In l\u00e9konomi d\u2019plantation la-d\u00e9vlop\u00e9 sirtou XVIII\u00e8m, XIX\u00e8m si\u00e8k. Lan\u00e9 1946, La R\u00e9nyon i devien d\u00e9partman frans\u00e9 d<em>\u2019outre-mer<\/em>, \u00e9pila in r\u00e9jion d\u2019in s\u00ebl d\u00e9partman depi lo bann loi d\u00e9ssantralizasyon 1982-1984, po finalman vnir inn rantr\u2019 lo 7 <em>R\u00e9gions ultrap\u00e9riph\u00e9riques<\/em> depi lo <em>Trait\u00e9 d\u2019Amsterdam<\/em> lan\u00e9 1997. Lil La R\u00e9nyon i f\u00e9 2 512 km2, l\u00e9 sirtou en piton, lo pl\u00fcs gran i ap\u00e8le Piton-d\u2019N\u00e8j, i arive 3 070 m (fig. n\u00b01). Son bann p\u00e9izaj l\u00e9 vari\u00e9. La for\u00e9 i kouv\u00e8r \u00be son s\u00fcrfasse, 800 m laltit\u00fcde a-mont\u00e9, \u00e8k tr\u00e9-p\u00e9 demoun i r\u00e8ste dessi. Lo derni\u00e9 resansman (INSEE, lan\u00e9 2011) i done in pop\u00fclasyon 830 000 moun a-mont\u00e9. Pop\u00fclasyon-la l\u00e9 j\u00ebn \u00e8k in gran vari\u00e9t\u00e9 k\u00fcltirel. Lo shomaj, d\u2019apr\u00e9 la mani\u00e8r kalk\u00fcl\u00e9 lo BIT (<em>Bureau International du Travail<\/em>) l\u00e9 for, li toushe 27,2 % demoun n\u00e9na laj trava\u00efy\u00e9.<\/p>\n<figure id=\"attachment_748\" aria-describedby=\"caption-attachment-748\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_1.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-748 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_1.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"567\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_1.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_1-300x213.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_1-768x544.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-748\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 1\u00a0: Kart La R\u00e9ynon f\u00e9 par L. Maillard. 1861. L\u00e9stanpe. <br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>Lo p\u00ebpleman La R\u00e9nyon i komanse po vr\u00e9man dann bann zan\u00e9 1660, li kontin\u00fc\u00e9 vag par vag. Bann promi\u00e9 kolon frans\u00e9 i d\u00e9barke en 1665. Zot va r\u00e8ste la-m\u00e8m \u00e9k in bann <em>serviteurs<\/em> malgash. La p\u00e8riode k\u00fcltir kaf\u00e9, \u00e8k lo d\u00e9vlopman in l\u00e9konomi d\u2019plantation, limigrasyon demoun Leurope, sirtou bann kolon frans\u00e9, i ranforse. N\u00e9na ossi \u00e7at i sorte dann p\u00e9\u00ef Loss\u00e9an Indien \u00e8k la transportasyon bann z\u00e9sklav Madagaskar, Lafrik (sirtou Mozanbik), Linde. Jist avan la <em>R\u00e9volution fran\u00e7aise<\/em>, La R\u00e9nyon nav\u00e9 35 000 z\u00e9sklav po 46 000 moun.<\/p>\n<p>Lan\u00e9 1815 apartir, \u00e8k la p\u00e8riode k\u00fcltir kann, kanm\u00e8m nav\u00e9 linterdiksyon lo trafik, bann z\u00e9sklav \u00e8k bann zangaj\u00e9 kissoi Lafrik, kissoi Linde, t\u00e9 i rantre (fig. n\u00b02). Lan\u00e9 1847, Bourbon, nav\u00e9 56 % z\u00e9sklav (58 308 z\u00e9sklav po 103 491 moun).<\/p>\n<figure id=\"attachment_750\" aria-describedby=\"caption-attachment-750\" style=\"width: 507px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_2-e1632122099118.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"taille-initiale wp-image-750 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_2-e1632122099118.jpg\" alt=\"\" width=\"507\" height=\"700\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-750\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 2\u00a0: N\u00e8gr\u2019 Yambane. Mettais. 1861. L\u00e9stanpe. <br \/>Dann <em>Voyage \u00e0 l\u2019\u00eele de la R\u00e9union (Ile Bourbon)<\/em>, Louis-Laurent Simonin, 1862. <br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>Apr\u00e9 labolisyon l\u00e9sklavaj, jiska bann zan\u00e9 1930, La R\u00e9nyon la-f\u00e9 vnir in ot kalit\u00e9 min-d\u00e8v : bann trava\u00efy\u00ebr zangaj\u00e9 (\u00e8k in kontra) ke t\u00e9 i sorte dann Linde, Lafrik, Madagaskar, la Shine, Larship\u00e8l Komor, Rodrigues. Lan\u00e9 1881, po 169 493 demoun ke t\u00e9 i vive dann lil nav\u00e9 rantr\u2019 46 000 \u00e9k 62 000 zangaj\u00e9 zindien, kaf (zafrikin), malgash, shinoi.<\/p>\n<p>Dann in p\u00e8riode troi si\u00e8k \u00e9dmi, bann dif\u00e9ran lariv\u00e9 demoun-la la-am\u00e8ne in gran rish\u00e8sse k\u00fcltirel. La vie-ansanm bann migran ke t\u00e9 i sorte toute kot\u00e9, zot m\u00e9tissaj k\u00fcltirel, la-f\u00e9 \u00e9n\u00e8te lidantit\u00e9 la sossi\u00e9t\u00e9 r\u00e9nyon\u00e9, in lidantit\u00e9 k\u2019 i ar\u00e8te pa shanj\u00e9.<\/p>\n<h3>In m\u00fcz\u00e9 anparmi d\u2019ot : m\u00fcz\u00e9 \u00e9k landroi d\u2019 souvnanse La R\u00e9nyon<\/h3>\n<p>Depi bann loi d\u00e9ssantralizasyon, par zot konp\u00e9tanse obligatoir san\u00e7a konpl\u00e9mant\u00e8r, par volont\u00e9 politik, lo D\u00e9partman \u00e8k la R\u00e9jion i ok\u00fcpe la j\u00e9stion in bann zinstit\u00fcsyon k\u00fcltirel.<\/p>\n<p>Lo D\u00e9partman i j\u00e8re troi <em>Mus\u00e9es de France<\/em> : deu Sin-Dni, la kapital (<em>chef-lieu<\/em>), in ot dan Lou\u00e8st. N\u00e9na ossi in landroi la souvnanse dann Nor-Ou\u00e8st.<\/p>\n<p>Lo promi\u00e9 m\u00fcz\u00e9, lo M\u00fcz\u00e9um Sianse Nat\u00fcr\u00e8l, la-rouv\u00e8r Sin-Dni, lan\u00e9 1855, dann <em>Jardin de l\u2019\u00c9tat<\/em>, lansien jardin botanik laklimatasyon ke la<em> Compagnie des Indes<\/em> la-kr\u00e9\u00e9, XVIII\u00e8m si\u00e8k. Son mission l\u00e9t\u00e9 : \u00ab done la j\u00ebn\u00e8sse lo gou la sianse, sirtou la zooloji \u00e8k la min\u00e9raloji \u00bb. Lo pouvoir kolonial t\u00e9 i pr\u00e9zante ali konm \u00ab lo gardien bann zid\u00e9 la France dan la <em>Mer des Indes<\/em> \u00bb. Po komans\u00e9, li l\u00e9t\u00e9 in m\u00fcz\u00e9 gouv\u00e8rnman. Lan\u00e9 1992, Kons\u00e8y J\u00e9n\u00e9ral i pran son r\u00e9sponsabilit\u00e9 administratif. Depi 2007, lo M\u00fcz\u00e9um i f\u00e9 la j\u00e9stion siantifik in lan\u00e8ks dann zansien saline la kom\u00fcne Sin-L\u00e9.<\/p>\n<p>Lan\u00e9 1911, par linitiativ deu z\u00e9krivin kr\u00e9ol, Marius \u00e9k Ary Leblond (zot vr\u00e9 nom : Georges Ath\u00e9nas \u00e9k Aim\u00e9 Merlo) la koloni la-kr\u00e9\u00e9 lo M\u00fcz\u00e9 L\u00e9on Dierx, Sin-Dni ossi. \u00c7a po done La R\u00e9ynon in \u00ab landroi po l\u00e9d\u00fckasyon, la souvnanse \u00bb : l\u00e9pok-la, po lo pouvoir kolonial, La R\u00e9nyon l\u00e9t\u00e9 konm \u00ab <em>la petite France de l\u2019oc\u00e9an Indien<\/em> \u00bb. In komit\u00e9 parizien sanm zartist, vand\u00ebr-d\u2019art, zint\u00e9l\u00e9kt\u00fc\u00e8l, i f\u00e9 in bann kol\u00e9ksyon lart mod\u00e8rn. Lo m\u00fcz\u00e9 i ressoi ossi in bann kol\u00e9ksyon lart \u00e8k listoir La R\u00e9nyon. Lan\u00e9 1947, Lucien Vollard (lo fr\u00e8r lo gran vand\u00ebr-d\u2019art Ambroise), i f\u00e9 kado lo M\u00fcz\u00e9 L\u00e9on Dierx 157 z\u00ebv k\u2019i repr\u00e9zante bann dif\u00e9ran mouvman lart mod\u00e8rn en France. Lan\u00e9-la apartir, lo m\u00fcz\u00e9 i devien sirtou in m\u00fcz\u00e9 d\u2019 lart.<\/p>\n<p>Lan\u00e9 1974, trante an apr\u00e9 la d\u00e9partmantalizasyon, lo M\u00fcz\u00e9 istorik Vill\u00e8le i rouv\u00e8r dan la kom\u00fcne Sin-Pol. I kr\u00e9\u00e9 ali po prot\u00e8je larshit\u00e9kt\u00fcr bann batiman dessi in dom\u00e8n kolonial, \u00e9pila po done La R\u00e9nyon in m\u00fcz\u00e9 istorik (fig. n\u00b03). Depi 2007, la-assossi\u00e9 \u00e8k m\u00fcz\u00e9-la in landroi la souvnanse : bann zansien lazar\u00e9 La Grande Chaloupe. La-bati bann lazar\u00e9-la dann zan\u00e9 1860 apartir. T\u00e9 i ans\u00e8rve \u00e7a po m\u00e8te bann zangaj\u00e9 en karant\u00e8n po prot\u00e8je demoun La R\u00e9nyon kontr\u2019 bann l\u00e9pid\u00e9mi. Depi inn bone koupe de temps, l\u00e9 apr\u00e9 arm\u00e8te n\u00ebv site patrimonial-la. Jordi li tonbe konm in landroi sap\u00e8r sinbolik listoir p\u00ebpleman La R\u00e9nyon.<\/p>\n<figure id=\"attachment_752\" aria-describedby=\"caption-attachment-752\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_3.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-752 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_3.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"533\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_3.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_3-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_3-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-752\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 3\u00a0: Foto anl\u00e8r-lavion M\u00fcz\u00e9 istorik \u00e9k karti\u00e8 \u00ab Vill\u00e8le \u00bb, landroi lansien kanp z\u00e9skav. <br \/>Raymond Barthes, 2011. Foto. <br \/>M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>La R\u00e9jion, son kot\u00e9, li j\u00e8re deu <em>Mus\u00e9es de France<\/em> \u00e9pila deu santr\u2019 la resh\u00e8rsh siantifik.<\/p>\n<p>Komansman bann lan\u00e9 1990, la-kr\u00e9e M\u00fcz\u00e9 Stella Matutina dann in lansien l\u00fczine do-sik dan la kom\u00fcne Sin-L\u00e9 (dann Lou\u00e8st La R\u00e9nyon). \u00c7a in m\u00fcz\u00e9 po amontre listoir son d\u00e9vlopman ind\u00fcstri\u00e8l, sirtou c\u00e8t la kann. M\u00e9-soman depi inn koupe de temps, m\u00fcz\u00e9-la la-pran in ot shemin, la-vn\u00fc plito konm in l\u00e9spasse po la m\u00e9moir demoun \u00e9k listoir lo sik.<\/p>\n<p>Depi lontan t\u00e9 i pr\u00e9pare in m\u00fcz\u00e9 po bann zart d\u00e9koratif : lo MADOI (<em>Mus\u00e9e des arts d\u00e9coratifs de l\u2019oc\u00e9an Indien<\/em>). Li la-rouv\u00e8r, lan\u00e9 2007, dan la kom\u00fcne Sin-Loui (dan lo S\u00fcd).<\/p>\n<p>Deu santr\u2019 siantifik la-rouv\u00e8r : lan\u00e9 1992, la Maison du Volcan dan la kom\u00fcne Tampon, kot\u00e9 Piton la Fourn\u00e8z \u2013 volkan k\u2019i koule ankor \u2013 \u00e9pila, lan\u00e9 2006, lo santr\u2019 K\u00e9lonia Sin-Leu \u2013 po f\u00e9 z\u00e9t\u00fcde dessi tort\u00fc-d\u2019-m\u00e8r. Toul\u00e9d\u00e9 i rale in bonp\u00e9 tourist.<\/p>\n<p>N\u00e9na in ot proj\u00e9 m\u00fcz\u00e9 la-t\u00e9 abandon\u00e9 : mois-d\u2019m\u00e9 2010 z\u00e9l\u00e9ksyon r\u00e9jional la-ant\u00e8re <em>La Maison des Civilisations et de l\u2019Unit\u00e9 R\u00e9unionnaise<\/em> \u2013 MCUR \u2013 gran proj\u00e9 k\u00fcltir\u00e8l ke lansien mazorit\u00e9 la R\u00e9jion lav\u00e9 d\u00e9mar\u00e9 ; proj\u00e9-la t\u00e9 po m\u00e8te en val\u00ebr son politik k\u00fcltir\u00e8l. Konm toute gran proj\u00e9 m\u00fcz\u00e9 int\u00e8rnasyonal depi 10 zan, proj\u00e9-la l\u00e9t\u00e9 en lavanse dan son mani\u00e8r-f\u00e9, dan son larshit\u00e9kt\u00fcr. Li l\u00e9t\u00e9 en m\u00e8m-tan in m\u00fcz\u00e9 la sossi\u00e9t\u00e9, in m\u00fcz\u00e9 listoir, \u00e9pila in l\u00e9spasse siantifik, k\u00fcltir\u00e8l.<\/p>\n<h3>Vokasyon istorik M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/h3>\n<p>M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le l\u00e9 sirtou in l\u00e9spasse po listoir. Apartir bann trasse mat\u00e9ry\u00e8l ankor la-m\u00e8m, i amontre l\u00e9vol\u00fcsyon, bann transformasyon in dom\u00e8n kolonial kaziman dessi deu si\u00e8k. M\u00fcz\u00e9-la i rakonte listoir demoun ke lo sist\u00e8m kolonial i s\u00e9pare : d\u2019in kot\u00e9 bann maitr\u2019, bann kolon, nouvo, sinon\u00e7a d\u00e9ssandan demoun Leurop, sirtou la France ; l\u2019ot kot\u00e9 n\u00e9na in pl\u00fcs gran kantit\u00e9 pop\u00fclasyon s\u00e8rvil, z\u00e9sklav, zangaj\u00e9, i sorte Madagaskar, L\u00e8st Lafrik, sinon\u00e7a Lazi.<\/p>\n<p>Lansien <em>habitation<\/em> Desbassayns (fig. n\u00b04) \u2013konm i di dann XVIII\u00e8m \u00e8k XIX\u00e8m si\u00e8k po la propri\u00e9t\u00e9 in plant\u00ebr\u2013 i amontre bann karakt\u00e9ristik po konprande lo sist\u00e8m <em>l\u2019\u00e9conomie de plantation<\/em>\u00a0La R\u00e9nyon kissoi po lo mod\u00e8l prod\u00fcksyon, l\u00e9sploitasyon in morso la t\u00e8r, kissoi linstr\u00fcmantalizasyon la pop\u00fclasyon s\u00e8rvil.<\/p>\n<figure id=\"attachment_754\" aria-describedby=\"caption-attachment-754\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_4.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-754 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_4.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"736\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_4.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_4-300x276.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_4-768x707.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-754\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 4\u00a0: Dom\u00e8n Desbassayns (Sin-Jil). Dureau ; Louis Antoine Roussin. 1847. Litografi. <br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<h3>In plasse Listoir<\/h3>\n<p>La-organize dom\u00e8n-la, Sin-Jil l\u00e9-O, dann d\u00e9zi\u00e8m moiti\u00e9 XVIII\u00e8m si\u00e8k. Bann Panon-Desbassayns, in famiy gro kolon kr\u00e9ol la-r\u00e9uni pl\u00fczi\u00e8r kons\u00e9syon t\u00e9 fine distrib\u00fc\u00e9 depi XVII\u00e8m si\u00e8k. Henri Paulin \u00e8k Ombline Panon-Desbassayns \u2013 ke l\u00e9t\u00e9 d\u00e9ja, inn konm l\u2019ot, \u00e9riti\u00e9 in sap\u00e8r patrimoine fonsi\u00e9 \u2013 la-pa ar\u00e8te agrandi, d\u00e9vlope zot propri\u00e9t\u00e9. Dom\u00e9n-la i komanse depi bann <em>pas g\u00e9om\u00e9triques<\/em> bor-d\u2019mer \u00e8k bann t\u00e8r r\u00e9z\u00e8rv\u00e9, i monte en gran l\u00e8z dan l\u00e9-o karti\u00e9 Sin-Pol jiska la ligne 1400.<\/p>\n<p>La rish\u00e8sse lo dom\u00e8n i parvien par l\u00e9sploitasyon la t\u00e8r par bann propri\u00e9t\u00e8r zot m\u00e8m \u00e8k la prod\u00fcksyon, XVIII\u00e8m si\u00e8k, koton \u00e8k kaf\u00e9 sirtou. Promi\u00e9 ti\u00e8r XIX\u00e8m si\u00e8k apartir, k\u00fcltir kann la-pran la plasse.<\/p>\n<p>Po m\u00e8te en val\u00ebr zot bann t\u00e8r, zot la-ans\u00e8rve in min-d\u00e8v s\u00e8rvil, \u00e8k sirtou jiska lan\u00e9 1848, z\u00e9sklav afrikin, malgash, indien (pa tro bonp\u00e9), ossi kr\u00e9ol (l\u00e9 n\u00e9 la m\u00e8m) ; apr\u00e9 labolisyon : zangaj\u00e9 (trava\u00efy\u00ebr sou-kontra) t\u00e9 i sorte Lafrik, Madagaskar, sirtou Linde.<\/p>\n<p>Lan\u00e9 1845, Sin-Pol, bann Desbassayns nav\u00e9 492 z\u00e9ktar plant\u00e9 dessi deu dom\u00e8n, \u00e8k 401 z\u00e9sklav po trava\u00efye dessi.<\/p>\n<p>Lo 4 f\u00e9vri\u00e9 1846, l\u00ebrk Madanm v\u00ebv Desbassayns i mor, lo dom\u00e9n i passe dan la min pl\u00fczi\u00e8r son bann zanfan, po fini dann \u00e7at C\u00e9line, inn rantr\u2019 son bann pti fiy. C\u00e9line-la l\u00e9 mari\u00e9 \u00e8k son kouzin Fr\u00e9d\u00e9ric de Vill\u00e8le, lo n\u00e9v\u00e9 Joseph de Vill\u00e8le ke l\u00e9t\u00e9 minisse finanse l\u00e9pok <em>La Restauration<\/em>, li-m\u00e8m, lan\u00e9 1799, li lav\u00e9 mari\u00e9, Bourbon, sanm M\u00e9lanie Panon Desbassayns.<\/p>\n<p>Depi la fin XIX\u00e8m si\u00e8k, la kriz i toushe l\u00e9konomi s\u00fckri\u00e9. Dan lo promi\u00e9 moiti\u00e9 XX\u00e9m si\u00e8k, li ranforsi. Po \u00e7a m\u00e8m, lan\u00e9 1927, po kons\u00e8rve toute la t\u00e8r zot dom\u00e8n, bann z\u00e9riti\u00e9 la famiy Vill\u00e8le i monte in sossi\u00e9t\u00e9 anonime (fig. n\u00b05). Zot i anpr\u00e8te po investi dann mat\u00e9riel, po in randman do-sik pl\u00fcs for, po pran in ot mani\u00e8r j\u00e9r\u00e9, lo kolona parsi\u00e8r \u00e8k son prinsip l\u00e9sploitasyon indir\u00e8k la t\u00e8r : i done lo kolon la t\u00e8r po plant\u00e9, 2\/3 la val\u00ebr la r\u00e9kolt po li, 1\/3 po lo propri\u00e9t\u00e8r.<\/p>\n<figure id=\"attachment_756\" aria-describedby=\"caption-attachment-756\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_5.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-756 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_5.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"563\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_5.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_5-300x211.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_5-768x540.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-756\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 5\u00a0: Dom\u00e8n Desbassayns, par kot\u00e9 l\u00e9st (lo M\u00fcz\u00e9 la-done nom-la). <br \/>1\u00e8r moiti\u00e9 20\u00e8m si\u00e8k. Proc\u00e9d\u00e9 argentique verre. <br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>Lan\u00e9 1960, finalman, in sossi\u00e9t\u00e9 kr\u00e9di, lo <em>Cr\u00e9dit Foncier Colonial<\/em> i ash\u00e8te lo dom\u00e8n. Lan\u00e9 1971, po garde la jouissanse la kaz familial, bann d\u00e8rni\u00e9 d\u00e9ssandan i signe in bail po 30 an. Deu zan\u00e9 apr\u00e9 zot d\u00e9par po la France, in paj listoir bann gran dom\u00e9n s\u00fckri\u00e9 i tourne, i marke la fin la dinasti Desbassayns-Vill\u00e8le.<\/p>\n<p>Lan\u00e9 1973, po kons\u00e8rve patrimoine inportan-la, po gaingne rouve in m\u00fcz\u00e9 istorik, lo kons\u00e8y ladministrasyon lo sossi\u00e9t\u00e9 propri\u00e9t\u00e8r i vande Kons\u00e8y j\u00e9n\u00e9ral La R\u00e9nyon in morso dom\u00e8n-la \u2013 \u00e8k la kaz lo maitr\u2019. Lan\u00e9 1974, i kr\u00e9\u00e9 lo M\u00fcz\u00e9 istorik Sin\u2212Jil\u2212l\u00e9\u2212O, i inog\u00fcre ali lan\u00e9 1976.<\/p>\n<h3>In plasse la souvnanse<\/h3>\n<p>M\u00fcz\u00e9-la i pr\u00e9zante ossi konm in landroi po mi\u00e9 konprande l\u00e9sklavaj par la repr\u00e9zantasyon sinbolik in personaj sp\u00e9ssial, Madanm Desbassayns, ke la-marke la m\u00e9moir la sossi\u00e9t\u00e9 r\u00e9nyon\u00e9. 46 zan\u00e9 \u2013 depi 1800 (lan\u00e9 son mari l\u00e9 mor) jiska 1846 \u2013 madanm-la la-dirije tou-s\u00ebl, \u00e8k in min-d\u2019f\u00e8r, son deu dom\u00e8n, dann karti\u00e9 Sin-Pol ; pl\u00fcs 400 z\u00e9sklav t\u00e9 i vive, t\u00e9 i trava\u00efye l\u00e0.<\/p>\n<p>Madanm Desbassayns, p\u00e8rsonaj istorik sp\u00e9ssial, in bonp\u00e9 kont\u00e9st\u00e9, n\u00e9na 2 kot\u00e9 k\u2019i f\u00e9 d\u2019ral\u00e9-pouss\u00e9 dan la sossi\u00e9t\u00e9 r\u00e9nyon\u00e9. \u0112l l\u00e9 konm deu p\u00e8rsonaj kontr\u00e8r, in kot\u00e9 in lanj, l\u2019ot kot\u00e9 in diab, in kot\u00e9 <em>Seconde Providence<\/em> \u2013 k\u2019i okipe son dom\u00e8n in mani\u00e8r s\u00e9v\u00e8r, dapr\u00e9 in mod\u00e8l pat\u00e8rnalist \u2013 l\u2019ot kot\u00e9 par\u00e8y in Gran-m\u00e8r Kal \u2013 p\u00e8rsonaj pop\u00fcl\u00e8r, in l\u00e9sp\u00e8sse sorsi\u00e8r dann zistoir kr\u00e9ol \u2013 k\u2019i pr\u00e9tan t\u00e9 i f\u00e9 d\u2019krime t\u00e9rib. F\u00fcram\u00e9zir, \u00e8k lo bann transformasyon sossial \u00e8k politik La R\u00e9nyon, bann repr\u00e9zantasyon sinbolik dessi Madanm Desbassayns la-shanj\u0117 ; \u00e7a la-ranforsi lo bann mal\u00e8z, lo bann p\u00ebr la sossi\u00e9t\u00e9 post-kolonial.<\/p>\n<p>M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le i f\u00e9 akorde ansanm lid\u00e9 istorik personaj-la n\u00e9na dan la vie sossial, politik, reliji\u00ebz son l\u00e9pok t\u00e8l ke l\u00e9t\u00e9 po vr\u00e9man, \u00e8k son repr\u00e9zantasyon dann limagin\u00e8r r\u0117nyon\u00e9 : in l\u00e9sp\u00e8sse monstr\u00e9, konm in mod\u00e8l lo sist\u00e8m l\u00e9sklavaj.<\/p>\n<p>Kot\u00e9 la kaz prinsipal, dan lo pti shap\u00e8l priv\u00e9 (fig. n\u00b06), i trouve la plak kavo Madanm Desbassayns. Lo 4 f\u00e9vri\u00e9 1866, la-ram\u00e8ne son kor depi promi\u00e9 landroi li l\u00e9t\u00e9, simeti\u00e8r Sin-Pol. Dessi lo plak en marb la-grave \u00ab<em> la Seconde Providence<\/em> \u00bb. Dan limajin\u00e8r pop\u00fcl\u00e8r, kan siklone 4 f\u00e9vri\u00e9 1932 la-kasse la dal son kavo, lo zour laniv\u00e8rs\u00e8r son mor jisteman, po demoun \u00e7a t\u00e9 la pr\u00ebv vizib son malfond\u00e9.<\/p>\n<figure id=\"attachment_758\" aria-describedby=\"caption-attachment-758\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_6.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-758 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_6.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_6.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_6-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_6-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-758\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 6 : Shap\u00e8l Point\u00fc. Raymond Barthes, 2010.Foto. <br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>Parlf\u00e8te, \u00e9k lo temps, son r\u00e9p\u00fctasyon <em>Seconde Providence<\/em> \u00ab la-gaingne kou-d\u2019kongn \u00bb. Jordi po bonp\u00e9 R\u00e9nyon\u00e9, dire lo nom Desbassayns c\u00e9 konm d\u00e9nonse la kr\u00fcot\u00e9 lo sist\u00e8m kolonial, lo massiak l\u00e9sklavaj \u2013 souvnir am\u00e8r d\u2019in l\u00e9pok la-fini, m\u00e9-soman i r\u00e8ste mark\u00e9 po toultan.<\/p>\n<h3>In patrimoine vary\u00e9<\/h3>\n<h4>Bann batiman<\/h4>\n<p>Dom\u00e8n-la i amontre par pl\u00fczi\u00e8r mani\u00e8r son misyon patrimonial.<\/p>\n<p>Dabor-inn, dann listoir son larshit\u00e9kt\u00fcr, dapr\u00e9 bann mark i voi bien ankor, dessi zansien batiman l\u00e9 ankor l\u00e0 : toute \u00e7a i amontre lorganizasyon sossial, \u00e9konomik, reliji\u00ebz in dom\u00e8n kolonial. Lan\u00e9 1788, la kaz lo maitr\u2019 l\u00e9 fini. Li suive in mod\u00e8l larshit\u00e9kt\u00fcr klassik t\u00e9 i sorte Pondich\u00e9ry (fig. n\u00b07). XIX\u00e8m si\u00e8k, demoun t\u00e9 i di ali \u00ab <em>ch\u00e2teau d\u2019architecture malabare<\/em> \u00bb. Jordi, m\u00fcz\u00e9 prinsipal l\u00e9 dann shato-la. Li n\u00e9na 2 nivo. Lo bann kol\u00e9ksyon permanan l\u00e9 dan lo 7 pi\u00e8sse en-ba. Lo bann 4 pi\u00e8sse l\u00e9taj l\u00e9 po bann l\u00e9spozisyon tanzantan.<\/p>\n<figure id=\"attachment_760\" aria-describedby=\"caption-attachment-760\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_7.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-760 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_7.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"572\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_7.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_7-300x215.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_7-768x549.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-760\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 7 : M\u00fcz\u00e9 istorik, kot\u00e9 lou\u00e8s. Raymond Barthes, 2010. foto. <br \/>M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>Lo kuizine bann maitr\u2019 (fig. n\u00b08) l\u00e9 dann in ot batiman kot\u00e9 lo kaz prinsipal, po r\u00e9sp\u00e8kte lo tradisyon kr\u00e9ol. Dann t\u00e9staman Madanm Desbassayns, ke li m\u00e8m la-\u00e9krire lan\u00e9 1845, l\u00e9 mark\u00e9 : in kuizine po bann Noir. Batiman-la i \u00e9gziste pi, i kon\u00e9 m\u00e8m pi ou\u00e7ak l\u00e9t\u00e9.<\/p>\n<figure id=\"attachment_762\" aria-describedby=\"caption-attachment-762\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_8.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-762 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_8.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"596\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_8.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_8-300x224.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_8-768x572.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-762\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 8 : Foto an-ndan la kuizine. Raymond Barthes, 2010. Foto. <br \/>M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>Dann in ot batiman en bardo (fig. n\u00b09), sirman lansien kaz lo kolonm, la-f\u00e9 in pi\u00e8sse po lak\u00e8y bann vizit\u00ebr. Dann kaz-la n\u00e9na ossi in b\u00fcro \u00e8k in salle po kons\u00e8rve bann kol\u00e9ksyon m\u00fcz\u00e9.<\/p>\n<figure id=\"attachment_764\" aria-describedby=\"caption-attachment-764\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_9.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-764 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_9.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"504\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_9.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_9-300x189.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_9-768x484.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-764\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 9 : Lo kaz po ak\u00e8y bann vizit\u00ebr M\u00fcz\u00e9 istorik. Raymond Barthes, 2010. Foto. <br \/>M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>Dessi dom\u00e8n-la n\u00e9na in lopital : in batiman en d\u00fcr po soigne z\u00e9sklav. Apr\u00e9\u00e7a, la-ans\u00e8rve ali konm dispans\u00e9r po demoun Vill\u00e8le jiska komansman XX\u00e9m si\u00e8k. Bann d\u00e8rni\u00e9 z\u00e9riti\u00e9, ke la vive l\u00e0 jiska lan\u00e9 1973, la-soigne bann demoun malade an-ndan-la. Dann lopital-la la-m\u00e8te en plasse in m\u00e9morial (fig. n\u00b010). Lan\u00e9 1996, la-inog\u00fcre m\u00e9morial-la en lon\u00ebr bann z\u00e9sklav la <em>plantation<\/em> : kaf, malgash, zindien, kr\u00e9ol. Po m\u00e9morial-la, la-trava\u00efye apartir bann f\u00eby ressansman zarshiv. La-marke at\u00e8r lo nom ke lo bann maitr\u2019 la-done bann z\u00e9sklav, zot laj, zot \u00ab nassion \u00bb, \u00e8k lo trava\u00efy zot t\u00e9 i f\u00e9. Deu z\u2019an avan la f\u00e8t 150 t\u2019an labolisyon, l\u00e9t\u00e9 inportan f\u00e9 in j\u00e8st sinbolik po marke la pr\u00e9zanse z\u00e9sklav dessi lo dom\u00e8n.<\/p>\n<figure id=\"attachment_766\" aria-describedby=\"caption-attachment-766\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_10.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-766 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_10.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"1251\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_10.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_10-192x300.jpg 192w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_10-768x1201.jpg 768w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_10-655x1024.jpg 655w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-766\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 10 : Landroi la souvnanse lansien lopital z\u00e9sklav. Raymond Barthes, 2010. Foto. <br \/>M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>Bann zansien magazin, \u00e7a in bann batiman dessi la longu\u00ebr en uit pi\u00e8sse. T\u00e9 i ap\u00e8le \u00e7a <em>long\u00e8re<\/em>. Dan lo uit pi\u00e8sse-la, aranj\u00e9 sinpe-sinpe, i trouve bann b\u00fcro lo m\u00fcz\u00e9. Bann vizit\u00ebr na pwin ankor lo droi rantre la-dan. L\u00e9 pr\u00e9v\u00fc ref\u00e9 toute lo batiman po rouv\u00e8r in bann nouvo salle l\u00e9spozisyon dessi lo kondisyon d\u2019 vie bann z\u00e9sklav lo dom\u00e9n, dessi lo maronaj, dessi lo deu labolisyon, c\u00e8t 1794 \u00e8k c\u00e8t 1848.<\/p>\n<p>Dann S\u00fcd la kaz lo maitr\u2019, n\u00e9na ankor bann ruine l\u00fczine do-sik ke t\u00e9 bati en 1823-24. Demoun l\u00e9pok t\u00e9 i konsid\u00e8re l\u00fczine karti\u00e9 Sin-Pol-la \u00e8k son moulin vap\u00ebr, konm in l\u00fczine mod\u00e8l (fig. n\u00b011). Rantr\u2019 1993 \u00e8k 1995, la-monte in shanti\u00e9 lins\u00e8rsyon po ref\u00e9 la plasse-la. Jiska jordi, l\u00e9 ankor maliz\u00e9 po vizit\u00e9. In parkour d\u2019 vizite l\u00e9 pr\u00e9v\u00fc po amontre demoun listoir l\u00fczine-la, kissoi lo bann t\u00e9knik fabrikasyon do-sik, kissoi lorganizasyon sossial lo bann trava\u00efy\u00ebr.<\/p>\n<figure id=\"attachment_768\" aria-describedby=\"caption-attachment-768\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_11.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-768 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_11.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"527\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_11.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_11-300x198.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_11-768x506.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-768\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 11\u00a0: Ruine l\u00fczine. Raymond Barthes, 2010. Foto. <br \/>M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>Dessi son dom\u00e8n, Madanm Desbassayns la-f\u00e9 bati in shap\u00e8l priv\u00e9, la Shap\u00e8l Point\u00fc, po son bann z\u00e9sklav. Lo promi\u00e9 batiman, konstrui 1841 apartir, nav\u00e9 in larshit\u00e8kt\u00fcr sp\u00e9ssial plito n\u00e9ogotik. Lan\u00e9 1932, in siklone la-d\u00e9trui shap\u00e8l-la (fig. n\u00b012). La-ref\u00e9 lan\u00e9 ansuite. Rantr\u2019 2002- 2003, la-f\u00e9 in trava\u00efy po r\u00e9store lo d\u00e9kor an-ndan, \u00e7ak lav\u00e9-pa f\u00e9 kan la-rebati la shap\u00e8l lan\u00e9 1933.<\/p>\n<figure id=\"attachment_770\" aria-describedby=\"caption-attachment-770\" style=\"width: 499px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_12-e1632122161417.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"taille-initiale wp-image-770 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_12-e1632122161417.jpg\" alt=\"\" width=\"499\" height=\"700\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-770\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 12\u00a0: Shap\u00e8l Point\u00fc : foto bann demoun (lo M\u00fcz\u00e9 la-done nom-la). <br \/>1\u00e8r moiti\u00e9 20\u00e9m si\u00e8k. Proc\u00e9d\u00e9 argentique, verre. <br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>I fo pa oubliye signale lanplasman lo kanp, en d\u00e9or lo m\u00fcz\u00e9. L\u00e0, t\u00e9 i trouve bann kaz en pa\u00efy trava\u00efy\u00ebr : z\u00e9sklav \u00e8k zangaj\u00e9. Jordi, in village r\u00e9sidentiel la-ranplasse lo kanp lontan. I trouve pa gran-shoz konm trasse son listoir, apark lanplasman bann pl\u00fcs vi\u00e9 kaz \u00e8k lo r\u00e9zo d\u2019 shemin. D\u2019in ot kot\u00e9, d\u00e9-s\u00e8rtin moun karti\u00e9-la, sirtou bann d\u00e9ssandan z\u00e9sklav \u00e8k zangaj\u00e9, n\u00e9na in m\u00e9moir m\u00e9lanz\u00e9 dessi bann zansien propri\u00e8t\u00e8r, sirtou dessi bann d\u00e8rni\u00e9 manb la famiy Vill\u00e8le. Demoun ke n\u00e9na lo kouraj koz\u00e9 \u2013 po in bonp\u00e9, l\u00e9 tabou rovnir dessi lo pass\u00e9 \u2013 inp\u00e9 n\u00e9na la rank\u00ebr po bann zansien maitr\u2019, inp\u00e9 n\u00e9na in gran r\u00e9sp\u00e9 po zot \u00e9k in gran regr\u00e9 lo temps lontan. S\u00fcrman zot lopinion i d\u00e9pan lo trava\u00efy ke zot vi\u00e9 zans\u00e8te t\u00e9 i f\u00e9 dessi lo dom\u00e8n.<\/p>\n<h4>Lo bann kol\u00e9ksyon<\/h4>\n<p>Konm son r\u00e8gloman i pr\u00e9voi, lo M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le i \u00e9kspoze ossi in bann kol\u00e9ksyon ke c\u00e9 d\u2019 zouti po d\u00e9vlope la kon\u00e9ssanse. I fo bien avou\u00e9 ke, jiska dann zan\u00e9 80, bann kol\u00e9ksyon lo m\u00fcz\u00e9 t\u00e9 jist in lansanm zobj\u00e9 konm dok\u00fcman, plizoumoin valab dessi pl\u00fczi\u00e8r kot\u00e9 Listoir La R\u00e9nyon. M\u00e9-soman li t\u00e9 i amontre pa vr\u00e9man la k\u00e9stion l\u00e9sklavaj. I fo dire ke l\u00e9sklavaj-la la-pa l\u00e9sse bonp\u00e9 trasse mat\u00e9riel.<\/p>\n<p>Bann kol\u00e9ksyon l\u00e9 partaj\u00e9 en troi : \u00e7ak t\u00e9 d\u00e9ja l\u00e0, \u00e7ak demoun la-d\u00e9poz\u00e9, \u00e7ak la-asht\u00e9.<\/p>\n<p>\u2013 In promi\u00e9 lot i date depi la kr\u00e9asyon lo m\u00fcz\u00e9, lan\u00e9 1974. Lo Kons\u00e8y j\u00e9n\u00e8ral la-ash\u00e8te \u00e9k la famiy Desbassayns in lansanb zobj\u00e9 l\u2019art d\u00e9koratif, sanm m\u00ebb. \u00c7a i forme l\u00e9spozisyon permanan ke n\u2019i p\u00e9 voir jiska jordi dann r\u00e9dshoss\u00e9 la kaz la famiy (fig.\u00a0n\u00b0 13). Li amontre in mani\u00e8r-d\u2019vive in famiy gro propri\u00e9t\u00e8r kr\u00e9ol ; mani\u00e8r d\u2019vive bann maitr\u2019, pa \u00e7ak bann z\u00e9sklav.<\/p>\n<figure id=\"attachment_772\" aria-describedby=\"caption-attachment-772\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_13.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-772 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_13.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"533\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_13.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_13-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_13-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-772\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 13\u00a0: Gran kaz Desbassayns, gran salon. Raymond Barthes,2010. Foto. <br \/>M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u2013 Lo d\u00e9zi\u00e8m lot c\u00e9 lo d\u00e9po d\u2019in partie in bann kol\u00e9ksyon ke t\u00e9 fine pr\u00e9par\u00e9 po rouve in s\u00e9ksyon istorik pr\u00e9v\u00fc dann m\u00fcz\u00e9 L\u00e9on Dierx, l\u00ebrk son kr\u00e9asyon, lan\u00e9 1911. Kol\u00e9ksyon zobj\u00e9-la, ke bann gran famiy La R\u00e9ynon la-don\u00e9, t\u00e9 i r\u00e8ste dann f\u00e9noir bann magazin lo m\u00fcz\u00e9 depi 1947, lan\u00e9 Lucien Vollard la-done lo m\u00fcz\u00e9 157 tablo l\u2019art mod\u00e8rn. I fo kon\u00e8te ke rantr\u2019 bann zobj\u00e9-la, nav\u00e9 in f\u00fczi-a-pi\u00e8r ke lo shass\u00ebr z\u00e9sklav maron \u2013 lo d\u00e9nom\u00e9 Mussard, ke bann R\u00e9nyon\u00e9 i kon\u00e9 bien \u2013 lav\u00e9 gaingne en kado.<\/p>\n<p>\u2013 Dann 3\u00e8m lot, \u00e7ak lo m\u00fcz\u00e9 la-asht\u00e9, nav\u00e9 po komans\u00e9, bann kol\u00e9ksyon m\u00e9lanj\u00e9 po la kr\u00e9asyon in m\u00fcz\u00e9 istorik dann zan\u00e9 1970 : mak\u00e8t bato la <em>Compagnie des Inde<\/em>s, bann pi\u00e8sse mon\u00e9 (bann jarlor d\u00e9kouv\u00e8r La R\u00e9nyon). Apr\u00e9\u00e7a nav\u00e9 ossi bann zaf\u00e8r en porsl\u00e8n<em> Compagnie des Indes<\/em> k\u2019in lassossiasyon kr\u00e9\u00e9 po lo d\u00e9velopman bann <em>Mus\u00e9es d\u2019Outre-mer<\/em> (ADMOM) la-don\u00e9. Bann kol\u00e9ksyon-la t\u00e9 po bien amontre lagrandisman lanpir kolonial frans\u00e9.<\/p>\n<p>\u2013 1990 apartir, m\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le i d\u00e9sside ash\u00e8te d\u2019ot kalit\u00e9 kol\u00e9ksyon vary\u00e9. Dabor inn, t\u00e9 i fo d\u00e9vlope \u00e7ak lav\u00e9 d\u00e9ja, sirtou lo fon istorik. La-ash\u00e8te bann dok\u00fcman ikonografik, bann zouvraj dessi pl\u00fczi\u00e8r s\u00fcj\u00e9 : lagrandisman lanpir kolonial frans\u00e9, la <em>soci\u00e9t\u00e9 de plantation<\/em>, \u00e9pila ossi la tr\u00e8te, l\u00e9sklavaj La R\u00e9nyon (fig. n\u00b014) \u00e9k c\u00e8t bann p\u00e9i Loss\u00e9an Indien (fig. n\u00b015).<\/p>\n<figure id=\"attachment_774\" aria-describedby=\"caption-attachment-774\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_14.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-774 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_14.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"562\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_14.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_14-300x211.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_14-768x540.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-774\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 14\u00a0: Lo sh\u00e9ga, danse bann Noir. Etienne-Adolphe d&#8217;Hastrel de Rivedoux ; Adolphe Jean-Baptiste Bayot. Rantr\u2019 1837 1847. Litografi. <br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<figure id=\"attachment_776\" aria-describedby=\"caption-attachment-776\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_15.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-776 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_15.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"576\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_15.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_15-300x216.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_15-768x553.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-776\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 15 : Landroi i vande z\u00e9sklav Zanzibar. 1872. L\u00e9stanpe. <br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>&#8211; La kr\u00e9asyon bann nouvo fon-la la-f\u00e9 rantre lart kontanporin, par \u00e9gzanpe, dann bann kol\u00e9ksyon m\u00fcz\u00e9 po amontre d\u00e9-s\u00e8rtin kot\u00e9 listoir l\u00e9sklavaj, \u00e9pi po f\u00e9 kon\u00e9te la k\u00fcltir bann p\u00e9i Loss\u00e9an Indien ke la-pran part lo p\u00ebpleman La R\u00e9nyon. Lo m\u00fcz\u00e9 la-ash\u00e8te bann tablo la Tanzani k\u2019i ropr\u00e9zante bien lo mouvman Tingatinga (fig. n\u00b016) ; in bann d\u00e9ssin tipik la tradisyon Madhubani (r\u00e9jion Bihar Nor d\u2019 Linde) ; bann sk\u00fcltir zartist Makond\u00e9 lo Mozanbik ; in kol\u00e9ksyon tiraj in bann foto ke Claude Dityvon la-f\u00e9 kan li la-vizite Zanzibar ; bann z\u00ebv zartist t\u00e9 i vive san\u00e7a t\u00e9 i trava\u00efye La R\u00e9nyon, \u00e7at Wilhiam Zitte, Antoine Du Vignaux (fig. n\u00b017), Ann Marie Valencia, Marie-Chrystine Miara, Nelson Boyer\u2026<\/p>\n<figure id=\"attachment_778\" aria-describedby=\"caption-attachment-778\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_16.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-778 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_16.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"813\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_16.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_16-295x300.jpg 295w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_16-768x780.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-778\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 16\u00a0: Bann z\u00e9sklav. Mohamedi Wasia Charinda . 1998. Peinture, laque. <br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<figure id=\"attachment_780\" aria-describedby=\"caption-attachment-780\" style=\"width: 546px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_17-e1632122507381.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"taiile-initiale wp-image-780 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_17-e1632122507381.jpg\" alt=\"\" width=\"546\" height=\"700\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-780\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 17\u00a0: Bann min-amar\u00e9. Antoine du Vigneaux, 1992. Peinture acrylique, Pastel. <br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>&#8211; Lan\u00e9 1993, po fini, lo m\u00fcz\u00e9 la-komanse sove lo r\u00e8st\u2019 lo bann mashine, lo bann zouti lansien l\u00fczine do-sik (fig. n\u00b018) : toute \u00e7a t\u00e9 fan\u00e9 partou dessi lo dom\u00e8n, san\u00e7a la-trouv\u00e9 kan in shanti\u00e9 r\u00e9storasyon la-d\u00e9bl\u00e8ye lanplasman lansien l\u00e9tablisman. La-f\u00e9 lo resansman lo mat\u00e9riel ark\u00e9olojik-la \u00e8k in fishi\u00e9 lidantifikasyon, in bann d\u00e9ssin, in bann foto. I pr\u00e9voi po la fin d\u2019 lan\u00e9 in gran kanpagn po restore d\u00e9-s\u00e8rtin zobj\u00e9 kol\u00e9ksyon-la.<\/p>\n<figure id=\"attachment_782\" aria-describedby=\"caption-attachment-782\" style=\"width: 564px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_18.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-782 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_18.jpg\" alt=\"\" width=\"564\" height=\"376\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_18.jpg 564w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_18-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 564px) 100vw, 564px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-782\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 18\u00a0: Bann zouti l\u00e9t\u00e9 dann lansien l\u00fczine Desbassayns. Olivier Rouchon, 1993. Foto. <br \/>M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<h3>Bann zaksyon lo m\u00fcz\u00e9 po dif\u00fcze la kon\u00e9ssanse<\/h3>\n<p>Bann zan\u00e9 1990 apartir, lo m\u00fcz\u00e9 istorik Vill\u00e8le la-\u00e9kipe ali konmkifo po ass\u00fcre son misyon l\u00e9d\u00fckasyon \u00e8k la transmisyon bann kon\u00e9ssanse. N\u2019i d\u00e9vlope arpa toute bann zaksyon l\u00e9 pr\u00e9v\u00fc, la fasson d\u2019 f\u00e8r po r\u00e9aliz\u00e9 nonpli. Nou va j\u00fcst montre d\u00e9-troi dir\u00e9ksyon priorit\u00e8r.<\/p>\n<p>\u2013 Laksyon k\u00fcltir\u00e8l lo servisse \u00e9d\u00fckatif \u00e8k lo person\u00e8l lak\u00e8y l\u00e9 inportan : po f\u00e9 la m\u00e9diasyon \u00e8k bann marma\u00efy l\u00e9kol, bann santr\u2019 loizir ; po kr\u00e9\u00e9 bann zouti p\u00e9dagojik ; po ak\u00e8ye bann l\u00e9kipe zans\u00e9gnan ; po \u00e8de la kr\u00e9asyon.<\/p>\n<p>\u2013 Ek son politik l\u00e9spozisyon r\u00e9guli\u00e9, lo m\u00fcz\u00e9 i gaingne f\u00e9 vari\u00e9 son propozisyon k\u00fcltir\u00e8l ; kr\u00e9\u00e9 bann zouti po la refl\u00e9ksyon, po la kon\u00e9ssanse ; rande pl\u00fcs rish son parkour m\u00fcz\u00e9ografik ; sirtou amontre pl\u00fczi\u00e8r kot\u00e9 l\u00e9sklavaj (resh\u00e8rsh bann zans\u00e8te, la plasse bann fanm, kondisyon d\u2019vie, l\u00e9vokasyon la \u00ab <em>cafritude<\/em> \u00bb)\u2026<\/p>\n<p>\u2013 M\u00e8m si nav\u00e9 pwin bonp\u00e9 la plasse, la-gaingne aranje in l\u00e9spasse po komanse organize in bibliot\u00e8k sp\u00e9ssializ\u00e9 pr\u00e9v\u00fc po d\u00e9vlope f\u00fcramezir. Dann bibliot\u00e8k-la n\u00e9na sirtou d\u2019 livr\u2019 dessi l\u00e9sklavaj, langajism, dessi la k\u00fcltir bann p\u00e9i Loss\u00e9an Indien. Lan\u00e9 2011, lo m\u00fcz\u0117 la-gaingne bann livr\u2019 ansien dessi L\u00e8st Lafrik : bann rakontaj voyaj\u00ebr, bann t\u00e9moignaj z\u00e9splorat\u00ebr, listoir bann misyon reliji\u00e9.<\/p>\n<p>\u2013 Anpl\u00fcs la p\u00fcblikasyon katalog bann l\u00e9kspozisyon tanpor\u00e8r, lo m\u00fcz\u00e9 istorik la-rouv\u00e8r, c\u00e8t an\u00e9, in l\u00e9disyon sp\u00e9ssializ\u00e9, lo <em>Collection patrimoniale \/ Histoire<\/em>. \u00c7a po dif\u00fcze en gran bann kon\u00e9ssanse sh\u00e9rsh\u00ebr l\u00fcniv\u00e9rsit\u00e9 dessi la sossi\u00e9t\u00e9 La R\u00e9nyon. Lo m\u00fcz\u00e9 la-d\u00e9sside ossi porte atansyon la kalit\u00e9 \u00e8k la vary\u00e9t\u00e9 bann dok\u00fcman ikonografik ke bann zinstit\u00fcsyon patrimoine, zarshiv \u00e8k m\u00fcz\u00e9 La R\u00e9nyon, la-ramass\u00e9. Lo promi\u00e9 livr\u2019 la-sorti c\u00e9 in l\u00e9t\u00fcde biografik f\u00e9 par in listorien, Claude Wanquet : <em>Henri Paulin Panon Desbassayns, autopsie d\u2019un \u00ab gros Blanc \u00bb r\u00e9unionnais de la fin du XVIII\u00e8m si\u00e8k<\/em>.<\/p>\n<p>\u2013 Kan m\u00e8m lo m\u00fcz\u00e9 istorik l\u00e9 konm in tanple k\u2019i pr\u00e9z\u00e8rve lo pass\u00e9, li fabrike ossi zarshiv po lavnir. La kr\u00e9asyon in kol\u00e9ksyon odiovizi\u00e8l (fig. n\u00b019) i done la possibilit\u00e9 kons\u00e8rve lo bann gran moman la vie lo m\u00fcz\u00e9, en m\u00e8m temps anrishir lo diskour mus\u00e9ografik sirtou l\u00ebrk i amontre bann l\u00e9spozisyon tanpor\u00e8r, \u00e9pila ramasse t\u00e9moignaj bann zinformat\u00ebr \u00e8k bann zarboutan la m\u0117moir, la kon\u00e9ssanse, lo kapab-f\u00e9.<\/p>\n<figure id=\"attachment_784\" aria-describedby=\"caption-attachment-784\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_19.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-784 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_19.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"511\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_19.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_19-300x192.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_19-768x491.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-784\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 19 : Lansien lopital z\u00e9sklav, salle audiovisu\u00e8l. 1996. Foto. <br \/>M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u2013 I kons\u00fclte r\u00e9g\u00fcli\u00e8rman bann l\u00fcniv\u00e8rsit\u00e8r, zistorien, zantropolog, bann lassossiasyon, shak\u00e8n dann son dom\u00e8n kon\u00e9ssanse po trava\u00efye dessi bann proj\u00e9 d\u2019 resh\u00e8rsh lo M\u00fcz\u00e9 de Vill\u00e8le. Zot i forme in vr\u00e9 komit\u0117 siantifik, soman pa ofisi\u00e8l, k\u2019i trava\u00efye en r\u00e9zo.<\/p>\n<p>\u2013 Avan ninport\u00e9k\u00e8l proj\u00e9 kop\u00e9rasyon i signe in konvansyon int\u00e8rnasyonal \u00e9k bann zinstitusyon k\u00fcltirel dann p\u00e9i Loss\u00e9an Indien. Konm\u00e7a m\u00e8m m\u00fcz\u00e9 istorik la-f\u00e9 deu l\u00e9spozisyon. In promi\u00e9, dann m\u00fcz\u00e9 Sin-Jil-l\u00e9-O (fig. n\u00b020), t\u00e9 i ap\u00e8le <em>Dominique Macond\u00e9<\/em>, t\u00e9 in trava\u00efy siantifik \u00e8k bann m\u00fcz\u00e9 nasyonal Mozanbik konm parten\u00e8r. Lan\u0117 2010, la-f\u00e9 in d\u00e9zi\u00e8m \u00e8k l\u2019<em>Institut Fran\u00e7ais de Pondich\u00e9ry<\/em> po amontre lo p\u00fcblik indien lo bann lien rantr\u2019 Linde \u00e8k La R\u00e9nyon par listoir langajism.<\/p>\n<figure id=\"attachment_786\" aria-describedby=\"caption-attachment-786\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_20.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-786 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_20.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"536\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_20.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_20-300x201.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/habitation_web_20-768x515.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-786\" class=\"wp-caption-text\">Fig. 20\u00a0: L\u00e9sposisyon Dominique Macond\u00e9. Mozambique \u2013 La R\u00e9union. M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le, d\u00e9sanm 2006-septanm 2007. Daniel Auguste, 2007. Foto. <br \/>M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>Dom\u00e8n-m\u00fcz\u00e9, m\u00fcz\u00e9-kol\u00e9ksyon, m\u00fcz\u00e9 l\u2019\u00e9conomie de plantation, m\u00fcz\u00e9 po f\u00e9 d\u00e9kouv\u00e8r lo bann k\u00fcltir ke la-produi lidantit\u00e9 la sossi\u00e9t\u00e9 kr\u00e9ol, lo M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le i doi trouve son shemin apartir toute bann lidantit\u00e9-la. Jordi li amontre pa komkifo listoir l\u00e9sklavaj. I fo li ass\u00fcre pl\u00fcs son vokasyon istorik-la.<br \/>\nParlf\u00e8te li tashe mani\u00e8r m\u00e8te en plasse in programe m\u00fcz\u00e9ografik konforme \u00e8k lo rol son bann batiman lav\u00e9. Konm\u00e7a zot va gaingne amontre lo bann lonbraj zot listoir. M\u00fcz\u00e9-la l\u00e9 pa lo s\u00ebl landroi listoir La R\u00e9nyon. M\u00e8m si li revandike pa lo monopol, li r\u00e8ste inn lo t\u0117moin, bien s\u00fcr lo pl\u00fcs inportan, po la m\u00e9moir l\u00e9sklavaj.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":10733,"parent":8606,"menu_order":10,"template":"","class_list":["post-10732","documentaire","type-documentaire","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire\/10732","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/types\/documentaire"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire\/8606"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10733"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10732"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}