{"id":12268,"date":"2024-02-09T09:58:12","date_gmt":"2024-02-09T05:58:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/?post_type=documentaire&#038;p=12268"},"modified":"2025-04-02T11:25:59","modified_gmt":"2025-04-02T07:25:59","slug":"lamour-kashiet-famiy-defandu-rantr-blan-ek-noir-dann-lil-bourbon-la-renyon-fionaj-bann-loi-sossial-konm-juridik-depi-promie-debu-jiska-labolisyon-lesklavaj-1665-1848","status":"publish","type":"documentaire","link":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/documentaires\/lesklavaj\/la-vie-bann-zesklav\/lamour-kashiet-famiy-defandu-rantr-blan-ek-noir-dann-lil-bourbon-la-renyon-fionaj-bann-loi-sossial-konm-juridik-depi-promie-debu-jiska-labolisyon-lesklavaj-1665-1848\/","title":{"rendered":"Lamour kashi\u00e8t, famiy d\u00e9fand\u00fc, rantr\u2019 Blan \u00e8k Noir dann lil Bourbon (La R\u00e9nyon) : fionaj bann loi sossial konm j\u00fcridik depi promi\u00e9 d\u00e9b\u00fc jiska labolisyon l\u00e9sklavaj (1665-1848)"},"content":{"rendered":"<h2>L\u00e9pok l\u00e9sklavaj, la loi konm la mani\u00e8r vive i d\u00e9fande f\u00e9 in famiy m\u00e9lanj\u00e9. La koul\u00ebr \u00e8k lo ran dif\u00e9ran t\u00e9 i kole pa \u00e8k lo mariaj.<\/h2>\n<div style=\"width: 525px;\" class=\"wp-video\"><!--[if lt IE 9]><script>document.createElement('video');<\/script><![endif]-->\n<video class=\"wp-video-shortcode\" id=\"video-12268-1\" width=\"525\" height=\"295\" poster=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/poster_Noel.jpg\" preload=\"metadata\" controls=\"controls\"><source type=\"video\/mp4\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Noel_Creole.mp4?_=1\" \/><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Noel_Creole.mp4\">https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Noel_Creole.mp4<\/a><\/video><\/div>\n<p>Dann Bourbon, depi 1674, lartik XX lordonans Jacob Blanquet de la Haye, vice-roi, lamiral \u00e9pi li\u00e9tnan lo Roi dann tout p\u00e9i Linde, i di bien mariaj m\u00e9lanj\u00e9 l\u00e9 int\u00e8rdi : \u00ab \u00ab D\u00e9fans po bann Frans\u00e9 mari\u00e9 ansanm bann n\u00e9gr\u00e8sse, \u00e7a va d\u00e9goute azot po f\u00e9 zot trava\u00efy, \u00e9pila d\u00e9fans po bann Noir mari\u00e9 ansanm bann fanm blan, po pa f\u00e9 lamayaj<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.13949941787236608\" aria-label=\"Lordonans l\u00e9 transkri par : GU\u00cbT, Isidore, Les origines de l'ile Bourbon et de la colonisation fran\u00e7aise \u00e0 Madagascar : d'apr\u00e8s des documents in\u00e9dits tir\u00e9s des Archives coloniales du Minist\u00e8re de la Marine et descolonies, etc., Paris, C. Bayle, 1888, p. 125 ; rogarde ossi : TABUTEAU Jacques, La Balance et le capricorne, histoire de la justice dans les Mascareignes, Saint-Andr\u00e9, Oc\u00e9an \u00e9d., 1987, p. 45.\">&nbsp;<\/span> \u00bb.<\/p>\n<p>Promi\u00e9 d\u00e9b\u00fc lo p\u00ebpleman la koloni, p\u00e8rsone t\u00e9 f\u00e9 pa in konte \u00e8k loi-la. L\u00e9rk va kite lo sist\u00e8m s\u00fcbzistans po passe dann in sist\u00e8m randman, loi-la sar pl\u00fcs for ankor. Lan\u00e9 1723, bann <em>Lettres patentes<\/em> k\u2019i instale lo Kode noir dann Maskar\u00e8gn, i rom\u00e8te lint\u00e8rdiksyon mariaj, \u00e8k anpl\u00fcs \u00e7at konk\u00fcbinaj, l\u00e9 riskab l\u00e9sklav \u00e8k son bann zanfan i gaingne in lamande sinon la<br \/>\njole (lartik V)<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.745250770819065\" aria-label=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/lettres_patentes.pdf\">&nbsp;<\/span> . L\u00e9sklavaj i rande maliz\u00e9 lo bann rapor rantr\u2019 bann group antrinn form\u00e9 \u00e9pila i shanje lo mani\u00e8r voir konm lo mani\u00e8r vive demoun.<\/p>\n<p>Mariaj l\u00e9 touzour in kondisyon oblij\u00e9 po f\u00e9 in famiy. Parlf\u00e8te, i fo an promi\u00e9 li l\u00e9 an r\u00e9sp\u00e9, an lakor ansanm demoun i d\u00e9sside, kissoi bann paran sinonsa bann d\u00e9ssid\u00ebr. Dapr\u00e9 la fasson lo p\u00ebpleman la-f\u00e9, an promi\u00e9 nav\u00e9 sirtou bann bononm dann lil, apr\u00e9\u00e7a, dann inn-deu j\u00e9n\u00e9rasyon, la-trouve in m\u00e9y\u00ebr l\u00e9kilib, la komanse tire mod\u00e8l \u00e8k la mani\u00e8r la Franse i f\u00e9. Na pi tro la plasse po lamour rantr\u2019 deu j\u00e8ne-jan, c\u00e9 sirtou in gat\u00fcraz rantr\u2019 deu famiy, po tienbo in ran, \u00e8k in l\u00e9ritaz.<br \/>\nM\u00e9-soman, deu-troi i d\u00e9sside kasse lo Kode-la po m\u00e8te zot lamour an promi\u00e9 san kalk\u00fcl lobligasyon. Malgr\u00e9 l&#8217;ot moun, in l\u00e9tranj\u00e9 d\u00e9fand\u00fc, i tonm danj\u00e9r\u00eb akoz li f\u00e9 bouje la lign rantr\u2019 in monn rienk blan k\u2019i domine toute, i p\u00e9 pa koste \u00e8k demoun noir ke l\u00e9 f\u00e9 po \u00e8te z\u00e9sklav. Kanm\u00e8m la loi i ar\u00e8te pa di, pangar d\u00e9zord dan la t\u00e8t konm dan la sossi\u00e9t\u00e9, \u00e7a i \u00e9spasse<br \/>\nmalgr\u00e9<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.8016499654738338\" aria-label=\"Pour une \u00e9tude plus compl\u00e8te de la l\u00e9gislation voir : NO\u00cbL, Sabine, Amours et familles interdites : Blancs et Noirs \u00e0 l\u2019\u00eele Bourbon (La R\u00e9union) au temps de l\u2019esclavage (1665-1848), Paris, \u00e9d. Indes savantes, printemps 2022 (Th\u00e8se remani\u00e9e \u00e0 para\u00eetre).\">&nbsp;<\/span> .<\/p>\n<p>Lo m\u00e9tissaj c\u00e9 in k\u00e9stion konplik\u00e9 dann in sossi\u00e9t\u00e9 ansanm demoun dif\u00e9ran lorijine. Jiska bann zan\u00e9 1960, la pa tro rogarde lo m\u00e9tissaj bann promi\u00e9 kolon. Oubli pa lan\u00e9 1815, Sin-Pol, bann ropr\u00e9zantan la rolijion, ladministrasyon, la j\u00fcstis la-m\u00e8te ansanm po kraze lo \u00ab liv rouz \u00bb lo kur\u00e9 Davelu, pangar li rakonte bann rolasyon rantr\u2019 dif\u00e9ran rasse ; apr\u00e9sa, lo komte de Vill\u00e8le, minisse Charles X, i domann po kashi\u00e9te lo t\u00e8ks Antoine Boucher la-\u00e9krire dessi bann promi\u00e9 famiy La R\u00e9nyon (1826-1828), an derni\u00e9, lan\u00e9 1941, Albert Lougnon, in larshivist, i rofize rokon\u00e8te \u00ab lo pti-p\u00e9 d\u2019sekr\u00e9 \u00bb nav\u00e9 dann t\u00e8ks-la, dessi bann gran famiy La R\u00e9nyon<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.9373746644848739\" aria-label=\"BOUCHER, Antoine, M\u00e9moire pour servir \u00e0 la connoissance particuli\u00e8re de chacun des habitans de l\u2019\u00eele Bourbon, (suivi de) Notes du P\u00e8re Barassin, Sainte-Clotilde, Ars Terres cr\u00e9oles, D-L, 1989, 335 p. Listorien Albert Lougnon i \u00e9kri lan\u00e9 1941 : \u00ab Mi gaingne pa pran responsabilit\u00e9 son kozman akoz lo skandal l\u00e9 riskab ariv\u00e9, parsk lot\u00ebr la-ramasse in bonp\u00e9 ladi-laf\u00e9 dessi bann famiy l\u00e9 ankor La R\u00e9nyon \u00bb ; LOUGNON, Albert, L'Ile Bourbon pendant la R\u00e9gence, Desforges Boucher, les d\u00e9buts du caf\u00e9, Paris, Larose, 1957, p. 280.\">&nbsp;<\/span> .<\/p>\n<p>Malgr\u00e9 \u00e7a, ni gaingne rogarde lo d\u00e9gr\u00e9 d\u2019s\u00e9parasyon nav\u00e9 po vr\u00e9man dann sossi\u00e9t\u00e9 kolonial-la, \u00e9pila \u00e7at nav\u00e9 rantr\u2019 lo bann pop\u00fclasyon lib \u00e8k z\u00e9sklav. \u00c7a, l\u00e9 po \u00e9ss\u00e9ye artrouve bann famiy \u00ab invizib \u00bb i f\u00e9 pa in kont \u00e8k la loi (marmay konm fanm na pwin famiy, na pwin lo nom, na pwin gat\u00fcraz ofissi\u00e9l non pli) \u00e9pila rogarde k\u00e8l tiktak zot lav\u00e9 majin\u00e9 po prot\u00e8je azot. Lo bann m\u00e9naj m\u00e9lanj\u00e9, pl\u00fcs ke l\u00e9zot, t\u00e9 f\u00e9 papi\u00e9 not\u00e8r. Zot i niabou tourne po zot lavantaz toulp\u00eb d\u2019lakt l\u00e9gal : lafranshisman, d\u00e9klarasyon n\u00e9ssans, rokon\u00e9ssans, ladopsyon, lavi bann paran, donasyon, vante, t\u00e9staman, tou\u00e7a-la. Tout so bann lakt-la, interdi rantr\u2019 Blan \u00e8k z\u00e9sklav, t\u00e9 riskab \u00e8te rofiz\u00e9, jiska vire en pross\u00e9.<\/p>\n<p>Po amonte bien koman zot t\u00e9 i f\u00e9, nou pran l\u00e9gzanp in famiy, \u00e7at Florentine.<\/p>\n<h3>Florentine<\/h3>\n<p>Lan\u00e9 1786, ti fiy-la nana 4-an dann rossansman in madanm kr\u00e9ol blan rish, Dame Charlotte M\u00e9rignon de la Beaume, v\u00ebv Joseph Panon du Hazier.<\/p>\n<figure id=\"attachment_5730\" aria-describedby=\"caption-attachment-5730\" style=\"width: 1036px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Rct-M\u00e9rigon-DLB-4.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"taille-initiale wp-image-5730 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Rct-M\u00e9rigon-DLB-4.jpg\" alt=\"\" width=\"1036\" height=\"1251\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Rct-M\u00e9rigon-DLB-4.jpg 1036w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Rct-M\u00e9rigon-DLB-4-248x300.jpg 248w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Rct-M\u00e9rigon-DLB-4-768x927.jpg 768w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Rct-M\u00e9rigon-DLB-4-848x1024.jpg 848w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-5730\" class=\"wp-caption-text\">Rossansman madanm v\u00ebv Panon Duhazier. 1786. Man\u00fcskri. <br \/>Kol. Zarshiv d\u00e9partmantal La R\u00e9nyon ADR 89 C<\/figcaption><\/figure>\n<p>I di \u00e8l l\u00e9 inn kr\u00e9ol afranshi. Lo 30 j\u00fcli\u00e9 1787 in ron d\u2019zami<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.5647961731761884\" aria-label=\"\u00ab D\u00e9ssizion bann paran \u00e8k zami \u00bb I tonbe konm in loi po garanti in vi kor\u00e8k po bann min\u00ebr orfelin. I nome in tut\u00ebr \u00e8k in tut\u00ebr-adjoin po ok\u00fcpe l\u00e9ritaj bann zanfan min\u00ebr konm toute \u00e7at i kons\u00e8rne azot. Nana rantr\u2019 6-8 moun i f\u00e9 in s\u00e8rman po pran d\u00e9ssizion-la. Apr\u00e9\u00e7a i anrojiste ali dann in lakt not\u00e8r, \u00e9pila i garanti lakt par la j\u00fcstis lo roi, sinonsa par Trib\u00fcnal 1\u00e9 instans.\">&nbsp;<\/span> i rotrouve po son domann plasman sou-tut\u00e8l, alorse, \u00ab parsk na pwin d\u2019paran, bann zami \u00bb va okipe po prot\u00e8je marmay-la. I done M\u00e9ssi\u00e9 Panon po ali m\u00e8m \u00e9te lo tut\u00ebr. \u00c7a, po li gaingne lo donasyon son momon, v\u00ebv Panon Duhazier, po niabou gaingne lafranshisman lo ti fiy 4-an, bann ladministrat\u00ebr la koloni t\u00e9 dakor po don\u00e9 depi 28 d\u00e9sanm pass\u00e9<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.5736890205662328\" aria-label=\"ADR, 21 C, \u00ab Du 30 juillet 1787, Avis d\u2019amis \u00e0 d\u00e9faut de parents de la nomm\u00e9e Florentine, libre \u00bb ; \u00ab Avis d\u2019amis \u00e0 d\u00e9faut de parents pour la mineure Florentine n\u00e9gresse affranchie 27 juillet 1787, Brevet \u00bb.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<p>M\u00e9-soman, ti fiy-la nana in famiy po vr\u00e9man. I trouve \u00e7a lan\u00e9 1792 l\u00e9rk son vr\u00e9 momon, Ursule i konvoke in ot r\u00e9nyon, \u00e8k 7 lib, son gran-p\u00e8r kot\u00e9 son momon ann-dan, \u00e8k lo kouzin lo pti fiy. In famiy d\u2019zafranshi, p\u00e8rsone t\u00e9 kon\u00e9 pa, i d\u00e9barke po okipe lo marmay kan son t\u00fctrisse va mor. Nou aprann par lakt\u2019-la, c\u00e9 Madanm Desbassayns, v\u00ebv (Henri Paulin) Panon la-ranvoye Florentine la kaz son momon afranshi, Ursule, parsk Madanm Desbassayns t\u00e9 fine konprann \u00ab Madanm Panon Duhazier i tarde pa po mor. \u00bb<\/p>\n<p>Kanm\u00e8m lo sit\u00fcasyon l\u00e9 plito br\u00fctal, Florentine i artrouve son vr\u00e9 famiy z\u00e9sklav. \u00c8l i mari\u00e9 laj 27-t-an, \u00e8k lo konsantman lo bann zanfan son lansien t\u00fctrisse, ansanm in lantouraz kolon blan, \u00e7ak lav\u00e9 songne a\u00e8l kan \u00e8l l\u00e9t\u00e9 marmay. L\u00e0, son papa \u00e8k son momon l\u00e9 pa la, po lo mariaj dan la m\u00e9ri Sin-Dni<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.24643038269194073\" aria-label=\"ANOM L\u00e9ta-sivil La R\u00e9nyon, Sin-Dni, Registre des mariages et divorces des Noirs libres.\">&nbsp;<\/span>, ni l\u00e9rk Maitr\u2019 Carr\u00e9 i f\u00e9 lo kontra mariaj dan la kaz son parin Reynaud de Belleville, i tonm lo bo-fis son t\u00fctrisse<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.9711766640322785\" aria-label=\"ANOM, REU 265, Maitr\u2019 Carr\u00e9 JB, \u00ab n\u00b0 20, 7 Juin 1809, Mariaj Louis Marcellin Sim\u00e9on \u00e8k Marie Flore Florentine \u00bb.\">&nbsp;<\/span>. Son papa, Jean Baptiste V\u00e9ronge de Lanux, in kr\u00e9ol blan, i r\u00e8ste kashi\u00e8t, li d\u00e9barke apr\u00e9 in bonp\u00e9 d-zan\u00e9. Deu monn-la l\u00e9 a-par. \u00c7ak i \u00e9spasses in kot\u00e9 i maiye pa \u00e8k lot kot\u00e9. Parlf\u00e8te, paran \u00e8k zami i m\u00e9lanje pa jam\u00e9. Po l\u00e9ta-sivil, Flore, di Florentine i tonm \u00ab lo fiy nat\u00fcr\u00e8l maj\u00ebr Ursule, afranshi par M\u00e9ssi\u00e9 V\u00e9ronge \u00bb. \u00c7a l\u00e9 pa vr\u00e9 ditou parsk Ursule l\u00e9 afranshi ofissi\u00e8lman par un boug alzasien t\u00e9 vienn ariv\u00e9, Michel Lebrun. Li done a\u00e8l po \u00e8l gaingne vive, in t\u00e9rin Repo Laleu \u00e8k 3 z\u00e9sklav<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7794562578257467\" aria-label=\"ADR, L 328, Registre d\u2019Affranchissements 1787-1790.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<p>3 z\u00e9sklav-la i porte lo m\u00e8m nom nana dann rossansman V\u00e9ronge de Lanux la f\u00e9 lan\u00e9 1786 : Jouan, Jasmin \u00e8k Rosalie<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.43346981046947297\" aria-label=\"ADR, 89 C, Rossansman Sin-Pol 1786 ; Jasmin \u00e8k Rosalie l\u00e9 toujour mark\u00e9 dann rossansman Ursule lan\u00e9 1802 : ADR, L 236, Rossansman Sin-L\u00eb.\">&nbsp;<\/span>. Sa i amonte bien nav\u00e9 in vante-mant\u00ebr rantr\u2019 V\u00e9ronge \u00e8k in mintorte po niabou f\u00e9 gaingne Ursule son libert\u00e9. San\u00e7a t\u00e9 riskab \u00e8te rofiz\u00e9 por\u00e9zon la moral.<\/p>\n<figure id=\"attachment_5724\" aria-describedby=\"caption-attachment-5724\" style=\"width: 1329px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Rct-V\u00e9ronge-DL-1787-2.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"attachment noopener wp-att-5724\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"taille-initiale wp-image-5724 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Rct-V\u00e9ronge-DL-1787-2.jpg\" alt=\"\" width=\"1329\" height=\"1772\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Rct-V\u00e9ronge-DL-1787-2.jpg 1329w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Rct-V\u00e9ronge-DL-1787-2-225x300.jpg 225w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Rct-V\u00e9ronge-DL-1787-2-768x1024.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-5724\" class=\"wp-caption-text\">Rossansman M. Delanux V\u00e9ronge fils. 1787. Man\u00fcskri. <br \/>Kol. Zarshiv d\u00e9partmantal La R\u00e9nyon ADR 89 C<\/figcaption><\/figure>\n<h3>Bann vante-mant\u00ebr<\/h3>\n<p>Bann famiy m\u00e9lanj\u00e9 i ans\u00e8rve in bonp\u00e9 la vante-mant\u00ebr po bati in l\u00e9ritaj po zot madanm \u00e8k zot zanfan. Po f\u00e9 \u00e7a, souvand\u00e9foi lo maitr\u2019 i komanse par vande lo bien in moun akokin\u00e9, apr\u00e9\u00e7a, moun-la va rovande ali son madanm sinonsa son bann zanfan. Bann donasyon lafranshisman, l\u00e9 oblij\u00e9 \u00e9pila l\u00e9 dan la loi, m\u00e9-soman lo bann lakt\u2019 donasyon rantr\u2019 maitr \u00e8k z\u00e9sklav na pwin lo droi : lo Kode noir i di bien dann son lartik 51, (la loi 1723), na pwin lo droi kissoi f\u00e9 in donasyon kissoi done in l\u00e9ritaj, bann zafranshi sinonsa bann z\u00e9sklav. Dann in sossi\u00e9t\u00e9 kolonial, lo patrimoine bann Blan i p\u00e9 pa anrishi bann demoun noir. Lo maitr\u2019 i done in naf\u00e9r lo madanm afranshi li vive ansanm, l\u00e9 koupab d\u00e9z\u00e9rite son prop famiy ofissi\u00e8l, \u00e9pila m\u00e8te d\u00e9zord dann l\u00e9konomi. Po bann famiy d\u00e9fand\u00fc-la, transm\u00e8te zot patrimoine c\u00e9 in gran probl\u00e8m. Po \u00e7a m\u00e8m V\u00e9ronge de Lanux i ans\u00e8rve bann vante-mant\u00ebr, parsk li v\u00eb poudbon \u00ab f\u00e9 in famiy \u00bb ansanm Ursule.<\/p>\n<p>Parlf\u00e8te, li antien f\u00e9 in dote po son fiy Florentine. Lan\u00e9 1808 li anprofite \u00e8l i sar mari\u00e9 po vande a\u00e8l in t\u00e9rin. Apr\u00e9\u00e7a l\u00e9rk \u00e8l i mari\u00e9 lan\u00e9 apr\u00e9, \u00e8l i pr\u00e9zante \u00e7a konm son dote. Li prom\u00e8te done a\u00e8l 2 Noir, f\u00e9 in kaz an boi \u00e8k in pti magazin po \u00e9l, anpl\u00fcs ke \u00e7a li done son bann prop Noir li kon\u00e9 bien po plant\u00e9, v\u00e8ye lo bann kaz \u00e8k lo r\u00e9kolt. Li done a\u00e8l lo b\u00e9n\u00e9fisse jiskatank \u00e8l i niabou f\u00e9 par \u00e8l m\u00e8m<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.8887811056246062\" aria-label=\"ANOM, REU 1592, Maitr\u2019 Magnan, \u00ab N\u00b0333, La vante par Jean Baptiste V\u00e9ronge Lanux po Florentine lib, lo 2 j\u00fcli\u00e9 1808 \u00bb.\">&nbsp;<\/span>. T\u00e9 vr\u00e9man rare in gran kado gran-k\u00ear konm s\u00e8t-la. Malgr\u00e9 Jean-Baptiste V\u00e9ronge de Lanux la pa gaingne afranshi son fiy Florentine, s\u00fcrman akoz son j\u00e9ne laz (19-an), akoz son bann paran \u00e8k bann Gro-blan Sin-Pol i v\u00e9 pa, li l\u00e9 in bon papa i ok\u00fcpe lavnir son zanfan.<\/p>\n<p>Pl\u00fczir foi, V\u00e9ronge i porte garan po Ursule, l\u00e9rk \u00e8l i done Florentine son bann \u00ab <em>donn\u00e9es pupillaires<\/em> \u00bb, sinonsa l\u00e9rk \u00e8l i ash\u00e8te in naf\u00e8r, par\u00e9y li la-f\u00e9 po son garson Pierre<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.11336786321251369\" aria-label=\"ANOM, REU 1592, Maitr\u2019 Magnan, \u00ab Kitans t\u00fct\u00e8l Marie Flore po Ursule lib, 17 br\u00fcm\u00e8r lan\u00e9 13 \u00bb ; ANOM, Reu 66, Maitr\u2019 Adeline, \u00ab La vante lo sitoyen Celestin Gonneau po Ursule afranshi \u2013 doub min\u00fcte anvoy\u00e9 lo d\u00e9po- (7) Br\u00fcm\u00e8r lan\u00e9 6 \u00bb ; Reu 453, Maitr\u2019 Cousin, \u00ab 15 nivoz lan\u00e9 8, la vante Lacour \u00e8k son madanm \u00e9pila JB Helzel \u00e8k son madanm po Ursule \u00bb ; ADR, 3 E 229, Maitr\u2019 Chiron.\">&nbsp;<\/span>. Parlf\u00e8te, i majine bien in simp zafranshi na pwin ass\u00e9 larjan po ash\u00e8te zaf\u00e8r konmsa.<br \/>\nV\u00e9ronge de Lanux i kontin\u00fc\u00e9 ossi <em>vande<\/em> po son madanm, jiska 4 t\u00e9rin la-asht\u00e9. Lan\u00e9 1828 Ursule i rovande azot. Bann vante-mant\u00ebr-la l\u00e9 inportan po li garanti in vi po son famiy an missouk.<\/p>\n<p>F\u00fcram\u00e9zir, par bann sist\u00e8m-la, f\u00e9 dann son prop kaz, lo maitr\u2019 i done tout \u00e7at li nana son madanm \u00e8k son bann zanfan. \u00c7a i amonte bien la fors zot rolasyon. C\u00e9 in vr\u00e9 transmission patrimoine lo propi\u00e9t\u00e8r i f\u00e9 po son madanm \u00e8k son bann zanfan. Bann famiy-la i roganize in bann tiktak fionaj an-nik, kanm\u00e8m nad\u00e9foi l\u00e9 konplik\u00e9, i done bonp\u00e9 traka, po f\u00e9 konm zot i konpran malgr\u00e9 la loi.<\/p>\n<h3>In s\u00e9parasyon par lo nom po bann zanfan batar<\/h3>\n<p>Anpl\u00fcs ke lo patrimoine mat\u00e9ri\u00e8l, demoun i v\u00e9 transm\u00e8te lo patrimoine sinbolik. Lo Kode noir i d\u00e9fann f\u00e9 in famiy normal si l\u00e9 m\u00e9lanj\u00e9, i d\u00e9fann mari\u00e9 \u00e9pila i pran pa konte bann zanfan batar m\u00e9tiss\u00e9. La s\u00e9parasyon par lo nom i marshe \u00e8k la s\u00e9parasyon par la loi konm dan la vi sossial. Sa l\u00e9 vr\u00e9man difissil po inn rantr\u2019 lo bann fr\u00e9r Florentine.<\/p>\n<p>C\u00e9 Jean-Baptiste F\u00e9lix. Li na pwin lo droi ans\u00e8rve lo ti-nom Rocheblanche ni son vr\u00e9 nom V\u00e9ronge de Lanux nonpl\u00fc. Moi d\u2019mars 1819, li domann \u00e9skiz dann la Gazette de Bourbon. I rossanm li f\u00e9 konm i doi f\u00e9, li domann \u00e9skiz parsk li lav\u00e9 \u00ablo toup\u00e9 \u00bb ans\u00e8rve lo nom Rocheblanche.<\/p>\n<figure id=\"attachment_5718\" aria-describedby=\"caption-attachment-5718\" style=\"width: 1000px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Gazette-IB-1819-2.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-5718 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Gazette-IB-1819-2.jpg\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"387\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Gazette-IB-1819-2.jpg 1000w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Gazette-IB-1819-2-300x116.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Gazette-IB-1819-2-768x297.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-5718\" class=\"wp-caption-text\">Gazette de l\u2019\u00eele Bourbon. 1819. Imprim\u00e9. <br \/>Kol. Zarshiv nasyonal loutre-m\u00e8r (ANOM)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Li oubli pa son kondisyon m\u00e9-soman li sobate po f\u00e9 rokon\u00e8te son droi konm \u00e7at son bann zanfan. Malgr\u00e9 li gaingne pa done azot konm nom Rocheblanche, li ans\u00e8rve konm ti-nom po zot (1825-1830). Jean-Baptiste Felix la-d\u00e9ssote la kapassit\u00e9 la sossi\u00e9t\u00e9 f\u00e9 rante ali dann kat\u00e9gori lo Blan. Lo nom li ans\u00e8rve i amonte bien son kot\u00e9 an-foutan. Lo 12 avril 1831, kan li gaingne 40-t-an, son papa i rokon\u00e9 ali, son toup\u00e9 l\u00e9 r\u00e9konpans\u00e9.<br \/>\n2 som\u00e8ne an suivan, l\u00e9 m\u00e9, par son lodasse sinonsa son bon\u00ebr, li done son garson lo nom \u00ab <em>citoyen d\u00e9mocrate<\/em> \u00bb. Po li m\u00e8m, i rokon\u00e8te ali anfin konm in vr\u00e9 sito\u00efyen, son garson par\u00e9y. 10-z-an apr\u00e9, lo 7 d\u00e9ssanm 1840, in j\u00fcjman i done ali lo droi korije \u00e9pila ajoute lo nom lo papa V\u00e9ronge de Lanux, po l\u2019ot son garson Gr\u00e9goire Marc F\u00e9lix Rocheblanche mark\u00e9 dann l\u00e9ta-sivil moi d\u2019f\u00e9vri\u00e9 1830<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7027396324051864\" aria-label=\"ANOM, NMD Saint Denis 1831, Registre de naissance de la population blanche, \u00ab 15 avril 1831, Naissance de citoyen D\u00e9mocrate de Lanux (39) \u00bb ; 1830, Registre de naissance de la population de couleur, \u00ab n\u00b0 7, du 18 f\u00e9vrier 1830, Naissance de Gr\u00e9goire Marc F\u00e9lix V\u00e9ronge \u00bb.\">&nbsp;<\/span>. 10 zan\u00e9 apr\u00e9 son rokon\u00e9ssans par lo mariaj son papa \u00e8k son monmon, li l\u00e9 oblij\u00e9 sobate ankor po done son nom son bann d\u00e9ssandan.<\/p>\n<h3>In mariaj su l\u2019 tar<\/h3>\n<p>Parlf\u00e8te, lan\u00e9 1831, l\u00e9rk la-fini par gaingne lo droi f\u00e9 mariaj rantr\u2019 bann lib \u00e8k zafranshi, Ursule \u00e8k Jean-Baptiste V\u00e9ronge de Lanux i mari\u00e9 dovan la loi, laj 67 \u00e8k 70-z-an. Zot lav\u00e9 vive parla 50 zan\u00e9 toul\u00e9deu ansanm, malgr\u00e9 la loi \u00e8k la sossi\u00e9t\u00e9. Lo 5 avril 1831<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.14103013788151442\" aria-label=\"ANOM, REU 393, Ma\u00eetre Choppy, acte n\u00b019.\">&nbsp;<\/span>Maitr\u2019 G\u00e9d\u00e9on Choppy la -f\u00e9 zot kontra mariaj la kaz la mari\u00e9. C\u00e9 \u00e8l k\u2019i gaingne po ok\u00fcpe toute son bien \u00e9pila \u00e8l i p\u00e9 anprofite tout sat zot i raporte. Lo mari\u00e9 tank-ali, i d\u00e9klare pa okin bien \u00e9pila li domann pa rien. Zot kontra mariaj konm zot rolasyon i r\u00e9sp\u00e8kte pa ditou lo mani\u00e8r f\u00e9 dabit\u00fcd. Dan lo mariaj la m\u00e9ri zot i d\u00e9klare 14 zanfan, in laz rantr\u2019 47 \u00e8k<br \/>\n26 z\u2212an<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7153927240861024\" aria-label=\"ANOM, NMD Saint Leu 1831, Registre de mariage des Blancs, \u00ab n\u00b0 1, acte de mariage du sieur Veronge Delanux et Dlle Ursule Ren\u00e9 \u00bb.\">&nbsp;<\/span>. 4 zot fiy i mari\u00e9 (su-l-tar) ansanm bann zeurop\u00e9en in vienn ariv\u00e9 \u00e9pila l\u00e9 zot zanfan i mari\u00e9 \u00e8k bann Lib-de-koul\u00ebr.<\/p>\n<p>Kanm\u00e8m zot la niabou, an d\u00e8rni\u00e9, f\u00e9 abouti zot rolasyon, zot la p\u00e9\u00efye lo pri. Lan\u00e9 1787 Ursule t\u00e9 oblij\u00e9 borde, \u00ab son bann zami kot\u00e9 son momon \u00bb, Florentine, malgr\u00e9 \u00e8l nana (sinonsa \u00e8l i doi amonte) in rokon\u00e9ssans po Charlotte M\u00e9rigon de La Beaume.<br \/>\nSasp\u00e9 c\u00e9 bann zanfan son bon mar\u00e9ne la niabou f\u00e9 kalme lo promi\u00e9 mov\u00e9 mani\u00e8r brital Madanm Desbassayns po Florentine. Zot la-ash\u00e9ve bien ok\u00fcpe a\u00e8l l\u00e9rk \u00e8l la-mari\u00e9, m\u00e8m-tan zot la-ash\u00e9ve borde son vr\u00e9 papa. Boug-la, t\u00e9 i sorte dann in gran famiy Bourbon \u00e8k in bonp\u00e9 tradisyon po anbare son libert\u00e9, bonp\u00e9 d\u2019zint\u00e9rdi \u00e8k lipokrizi. M\u00e9-soman, konm j\u00e9ne lamour\u00e9, li va oze tash-mani\u00e9r aranje son famiy maron, po shape \u00e8k bann vi\u00e9 lid\u00e9 bann demoun son ran.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":11130,"parent":8665,"menu_order":50,"template":"","class_list":["post-12268","documentaire","type-documentaire","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire\/12268","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/types\/documentaire"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire\/8665"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11130"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12268"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}