{"id":11125,"date":"2023-09-07T08:55:59","date_gmt":"2023-09-07T06:55:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/?post_type=documentaire&#038;p=11125"},"modified":"2023-11-06T12:42:15","modified_gmt":"2023-11-06T11:42:15","slug":"camille-jurien-de-la-graviere-1811-1878","status":"publish","type":"documentaire","link":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/documentaires\/labitasyon-desbassayns\/famiy-debassayns\/camille-jurien-de-la-graviere-1811-1878\/","title":{"rendered":"Camille Jurien de la Gravi\u00e8re (1811-1878)"},"content":{"rendered":"<h2>Marie-Antoinette Camille Panon Desbassayns la-\u00e9n\u00e8te lo 4 aoute 1811. \u00c8l t\u00e9 la fiy Joseph Panon Desbassayns sanm Elisabeth Pajot, lo p\u2019ti zanfan Ombline Desbassayns.<\/h2>\n<div style=\"width: 525px;\" class=\"wp-video\"><!--[if lt IE 9]><script>document.createElement('video');<\/script><![endif]-->\n<video class=\"wp-video-shortcode\" id=\"video-11125-1\" width=\"525\" height=\"295\" poster=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/poster-riviere.jpg\" preload=\"metadata\" controls=\"controls\"><source type=\"video\/mp4\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RIVIERE_creole_sub.mp4?_=1\" \/><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RIVIERE_creole_sub.mp4\">https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RIVIERE_creole_sub.mp4<\/a><\/video><\/div>\n<p>\u00c8l t\u00e9 in fanm romarkab dan la sossi\u00e9t\u00e9 kolonial 19\u00e8m si\u00e8k. \u00c8l t\u00e9 katolik tr\u00e9 pratikan, \u00e8k in pratik pa-tro normal jiska, in l\u00e9spri plito ravaj\u00e9. Anpl\u00fcs ke \u00e7a t\u00e9 in fanm-d\u2019af\u00e8r, jam\u00e9 fatigu\u00e9, \u00e8k in b\u00e8l toup\u00e9, \u00e8l t\u00e9 informe bien dessi la politik konm l\u00e9konomi son l\u00e9pok.<\/p>\n<h3>L\u00e9pok po ob\u00e9i lo bon mani\u00e8r-f\u00e9 dan la sossi\u00e9t\u00e9<br \/>\n(1811-1847)<\/h3>\n<p>Lan\u00e9 1811 jiska 1847, dann son j\u00ebne-tan Camille Desbassayns i \u00e9koute bien son famiy, i suive bien lo bon mani\u00e8r po lo bann fanm dan la sossi\u00e9t\u00e9 kolonial.<\/p>\n<h4>In l\u00e9d\u00fckasyon s\u00e9v\u00e8r an-d\u00e9or d\u2019son p\u00e9i po la j\u00ebne Camille Desbassayns<\/h4>\n<p>Son soeur, son deu fr\u00e8r l\u00e9 mor tanm-pti, parlf\u00e8te Camille i tonbe konm in zanfan touss\u00ebl. \u00c8l l\u00e9 ankor j\u00ebne fiy kan i anvoye a\u00e8l en pansion en Franse, loin d\u2019son famiy, an-d\u00e9or d\u2019son p\u00e9i, po \u00e8l gaingne in l\u00e9d\u00fckasyon s\u00e9v\u00e8r, in l\u00e9d\u00fckasyon plito r\u00e9z\u00e8rv\u00e9 po j\u00ebne jan bann gran famiy la koloni.<br \/>\nL\u00ebrk \u00e8l n\u00e9na 14 an, son mani\u00e8r dann l\u00e9kol l\u00e9 pa tro konm \u00e7ak son famiy i atande. Lo 28 avriy 1825<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.0939534144952543\" aria-label=\"Lydie Dodin, la fiy Philippe Desbassayns, kor\u00e9spondanse passiv Ombline Panon Desbassayns, Fonds Panon Desbassayns de Vill\u00e8le, Zarshiv nasyonal de Franse.\">&nbsp;<\/span>, inn son kouzine i \u00e9krire : \u00ab \u00e8l l\u00e9 bien, tr\u00e8 bien jiska, soman so mani\u00e8r l\u00e9 pa toultan par\u00e8y : n\u00e9na lontan \u00e8l la-pa sorti, akoz \u00e8l l\u00e9t\u00e9 puni \u2026 \u00bb<br \/>\nSoman lan\u00e9 an-suivan in\u2019 ote kouzine, Pauline Desbassayns i \u00e9krire : \u00ab Mi anonse azot \u00e8k gran pl\u00e9zir, Camille la-f\u00e9 son promi\u00e8r kom\u00fcnion avan-i\u00e8r, \u00e7a inn pr\u00ebv \u00e8l i marshe droite [\u2026] mwin l\u00e9 bien kontan son joli mani\u00e8r, son pr\u00e9stanse, mi \u00e9sp\u00e8re \u00e8l l\u00e9 korij\u00e9 ast\u00ebr\u2026 \u00bb<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.8803081262182568\" aria-label=\"Pauline Desbassayns, 18 an, la fiy Charles Desbassayns, i r\u00e9ste Paris sh\u00e9 son tonton Joseph de Vill\u00e8le, pr\u00e9zidan lo Kons\u00e8y, lan\u00e9 1823 jiska lan\u00e9 1826 ; \u00e9l i antretien in kor\u00e9spondanse inportan ansanm son bann paran, Fonds Panon Desbassayns de Vill\u00e8le.\">&nbsp;<\/span><br \/>\nLo 7 s\u00e9ktanm 1826 \u00e8l i ajoute : \u00ab I rossanm \u00e8l i \u00e8me amwin bien, i fo dire amwin ossi par\u00e8y, \u00e8l l\u00e9 vr\u00e9man in moun bien, in lorfeline konm mwin m\u00e8m, soman son situasyon l\u00e9 moins gayar k\u2019 la mi\u00e8n, \u00e8l, \u00e8l l\u00e9 pa konm mwin dann son famiy, \u00e8l l\u00e9 en pansyon, \u00e8l i sorte rienk tou l\u00e9 15 jour \u00bb<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.662655868082134\" aria-label=\"Id.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure id=\"attachment_5629\" aria-describedby=\"caption-attachment-5629\" style=\"width: 521px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Camille-Desbassayns-3.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"taille-initiale wp-image-5629 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Camille-Desbassayns-3.jpg\" alt=\"\" width=\"521\" height=\"550\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Camille-Desbassayns-3.jpg 521w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Camille-Desbassayns-3-284x300.jpg 284w\" sizes=\"auto, (max-width: 521px) 100vw, 521px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-5629\" class=\"wp-caption-text\">Marie Antoinette Camille Panon Desbassayns. In morso l\u2019<em>Arbre g\u00e9n\u00e9alogique de la famille Desbassayns<\/em>. Jehan de Vill\u00e8le. 1989. Akuar\u00e8l ; krayon noir. <br \/>Kol\u00e8ksyon M\u00fcz\u00e9 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<h4>Mariaj mal\u00ebr\u00eb, promi\u00e9 d\u00e9b\u00fc in vie po la relijion, po laksion sossial<\/h4>\n<p>Lan\u00e9 1830 parla, Camille Desbassayns i artourne Bourbon. Louis Charles Jurien de la Gravi\u00e8re,<em> Ordonnateur de Bourbon<\/em>, i demande a\u00e8l en mariaj. Lo 25 avriy zot i mari\u00e9. Pa-sito, lo bann j\u00ebne mari\u00e9 i anbarke po la Franse ou\u00e7a M. Jurien i sava prande in poste <em>commissaire g\u00e9n\u00e9ral de la Marine, pr\u00e9fet maritime de Rochefort<\/em>.<br \/>\nSoman apr\u00e9 6 zan\u00e9 d\u2019 mariaj, Camille i konfi\u00e9 a\u00e8l \u00e8k son granm\u00e8r : \u00ab Ch\u00e8r Granm\u00e8r mal\u00ebr\u00ebzman, on dir\u00e9 mwin l\u00e9 f\u00e9 po toujour f\u00e9 onte la famiy, mi done arpa aou inn p\u2019 tite Ombline Jurien. Mwin nor\u00e9 t\u00e9 tro kontan done a\u00e8l oute nom, daoir akoz \u00e7a m\u00e8m mi gaingne pa\u2026 \u00bb<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.344924457700154\" aria-label=\"L\u00e8te lo 4 s\u00e9ktanm 1836, kor\u00e9spodanse passiv Ombline Panon Desbassayns, Fonds Panon Desbassayns de Vill\u00e8le.\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p>Lo 24 oktob 1842, inn l\u00e8te Betsy Desbassayns, i \u00e9splike bien koman Camille Jurien i tienbo dann gran mal\u00ebr-la :<\/p>\n<blockquote><p>Mon ch\u00e8r kouzine-la la-tonbe afon dan la relijion, \u00e8k la pasyon \u00e8k l\u00e9gzaj\u00e9rasyon. \u00c8l i sava la m\u00e8sse toul\u00e9jour ; toul\u00e9jour, \u00e8k in vi\u00e9 rob, \u00e8l i koure touss\u00ebl la kaz toute bann pov dan la vile, \u00e8l i prive a\u00e8l po bann r\u00e9fuji\u00e9 \u00e9spaniol en Franse. \u00c8l l\u00e9 par\u00e8y inn reliji\u00ebz, parlf\u00e8te \u00e8l i f\u00e9 piti\u00e9 la pov fiy, \u00e8l l\u00e9 pr\u00e9ss\u00e9 gaingne son bien po done a-l\u2019inn, konm a\u2212l\u2019ote [&#8230;]<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.2935926591884699\" aria-label=\"Elisabeth Desbassayns fiy Charles Desbassayns l\u00e9 en voiyaj en Franse, kan \u00e9l i \u00e9krire son s\u0153ur C\u00e9line k\u2019i r\u00e8ste Bourbon, Fonds Panon Desbassayns de Vill\u00e8le\">&nbsp;<\/span><\/p><\/blockquote>\n<p>Inp\u00e9 d\u2019zan\u00e9 apr\u00e9, l\u00e9 deu mari\u00e9 i tonbe dakor po ar\u00e8te vive ansanm. Camille Jurien i souplaingne pa. Anpl\u00fcs ke \u00e7a, M. Jurien i l\u00e8sse a\u00e8l ans\u00e8rve son fort\u00fcne konm \u00e8l i v\u00eb, jiskatan k\u2019 li mor lo 5 s\u00e9ktanm 1858.<\/p>\n<h3>Lo tan po son lib\u00e8rt\u00e9, po son bann gran proj\u00e9<br \/>\n(1848-1870)<\/h3>\n<p>Rantr\u2019 zan\u00e9 1847-1848 jiska lan\u00e9 1870, Camille Jurien i angaje a-fon dann in bann gran proj\u00e9, bann fanm t\u00e9 pa abitu\u00e9 f\u00e9 dann tan-la. \u00c8l i \u00e9koute son konsianse, \u00e7ak \u00e8l i majine konm in lap\u00e8l Bondi\u00e9.<\/p>\n<h4>Lo trava\u00efy-p\u00e9nitanse po lo bann krime l\u00e9sklavaj<\/h4>\n<p>Camille Jurien i tourne la paj dessi l\u00e9pok maliz\u00e9 son mariaj, f\u00fcramezir \u00e8l i rej\u00e8te lo sist\u00e8m l\u00e9sklavaj ke la-f\u00e9 son fort\u00fcne. Konm lo p\u00e8r Lacordaire<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.9452450138624129\" aria-label=\"Henri Lacordaire, (1802-1861), i rem\u00e8te an plasse Lorde bann dominikin en Franse. Li l\u00e9t\u00e9 pr\u00e9dikat\u00ebr Notre-Dame de Paris depi 1835 jiska 1836, depi 1843-1846, depi 1847 jiska 1851. Fondat\u00ebr-dir\u00e8kt\u00ebr lo journal L\u2019\u00c8re Nouvelle (avriy 1848-aoute 1848) li l\u00e9t\u00e9 \u00e9lu ropr\u00e9zantan lo p\u00ebp Lassanbl\u00e9 nasyonal (4 mai 1848-18 mai 1848). Li vien provincial de la province de France (1850-1854 apr\u00e9 1858-1861), \u00e9pila akad\u00e9misien lan\u00e9 1860.\">&nbsp;<\/span>, \u00e8l i kondane an-gran l\u00e9sklavaj \u00e8k la tr\u00e8te. Lo p\u00e8r-la lav\u00e9 ref\u00e9 l\u2019<em>ordre des Fr\u00e8res Pr\u00eacheurs<\/em> en Franse, ali m\u00e8m an-promi\u00e9 lav\u00e9 majine in langajman sossial po L\u00e9gliz<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.0940268207882391\" aria-label=\"LACORDAIRE H.D, 0.P, Conf\u00e9rences Lacordaire des fr\u00e8res pr\u00eacheurs- tome deuxi\u00e8me 25\u00e8me konf\u00e9ranse De la charit\u00e9 de fraternit\u00e9 produite dans l\u2019\u00e2me par la doctrine catholique. p. 82.\">&nbsp;<\/span>.<br \/>\nHuit-an apr\u00e9, Lacordaire i signe lakte po Camille Jurien ash\u00e8te lo monast\u00e8r dominikin Prouilhe, d\u00e9trui dann l\u00e9pok la <em>R\u00e9volution<\/em>. Dann lakte-la i di bien : \u00ab Lo bien asht\u00e9-la i doi ans\u00e8rve rienk po \u00fctilize [&#8230;] d\u00e9domajman lo gouv\u00e8rman la-don\u00e9 par lo d\u00e9kr\u00e9 lo 27 avriy1848 k\u2019i kons\u00e8rne labolisyon l\u00e9sklavaj dann koloni frans\u00e9 \u00bb<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.9888962697260979\" aria-label=\"In l\u00e8kstr\u00e9 lakte-vante, sini\u00e9 dovan Me Caunes, Not\u00e8r Fangeaux (Aude), lo 27 d\u00e9sanm 1855. Zarshiv lo monast\u00e8r Prouilhe.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<blockquote>\n<figure id=\"attachment_5584\" aria-describedby=\"caption-attachment-5584\" style=\"width: 1000px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Extrait-de-lacte-dachat-du-site-de-Prouilhe-par-Mme-Jurien-Archives-du-monast\u00e8re-de-Prouilhe2.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-5584 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Extrait-de-lacte-dachat-du-site-de-Prouilhe-par-Mme-Jurien-Archives-du-monast\u00e8re-de-Prouilhe2.jpg\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"705\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Extrait-de-lacte-dachat-du-site-de-Prouilhe-par-Mme-Jurien-Archives-du-monast\u00e8re-de-Prouilhe2.jpg 1000w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Extrait-de-lacte-dachat-du-site-de-Prouilhe-par-Mme-Jurien-Archives-du-monast\u00e8re-de-Prouilhe2-300x212.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Extrait-de-lacte-dachat-du-site-de-Prouilhe-par-Mme-Jurien-Archives-du-monast\u00e8re-de-Prouilhe2-768x541.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-5584\" class=\"wp-caption-text\">In l\u00e8kstr\u00e9 lakte-lasha dom\u00e8n Prouilhe Madanm Jurien. 1855. Man\u00fcskri. <br \/>Zarshiv lo monast\u00e8r Prouilhe<\/figcaption><\/figure><\/blockquote>\n<p>Kondisyon-la l\u00e9 inportan po Camille, po \u00e8l antreprande in trava\u00efy p\u00e9nitanse, sinon\u00e7a r\u00e9parasyon bann krime l\u00e9sklavaj. In trava\u00efy p\u00e8rsone t\u00e9 pokor f\u00e9. \u00c8l va \u00e9splike \u00e7a inp\u00e9 d\u2019zan\u00e9 avan sa mor :<\/p>\n<blockquote><p>Lo d\u00e9domajman, lo pri nout bann noir, po mwin l\u00e9 sakr\u00e9, soman l\u00e9 pa po mwin touss\u00ebl. Souvand\u00e9foi mwin la\u2212demande Bondi\u00e9, koman i fo ans\u00e8rve larjan-la. [&#8230;] Li la-amontre amwin kan mwin la sorte Prouilhe po arive Paris, ke larjan-la l\u00e9t\u00e9 po ref\u00e9 lo kouvan, en l\u00e9kspiasyon bann krime l\u00e9sklavaj, po toute mon bann famiy la-vive dann l\u00e9pok-la <span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.5446371353888138\" aria-label=\"In l\u00e8kstr\u00e9 la l\u00e8te Camille Jurien, kan \u00e8l la-fine perde son fort\u00fcne, i envo\u00efye, lo 12 juin 1873, L\u00e9v\u00e8k Carcassonne po dire ali k\u2019\u00e8l i p\u00eb pa finir son l\u00ebv rekonstr\u00fcksyion. Zarshiv lo monast\u00e8r Prouilhe.\">&nbsp;<\/span>.<\/p><\/blockquote>\n<p>Camille Jurien la-m\u00e8te pl\u00fcs ke in milion d\u2019fran po f\u00e9 trava\u00ff-la. Soman apr\u00e9 sa mor, la-vande a-lankan lo dom\u00e8n \u00e8k lo batiman k\u2019 t\u00e9 pokor fini. Lo 11 juy\u00e9 1879, troi dominik\u00e8n la vile Nay i rash\u00e8te propri\u00e9t\u00e9-la, po 60.000 fran. Apr\u00e9\u00e7a \u00ab la priy\u00e8r po Bondi\u00e9 i ropran [dann Prouilhe] lo 29 avriy 1880 \u2026 \u00bb<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.2536726252684778\" aria-label=\"DUVAL Andr\u00e9, 0.P., 1880 La vie monastique recommence \u00e0 Prouilhe, konf\u00e9ranse la f\u00e9 lo 6 aoute 1980 dann Prouilhe, po lokazyon lo santen\u00e8r r\u00e9storasyon lo Monast\u00e8r. Zarshiv lo d\u00e9partman l\u2019Aude.\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<figure id=\"attachment_5599\" aria-describedby=\"caption-attachment-5599\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Monast\u00e8re_Prouilhe.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-5599 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Monast\u00e8re_Prouilhe.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"449\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Monast\u00e8re_Prouilhe.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Monast\u00e8re_Prouilhe-300x168.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Monast\u00e8re_Prouilhe-768x431.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-5599\" class=\"wp-caption-text\">Lo Monast\u00e8r Prouilhe, fassade Lou\u00e8st. 19 novanm 2019. Foto. <br \/>Jcb-caz-11, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons<\/figcaption><\/figure>\n<h4>In l\u00ebv po s\u00e8rve L\u00e9gliz \u00e8k lo Saint-Si\u00e8ge<\/h4>\n<p>Camille Jurien i finanse ossi : bann lospis, linstalasyon la kaz prinsipal bann <em>S\u0153urs Auxiliatrices des \u00c2mes du Purgatoire<\/em> la-ba Paris, la konstr\u00fcksyon l\u00e9gliz dan lo s\u00e9min\u00e8r frans\u00e9 d\u2019 Rome, \u00e8k in bonp\u00e9 l\u00ebv reliji\u00ebz ankor.<br \/>\nLo 21 d\u00e9sanm 1848, akoz la r\u00e9volusyon Litali, lo pape Pie IX i p\u00e8rde son bann pouvoir tanpor\u00e8l, li l\u00e9 oblij\u00e9 al\u00e9 Ga\u00e8te en l\u00e9gzil. Camille i trav\u00e8rse lo Pi\u00e9mont \u2014i pr\u00e9tan dire sanm in gran l\u00e9skorte brigan\u2014 po artrouve Pie IX la-ba, po aporte ali son soutien, po done ali 300.000 fran. Pandan vint-an kan \u00e8l i r\u00e8ste pa Bourbon sinon\u00e7a Prouilhe, \u00e8l i sava ansanm bann Zouaves po soingne azot dessi bann shan-d\u2019 batay kan bann z\u2019<em>Etats pontificaux<\/em> l\u00e9t\u00e9 anvayi, jiska lo si\u00e8j \u00e8k la kapit\u00fclasyon Rome lo 20\u00a0s\u00e9ktanm 1870. L\u00e9pok-la \u00ab Madanm Jurien t\u00e9 i rante konm \u00e8l i v\u00eb dann Quirinal konm dann Vatican. Souvand\u00e9foi, lo pape t\u00e9 i ressoi a\u00e8l en p\u00e8rsone, t\u00e9 i tr\u00e8te a\u00e8l konm inn vr\u00e9 fiy \u00bb, dapr\u00e9 lo Dominikin M.D. Constant<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.3690998060061492\" aria-label=\"CONSTANT M.D., O.P, Madame Jurien de la Gravi\u00e8re, L\u2019ann\u00e9e Dominicaine, Juin 1927, pp. 285-286\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<h4>L\u00ebv po bann zangaj\u00e9 B\u00e9l-\u00c8r<\/h4>\n<p>Lan\u00e9 1850, l\u00ebrk Camille Jurien i vien propri\u00e9t\u00e8r lo gran dom\u00e8n son papa<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.05417252486890467\" aria-label=\"\u00abIn bien rural dann Kom\u00fcne Sinte-Mari, Sinte-Sizane k\u2019i rogroupe bann propri\u00e9t\u00e9 kon\u00fc sou lo nom Sinte-Mari B\u00e9l-\u00c8r, Ravine d\u00e9 Sh\u00e8v, Sin-Zoz\u00e8f B\u00e9l-\u00c8r, k\u2019i forme in s\u00ebl lot \u00bb, apepr\u00e9 490 ha, dapr\u00e9 \u00ab Adjudication du 2 juillet 1879 \u00bb. Zarshiv la famiy Christel de Vill\u00e8le.\">&nbsp;<\/span>, \u00e8l l\u00e9 tro ok\u00fcp\u00e9 dann Lerop po r\u00e8ste toultan Bourbon. \u00c8l i done son kouzin Albert de Vill\u00e8le po j\u00e8re son bann zaf\u00e8r. \u00c8l i f\u00e9 vativien rantr\u2019 lo deu z\u00e9misf\u00e8r in douz\u00e8ne defoi po gaingne r\u00e8ste d\u00e9-troi mois dessi son dom\u00e8n. M\u00e9 soman en 1858 Madanm Jurien i r\u00e8ste B\u00e9l-\u00c8r in lan\u00e9 plin. Lo bann l\u00e8te \u00e8l i \u00e9krire Soeur Marie de la Providence, i rakonte koman \u00e8l t\u00e9 prosh bann zangaj\u00e9, bann zafranshi, ke t\u00e9 i vive dessi son<br \/>\ndom\u00e8n<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.9580264868600605\" aria-label=\"200 zangaj\u00e9 indien ansanm 196 \u00ab zangaj\u00e9 \u00e8k nouvo zafranshi \u00bb, dapr\u00e9 lakte not\u00e8r \u00ab Inventaire des biens d\u00e9laiss\u00e9s par Joseph Desbassayns \u00bb lo 4 mai 1850 ; 268 zangaj\u00e9 \u00e8k 36 fanm i trava\u00efye pa, dapr\u00e9 \u00ab Adjudication du 2 juillet 1879 \u00bb, ibid.\">&nbsp;<\/span>. Kanm\u00e8m son famiy t\u00e9 pa dakor sanm \u00e8l, \u00e8l i d\u00e9sside r\u00e8ste dann son lopital<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.028294324702634377\" aria-label=\"In batiman an-torshi kouv\u00e8r an-tuil, i s\u00e8rve lopital \u00e8k in galri dovan, n\u00e9na 7 pi\u00e8sse, \u00e8k 40 lit an-f\u00e8r garni ; in ote batiman an-torshi, kouv\u00e8r an-tuil, i anserve la kaz po bann zinfirmi\u00e9, \u00e8k in pti farmassi an-ndan ; In paviyon an-bois kouv\u00e8r an-tuil i ans\u00e8rve konm salon ; in kuzine an-pi\u00e8r kouv\u00e8r an-tuil i ans\u00e8rve po lopital \u00bb, id.\">&nbsp;<\/span>, \u00ab ansanm demoun mi doi \u00e9m\u00e9, mi doi soingn\u00e9 po Lo Sov\u00ebr, in Sov\u00ebr zot i kon\u00e9 pa ankor. Akoz la plipar rantr\u2019 zot l\u00e9 pa\u00efyen\u00bb, konm \u00e8l i \u00e9krire lo 11 juin 1858<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.6568782750221602\" aria-label=\"Kor\u00e9spondanse passiv S\u0153ur Marie de la Providence. Zarshiv bann Auxiliatrices du Purgatoire, Paris.\">&nbsp;<\/span>. An-parlan de\u00e7a, L\u00e9v\u00e8k La R\u00e9nyon i \u00e9krire : \u00ab \u00c8l i r\u00e8ste dan in p\u2019ti shanb son lopital ou\u00e7a n\u00e9na rienk in biyo an-guize la sh\u00e8z, sinon\u00e7a in fa\u00efye plansh dessi kat pate an-boi. \u00bb<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.6942104243807337\" aria-label=\"L\u00e8te po Emilie Aussant, dapr\u00e9 CONSTANT M.D., O.P, L'ann\u00e9e Dominicaine, Juin 1927, p. 284.\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><figure id=\"attachment_5587\" aria-describedby=\"caption-attachment-5587\" style=\"width: 1280px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1984.07.04.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-5587 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1984.07.04.jpg\" alt=\"\" width=\"1280\" height=\"710\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1984.07.04.jpg 1280w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1984.07.04-300x166.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1984.07.04-768x426.jpg 768w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1984.07.04-1024x568.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-5587\" class=\"wp-caption-text\">Album de la R\u00e9union : B\u00e9l-\u00c8r, karti\u00e9 Sinte-Sizane, propri\u00e9t\u00e9 Le Coat de K\/V\u00e9guen. [V\u00fc depi la route National 8 h\u00ebr d\u2019matin]. Louis Antoine Roussin 1880. Litografi. <br \/>Kol\u00e8ksyon M\u00fcz\u00e9 L\u00e9on Dierx<\/figcaption><\/figure>M\u00e8m lan\u00e9, Madanm Jurien i poze lo promi\u00e9 pi\u00e8r in shap\u00e8l, ass\u00e9 gran po ak\u00ebye bann travay\u00ebr tou l\u00e9 dimansh. \u00c8l i d\u00e9sside f\u00e9 in voiyaj par la m\u00e8r po al\u00e9 rode nouvo travay\u00ebr dann p\u00e9i Zanzibar ou\u00e7a l\u00e9sklavaj i d\u00fcre ankor.<\/p>\n<p>Madanm Jurien i f\u00e9 pa konfianse bann rekrut\u00ebr r\u00e9nyon\u00e9, parsk zot l\u00e9 konm bann n\u00e9gri\u00e9 z\u00e9sklavajis, \u00e7ak Lacordaire t\u00e9 i d\u00e9nonse lan\u00e9 1847. Lo 28 oktob lan\u00e9-la, \u00e8l i arive Zanzibar dessi lo bato <em>La Pallas<\/em>. \u00c8l i rankonte en priv\u00e9 lo j\u00ebne sultan Sayyid Majid bin Sa\u00efd po demande ali lotorizasyon batir in lopital po bann z\u00e9sklav Zanzibar. Sultan-la lav\u00e9 toujour refuze n\u00e9gossi\u00e9 \u00e8k bann komandan bato r\u00e9nyon\u00e9, pourtan li otorize Madanm Jurien rash\u00e8te 200 z\u00e9sklav son p\u00e9i<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.9021199939010356\" aria-label=\"MALECOT Georges, Revue fran\u00e7aise d'histoire d'outre-mer Ann\u00e9e 1971 Volume 58 Num\u00e9ro 212 p. 313.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<p>Lo voiyaj retour i \u00e9spasse pa bien : la moiti\u00e9 bann zangaj\u00e9 i mor \u00e8k la dissantri sinon\u00e7a la variol malgr\u00e9 la-\u00e9ss\u00e8ye soingne azot. Lo 13 d\u00e9sanm 1858, bato <em>La Pallas<\/em> i arive dann rade Sin-Dni soman lo katastrof i kontinu\u00e9, toultan la karant\u00e8ne dessi bato. Katastrof-la i boulv\u00e8rse Madanm Jurien, promi\u00e9 foi dann son bann l\u00e8te \u00e8l i rakonte son d\u00e9z\u00e9spoir : \u00ab on dir\u00e9 toute [dan mwin] t\u00e9 d\u00e9trui, dann fon lo gouf \u00bb<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.6650811419903677\" aria-label=\"L\u00e8te po Mathilde Aussant, cit\u00e9e par CONSTANT M.D., O.P, Madame Jurien de la Gravi\u00e8re (suite et fin), L\u2019ann\u00e9e Dominicaine, juillet-ao\u00fbt 1927, p. 358.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<p>Sanm son remor dann mal\u00ebr-la, \u00e8k l\u00e9pid\u00e9mi kol\u00e9ra la-ariv\u00e9 lan\u00e9 dapr\u00e9, lan\u00e9 1860 Madanm Jurien i am\u00e8ne dessi lil Bourbon inn kom\u00fcnot\u00e9 <em>Filles de la Charit\u00e9 de Saint Vincent de Paul<\/em> po ok\u00fcpe bann lopital B\u00e9l-\u00c8r \u00e8k d\u2019ote plasse ankor dan la koloni. N\u00e9na inn anparmi, soeur Petit, i rakonte koman Camille Jurien t\u00e9 i soingne son bann zangaj\u00e9, son bann zafranshi :<\/p>\n<blockquote><p>Nou la-arive Bourbon lo 7 mars, B\u00e9l-\u00c8r lo 8. Dessi lo dom\u00e8n nav\u00e9 in l\u00e9sp\u00e8s linfirmri po lo bann pov Noir t\u00e9 i trava\u00efye dann kann. \u00c8l la-pa repoze in s\u00ebl jour apr\u00e9 son gran voiyaj, Madanm Jurien la-komanse m\u00e8te lorde dann lokal-la, tou lo mois \u00e8l la-r\u00e8ste sanm nou. \u00c8l la-soingne bann pov Noir-la, \u00e8l la-shanje zot pansman konm in momon nor\u00e9 f\u00e9 po son prope zanfan, \u00e8l la-ok\u00fcpe bann malade, la-done azot son manj\u00e9. Po \u00e8l inp\u00e9 d\u2019riz \u00e8k d\u00e9-troi br\u00e8d nav\u00e9 ass\u00e9 [\u2026]. Nav\u00e9 poin demoun mal\u00ebr\u00eb dessi dom\u00e8n Madanm-la. Lan\u00e9 1848, shak z\u00e9sklav lib\u00e9r\u00e9 nav\u00e9 son pti-kaz, son pti-boute la t\u00e8r, son pti-jardin.<\/p><\/blockquote>\n<p>Apr\u00e9\u00e7a, la fa\u00efyte kann la-am\u00e8ne la fa\u00efyte Mme Jurien. Lan\u00e9 1868, kan \u00e8l la-f\u00e9 in d\u00e8rni\u00e9 s\u00e9jour B\u00e9l-\u00c8r, k\u2019\u00e8l i j\u00e8re p\u00fc, \u00e8l i konstate ke son bann zangajman po son travay\u00ebr l\u00e9 p\u00fc r\u00e9sp\u00e8kt\u00e9 ditou : i ranvoye bann fanm dann zot kaz, na p\u00fc d\u2019 trava\u00efy, p\u00fc d\u2019 p\u00e8y, gouv\u00e8rnman i ok\u00fcpe p\u00fc bann vi\u00e9 gramoun. \u00c7ak \u00e8l i \u00e9krire dann son bann l\u00e8te po son dalon, lavoka Cristol de Sigoyer<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.5027311798208978\" aria-label=\"Lo fonds de Sigoyer, konportan apepr\u00e9 30 l\u00e8te, t\u00e9-d\u00e9kouv\u00e8r n\u00e9na poin lontan dann zarshiv priv\u00e9, lo propri\u00e9t\u00e8r la-f\u00e9 kado lo M\u00e9morial Camille Jurien lan\u00e9 2020.\">&nbsp;<\/span>, i amontre bien son volont\u00e9 r\u00e9tabli lo droi \u00e8k lo zavantaj son bann zangaj\u00e9 lav\u00e9 gagn\u00e9.<\/p>\n<figure id=\"attachment_5590\" aria-describedby=\"caption-attachment-5590\" style=\"width: 370px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Camille-Jurien-Archives-des-Soeurs-Auxiliatrices-e1627387073404.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"taille-initiale wp-image-5590 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Camille-Jurien-Archives-des-Soeurs-Auxiliatrices-e1627387176915.jpg\" alt=\"\" width=\"370\" height=\"600\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-5590\" class=\"wp-caption-text\">Camille Jurien. Foto. <br \/>Zarchiv Soeurs Auxiliatrices<\/figcaption><\/figure>\n<h3>L\u00e9pok po la soumisyon devan Bondi\u00e9 (1870-1878)<\/h3>\n<p>Dann Lerope jiska lan\u00e9 1870, kan son lavoka i \u00e9krire a\u00e8l, Camille Jurien i vive dan <em>les Etats Pontificaux<\/em>. Kan \u00e8l i aprande \u00e8l la\u2212p\u00e8rde toute son bien, \u00e8l i \u00e9krire : \u00ab Mon l\u00e2me la-gaingne la tranblade, koze-pa, kan mwin la-antandi : Tou\u00e9 na pu rien [\u2026] mwin l\u00e9 libre konm bann ti-zoizo, mi plane dann l\u00e9z\u00e8r pards\u00fc in monde k\u2019i kroi li toufe amwin, alorsk o-kontr\u00e8r li done amwin laz\u00e8le \u00bb<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.055992977994999915\" aria-label=\"L\u00e8te po Mathilde Aussant, CONSTANT M.D la-sit\u00e9, O.P, Madanm Jurien de la Gravi\u00e8re (suite, fin), L'an\u00e9e Dominicaine, juillet-ao\u00fbt 1927, p. 358.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<p>Lan\u00e9 1871 apartir, fanm gabi\u00e9-la i sava dessi lo dom\u00e8n lo monast\u00e8r Prouilhe po vive konm in pov, ansanm deu zafranshi, Marie-Antoinette son \u00ab fille adoptive \u00bb, Magdeleine, son \u00ab fille de confiance \u00bb<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.36130175860569835\" aria-label=\"Dapr\u00e9 lo s\u00e9rtifika po am\u00e8ne zot kor simeti\u00e8r Fangeaux, lo 24 mai 1880, Zarshiv lo monast\u00e8r Prouilhe.\">&nbsp;<\/span>. Lan\u00e9 1878, \u00e8l i mor Paris, apr\u00e9\u00e7a i am\u00e8ne son kor dan la kripte lo monast\u00e8r. Jordi n\u00e9na in kom\u00fcnot\u00e9 monial dominikin toute nasyonalit\u00e9 i vive an-ndan la.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":11132,"parent":8574,"menu_order":30,"template":"","class_list":["post-11125","documentaire","type-documentaire","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire\/11125","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/types\/documentaire"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire\/8574"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11132"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11125"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}