{"id":13265,"date":"2024-05-27T14:37:27","date_gmt":"2024-05-27T10:37:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/?post_type=documentaire&#038;p=13265"},"modified":"2024-09-03T15:56:09","modified_gmt":"2024-09-03T11:56:09","slug":"lo-sejour-joseph-de-villele-dann-maskaregn-1791-1807","status":"publish","type":"documentaire","link":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/documentaires\/labitasyon-desbassayns\/famiy-debassayns\/lo-sejour-joseph-de-villele-dann-maskaregn-1791-1807\/","title":{"rendered":"Lo s\u00e9jour Joseph de Vill\u00e8le dann Maskar\u00e8gn (1791- 1807)"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Joseph de Vill\u00e8le (Toulouse, 1773 -Toulouse, 1854) l\u00e9t\u00e9 in gran politissien l\u00e9pok la Restauration (1815-1830)<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.9769121283027805\" aria-label=\"Lo livr\u2019 prinsipal dessi l\u00e9pok-la l\u00e9 toujour \u00e7at G. de Bertier de Sauvigny, La Restauration, Paris, Champs histoire, Flammarion, 1990 (1\u00e8re \u00e9d. 1955). J.-O. Boudon, i rakonte in\u2019ot mani\u00e8r listoir La <em>Restauration <\/em>dann \u00ab Politique et religion sous la Restauration, regards historiographiques \u00bb, in M. Brejon de Lavergn\u00e9e \u00e8k O. Tort (dir.), L'union du Tr\u00f4ne et de l'Autel ? Politique et religion sous la Restauration, Paris, PUPS, 2012, p. 7-21.\">&nbsp;<\/span>. L\u00fc tonbe lo promi\u00e9 sh\u00e8f gouv\u00e8rnman frans\u00e9 ke la-bati son l\u00e9sp\u00e9rianse politik dann l\u00e8spas kolonial pandan 16 zan\u00e9 dann Maskar\u00e8gn. Avan d\u2019vnir in lakt\u00ebr politik en Franse \u00e9pila dann lanpire, l\u00fc la-jou\u00e9 in rol inportan dann bann koloni Lil Bourbon\/Lil La R\u00e9nyon, \u00e9pila dann Lil de Franse\/Lil Moris.<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-video\"><video controls poster=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/poster_doriath.jpg\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/DORIATH_CREOLE_SRT.mp4\"><\/video><\/figure>\n\n\n\n<p>Depi zan\u00e9 1790 jiska in boute zan\u00e9 1800, l\u00fc l\u00e9t\u00e9 an-d\u00e9or la m\u00e9tropol, m\u00e9 soman dann p\u00e9i frans\u00e9. \u00c7a i f\u00e9 la dif\u00e9ranse \u00e8k bann z\u00e9migr\u00e9 ke lav\u00e9 kite la Franse po al\u00e9 dann p\u00e9i \u00e9tranj\u00e9 po zot pa tonbe dan lo bann d\u00e9zorde r\u00e9volisyon\u00e8r. Parlf\u00e8te, si l\u00fc arive dann Loss\u00e9an Indien lan\u00e9 1791, c\u00e9 akoz la <em>R\u00e9volution<\/em>. Langdossien-la, n\u00e9 dan la nobl\u00e8sse, i kite son kary\u00e8r lofissi\u00e9 d&#8217;marine po r\u00e8ste La R\u00e9nyon konm kolon.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"503\" height=\"697\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/joseph-de-villele.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13280\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/joseph-de-villele.jpg 503w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/joseph-de-villele-216x300.jpg 216w\" sizes=\"auto, (max-width: 503px) 100vw, 503px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Joseph de Vill\u00e8le. Jean-S\u00e9bastien Rouillard. Avan lan\u00e9 1852. Luil dessi toile<br>Kol\u00e8ksyon priv\u00e9<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Apartir, l\u00fc va bata\u00efye kontr\u2019 labolysion l\u00e9sklavaj, sirtou konm d\u00e9p\u00fct\u00e9 Lassanbl\u00e9 kolonial (1799-1803). L\u00fc sar fid\u00e8l son langajman anti-abolissionist<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.12616116236109687\" aria-label=\"Po kon\u00e8te lo kont\u00e8ks, al\u00e9 voir F. R\u00e9gent, \u00ab Pr\u00e9jug\u00e9 de couleur, esclavage et citoyennet\u00e9s dans les colonies fran\u00e7aises (1789-1848) \u00bb, La R\u00e9volution fran\u00e7aise, 9 | 2015. O-kontr\u00e8r lo bann sobatkoz \u00e8k lo mouvman abolisyonist \u2014 agarde lo derni\u00e9 sint\u00e8se M Dorigny, Les abolitions de l'esclavage, PUF, coll. \u00ab Que sais-je ? \u00bb, Paris, 2018 \u2014 an-Franse i koze pa tro dessi lopozisyon po labolisyon l\u00e9sklavaj. Po d\u00e9kouve d\u00e9-s\u00e8rtin kot\u00e9 ankor, zot i p\u00eb toujour rogarde lo livr\u2019 C. Wanquet, La France et la premi\u00e8re abolition de l\u2019esclavage : 1794-1802. Le cas des colonies orientales : \u00cele de France (Maurice) et La R\u00e9union, Paris, Karthala, lan\u00e9 1998.\">&nbsp;<\/span>jiska lan\u00e9 1848<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.860066082753856\" aria-label=\"\u00ab Zot la-lire ko\u00e7a la-ariv\u00e9 dann nout Zantiy. Pa sito lo nouvo gouvernam provizoir la-d\u00e9sside labolisyon l\u00e9sklavaj, bann Noir la-prande zot lib\u00e8rt\u00e9 par zot m\u00e8m. Va arive m\u00e8m shoz dann Bourbon, parsk labolisyon l\u00e9sklavaj sinon\u00e7a labolisyon lo trava\u00efy, toul\u00e9deu l\u00e9 par\u00e8y. \u00bb L\u00e8te J. de Vill\u00e8le po sa fiy Louise \u00e8k son jande L\u00e9on Alfred Rioult de Neuville, Toulouse, 2 mai 1848. Zarshiv D\u00e9partman Calvados, F\/7967.\">&nbsp;<\/span>. Dann Maskar\u00e8gn, l\u00fc rante dan lo ron politik, l\u00fc va rante ossi dan la grann sossi\u00e9t\u00e9 kr\u00e9ol<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.39270786152976467\" aria-label=\"L\u00e9tud dessi bann z\u00e9lite kolonial \u00e8k inp\u00e9rial i gaingne in nouvo l\u00e9lan. Po la Franse, rogarde C. Laux, F.-J. Ruggiu \u00e8k P. Singaravelou (dir.), Au sommet de l\u2019Empire. Les \u00e9lites europ\u00e9ennes dans les colonies (XVIe-XXe si\u00e8cle), Bruxelles, P. Lang, 2009. Po La R\u00e9nyon, rogarde J.-F. G\u00e9raud, Les ma\u00eetres du sucre : \u00cele Bourbon \u2013 1810 1848..., Sin-Dni, CRESOI, L\u00fcniv\u00e8rsit\u00e9 La R\u00e9nyon, lan\u00e9 2013.\">&nbsp;<\/span> par son mariaj \u00e8k Barbe M\u00e9lanie Panon Desbassayns, inn lo 4 fiy Henri Paulin \u00e8k Ombline. 4 zan\u00e9 apr\u00e9, laliansaj famylial-la l\u00e9 ranfors\u00e9 akoz lo mariaj son fr\u00e8r kad\u00e9, Jean-Baptiste (1780-1848) \u2014 l\u00fc la\u2011vnu La R\u00e9ynon po pa f\u00e9 larm\u00e9 \u2014 ansanm son b\u00e8l s\u00ebr Gertrude Panon Desbassayns.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"386\" height=\"481\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-2-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13269\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-2-1.jpg 386w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-2-1-241x300.jpg 241w\" sizes=\"auto, (max-width: 386px) 100vw, 386px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Jean-Baptiste Louis Appolonie S\u00e9raphin Clair Joseph de Vill\u00e8le (1780-1848). <br>D\u00e9tay <em>Larbe j\u00e9n\u00e9alojik famiy Desbassayns<\/em>. J\u00e9han de Vill\u00e8le. Lan\u00e9 1989. Lakuar\u00e8l, krayon noir.<br>Kol\u00e8ksyon M\u00fcz\u0117 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"380\" height=\"480\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-3-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13267\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-3-1.jpg 380w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-3-1-238x300.jpg 238w\" sizes=\"auto, (max-width: 380px) 100vw, 380px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Gertrude Th\u00e9r\u00e8se Panon Desbassayns (1787-1878). <br>D\u00e9tay <em>Larbe j\u00e9n\u00e9alojik famiy Desbassayns. J\u00e9han de Vill\u00e8le<\/em>. Lan\u00e9 1989. Lakuar\u00e8l, krayon noir. <br>Kol\u00e8ksyon M\u00fcz\u0117 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p>Kan Joseph de Vill\u00e8le la-artourne dann son p\u00e9i natal, lo Languedoc (1807), son bann gat\u00fcr \u00e8k La R\u00e9nyon la-pa kass\u00e9 : l\u00fc la\u2011r\u00e8ste en kontak \u00e8k Jean-Baptiste ke lav\u00e9 d\u00e9sside kr\u00e9\u00e9 son famiy La R\u00e9nyon. Son fr\u00e8r m\u00e8m t\u00e9 ok\u00fcpe po li, par son demande, son bann bien. L\u00e8r m\u00e8m, Charles \u00e8k Joseph, son 2 bo-fr\u00e8r, t\u00e9 oblij\u00e9 d\u00e9fann lo bann zint\u00e9r\u00e9 la koloni devan lo gouv\u00e8rman akoz zot i d\u00e9mare la r\u00e9vol\u00fcsyon s\u00fckri\u00e9, J. de Vill\u00e8le la-komanse f\u00e9 kon\u00e8te al\u00fc dan la Franse post-inp\u00e9rial, par son lopozisyon total kontr\u2019 lo r\u00e9jim parlmant\u00e8r \u00e9pila la <em>Charte constitutionnelle<\/em><span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.5066058386792682\" aria-label=\"J. de Vill\u00e8le, Observations sur le projet de Constitution...Toulouse, 20 mai 1814.\">&nbsp;<\/span>. L\u00fc l\u00e9t\u00e9 lo maire Toulouse (1815-1818), \u00e9pila d\u00e9p\u00fct\u00e9 la Haute-Garonne (1815-1830), po fini sh\u00e8f lo groupe \u00fcltraroiyalist, s\u00e9tadir \u00e7ak l\u00e9t\u00e9 kontr\u2019 l\u00e9ritaj r\u00e9vol\u00fcsyon\u00e8r. Son mont\u00e9 en fl\u00e8sh la-am\u00e8ne al\u00fc jiska la t\u00e8te lo gouv\u00e8rnman : Louis XVIII la-nome al\u00fc minisse Finanse (d\u00e9ssanm 1821), \u00e9pila pr\u00e9zidan lo Conseil (s\u00e9ktanm 1822). Charles X la-konfirme al\u00fc dann fonksyon-la. Panon Desbassayns de Richemont, inn son bann bo-fr\u00e8r, lav\u00e9 in gran infl\u00fcanse. L\u00fc l\u00e9t\u00e9 d\u00e9p\u00fct\u00e9 la Meuse (1824-1827), \u00e9pila manm lo <em>Conseil d&#8217;Amiraut\u00e9<\/em>, in linstanse kons\u00fcltatif kost\u00e9 \u00e8k lo <em>Minist\u00e8re de la Marine et des Colonies<\/em>. Akoz lopozisyon bann lib\u00e9ral \u00e8k inp\u00e9 son propr\u2019 parti, Vill\u00e8le la-perde z\u00e9l\u00e8ksyon novanm 1827, \u00e7a la-pousse al\u00fc d\u00e9misyon\u00e9 lo 4&nbsp;janvi\u00e9&nbsp;1828. Charles X i nome al\u00fc <em>Pair de France<\/em>. Apr\u00e9 la <em>R\u00e9volution de Juillet<\/em>, l\u00fc nav\u00e9 pl\u00fcs okin r\u00e9sponsabilit\u00e9 p\u00fcblik, m\u00e9 soman l\u00fc nav\u00e9 toujour in linfl\u00fcanse dessi bann l\u00e9jitimist. L\u00fc \u00e9krire son <em>M\u00e9moires<\/em><span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.8005413891573668\" aria-label=\"J. de Vill\u00e8le, M\u00e9moires et correspondance, Paris, Perrin, 1888-1890, 5 vol.\">&nbsp;<\/span> p\u00fcbli\u00e9 komansman la <em>Troisi\u00e8me R\u00e9publique<\/em>. L\u00fc mor Toulouse lo 13 mars 1854.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Akoz \u00e8k parkoman Joseph de Vill\u00e8le la-vn\u00fc dann Maskar\u00e8gn ?<\/h3>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Linfl\u00fcanse son lorijine<\/h4>\n\n\n\n<p>Joseph, lo promi\u00e9 zanfan Louis de Vill\u00e8le (1749-1822) \u00e8k Anne-Louise de Blanc de la Guizardie (1752-1829), l\u00e9 d\u00e9ssandan in famiy vi\u00e9 nobl\u00e8sse Languedoc. Banna i passe zot vi rantr\u2019 la ville (Toulouse) \u00e8k zot dom\u00e8n Mourvilles\u2011Basses (Haute-Garonne) dann Lauragais. Par\u00e8y in bonp\u00e9 bann nobl\u2019 frans\u00e9 dann la fin l&#8217;Ancien r\u00e9gime, bann Vill\u00e8le i rode po konsolide la rokon\u00e9ssanse zot nobl\u00e8sse.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"383\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-4-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13270\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-4-3.jpg 600w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-4-3-300x192.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Shato de Mourvilles, Mourvilles Basses (Haute-Garonne), propri\u00e9t\u00e9 famiy Vill\u00e8le.<br>Kol\u00e8ksyon priv\u00e9<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Parlf\u00e8te, si i gaingne artrouve bann vi\u00e9 zans\u00e8te depi lo 18\u00e8m si\u00e9k, zot lantr\u00e9 dan la nobl\u00e8sse l\u00e9 pl\u00fcs n\u00ebv, rienk depi Jean de Vill\u00e8le, lan\u00e9 1633, la-ash\u00e8te inn sharje Conseiller du Roi. Lakt-la la-p\u00e8rm\u00e8te azot artrouve zot titr\u2019 nobl\u00e8sse ke zot lav\u00e9 p\u00e8rde kank inn zot vi\u00e9 zans\u00e8te la-rouv\u00e8r in kom\u00e8rse Toulouse<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.9701443763904164\" aria-label=\"Zinformasyon famiy de Vill\u00e8le (Mourvilles-Basses).\">&nbsp;<\/span>. Retour dan la nobl\u00e8sse-la, bann d\u00e9ssandan lo promi\u0117 bransh la famiy, bann Caraman, \u00e8k lo 2\u00e8me bransh, bann Campauliac \u2014 \u00e7at Joseph de Vill\u00e8le \u2014 la-konsolid\u00e9.<br>Po \u00e7a m\u00e8m, lan\u00e9 1777, son papa la-reash\u00e8te lo propri\u00e9t\u00e9 Mourvilles-Basses, konm\u00e7a, daborinn, l\u00fc rof\u00e9 lo dom\u00e8n promi\u00e9 d\u00e9bu, ke bann j\u00e9n\u00e9rasyon avan lav\u00e9 diviz\u00e9, \u00e9pila, po ar-gaingne lo bann droi s\u00e9gn\u00e8ryal ke t\u00e9 i sava ansanm. Par mani\u00e8r regroupman-la, l\u00fc rante inn lo pl\u00fcs gro propri\u00e9t\u00e8r (pa loin 400 z\u00e9ktar) dann Midi toulousain. Po ogmante son profi \u00e8k son r\u00e9putasyon konm plant\u00ebr mod\u00e8rn, l\u00fc va f\u00e9 kon\u00e8te ali par la mod\u00e8rnizasyon agrikol : l\u00fcva komanse ans\u00e8rve bann pat\u00fcraj artifissi\u00e8l<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.33411595580259534\" aria-label=\"R. Forster, The Nobility of Toulouse in the Eighteenth Century : a Social and Economic Study, Baltimore, The Johns Hopkins Press, 1960, p. 31-62.\">&nbsp;<\/span>.<br>Po done ankor in p\u00e9 pl\u00fcs briyanse son fam\u00efy, Louis de Vill\u00e8le la-\u00e9ss\u00e8ye f\u00e9 rante, po servir lo roi, son garson, dann in gran-gran L\u00e9kol royal milit\u00e8r, Sor\u00e8ze<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.24789884273292595\" aria-label=\"J. Fourcassi\u00e9, op. cit., p. 16-17.\">&nbsp;<\/span>, j\u00fcst kot\u00e9 zot gran kaz. M\u00e9 soman, l\u00fcla-pa arive o-boute akoz l\u00fclav\u00e9 pwin ass\u00e9 la fort\u00fcne \u00e8k lo temps d\u2019s\u00e8rvisse po lo roi. Lo shemin t\u00e9 i doi rouv\u00e8r po Joseph de Vill\u00e8le dessi in joli parkour, i f\u00e8rme n\u00e8t, j\u00fcst l\u2019h\u00e8r ke l\u00fct\u00e9 i komanse rante dann la bourjoizri rishe &#8212; \u00e7at la provinse konm \u00e7at bann koloni \u2013 par\u00e8y troi son bann futur bo-fr\u00e8r<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.636775001900511\" aria-label=\"\u00c7a i kons\u00e8rne lo troi promi\u00e9 garson : Julien, di Desbassayns (1771-1856), Henri, di Montbrun (1772-1851) \u00e8k Philippe, di Richemont (1774-1840). Lan\u00e9 1785, zot papa la-rande azot vizit. Po \u00e7a, rogarde C. Wanquet, C., Henri Paulin Panon Desbassayns, Autopsie d\u2019un \u00abgros Blanc\u00bb r\u00e9unionnais de la fin du XVIII\u00e8me si\u00e8cle, Sin-Gil-l\u00e9-O, M\u00fcz\u00e9 istorik Vill\u00e8le, 2011, 89-94.\">&nbsp;<\/span>. Po \u00e7a m\u00e8m, l\u00fc la-parti \u00e9tudi\u00e9 dan lo Coll\u00e8ge royal Toulouse. Apr\u00e9la, en mars 1788, l\u00fc la-pr\u00e9zante lo konkour lantr\u00e9 L\u00e9kol la marine Al\u00e8s<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.6707937373268483\" aria-label=\"M\u00e9moires, t. 1, p. 9.\">&nbsp;<\/span> konm lo marki Saint-F\u00e9lix de Maur\u00e9mont (1737-1819), capitaine de vaisseau, in dalon \u00e8k paran son famiy, lav\u00e9 kons\u00e8ye ali. Vill\u00e8le i rokon\u00e9 l\u00fc na pwin la vokasyon po passe marin, m\u00e9 soman akoz l\u00fc la-r\u00e9\u00fcssi lo konkour, l\u00fc gaingne rante dann la marine mod\u00e8rn ke Louis XVI t\u00e9 i rode po m\u00e8te en plasse. Konm toute garson ob\u00e9issan, l\u00fc f\u00e9 pl\u00e9zir son papa ke lo s\u00ebl traka c\u00e9 d\u2019 f\u00e9 monte ankor pl\u00fcs lo renom\u00e9 son famiy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"420\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-5-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13271\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-5-1.jpg 600w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-5-1-300x210.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">La kour Kol\u00e8j Royal. D\u00e9ssin. Avan lan\u00e9 1877. In <em>Toulouse monumentale et pittoresque<\/em>, <br>par MM. J.-M. Cayla et Cl\u00e9obule Paul. Linprimri Lagarrigue, [s. d.]<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Kons\u00e9kanse la R\u00e9volution dessi in j\u00e8n lofissi\u00e9 la marine : bann Maskar\u00e8gn , in sol\u00fcsyon d\u2019ranplasman po l\u00e9migrasyon<\/strong><br>Apr\u00e9 in pti temps laprantissaj rantr\u2019 juin 1788 \u00e8k j\u00fcli\u00e9 1789, J. de Vill\u00e8le i anbarke, konm z\u00e9l\u00e8v la marine 2\u00e8m klasse, po al\u00e9 Saint-Domingue. Li arive laba dann in l\u00e9pok ou\u00e7a lajitasyon i komanse, l\u00fc arsava 15 mois apr\u00e9. Lo gran-gran d\u00e9zorde n\u00e9na laba partou i marke ali bien m\u00e8m<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.9118191861166213\" aria-label=\"Po komanse konprande k\u00e9styon-la, rogarde J. de Cauna, Ha\u00efti : l\u2019\u00e9ternelle r\u00e9volution. Histoire de sa d\u00e9colonisation (1789-1804), L\u00e9disyon P.R.N.G., Monein, 2010, p. 115-152 \u00e8k J. Adela\u00efde-Merlande, La Cara\u00efbe et la Guyane au temps de la R\u00e9volution et de l\u2019Empire (1789-1804), Paris, Karthala, lan\u00e9 1992.\">&nbsp;<\/span>. Pa-sito l\u00fc arive Brest, dan la fin lan\u00e9 1790, l\u00fc rode vitman in port en s\u00e9k\u00fcrit\u00e9 po l\u00fc al\u00e9. L\u00fc kroi l\u00fc la-trouv\u00e9 si l\u00fc suive Saint-F\u00e9lix ke la-rante komandan la baz dann Linde. Saint-F\u00e9lix i kon\u00e9 bien p\u00e9i-la akoz l\u00fc lav\u00e9 f\u00e9, avan, 2 kanpagn&#8217; milit\u00e8r laba, \u00e9pila akoz ossi l\u00fc la-mari\u00e9 L\u2019\u00eele de France sanm in fanm \u00e9riti\u00e9 in rish famiy<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.3324568166577955\" aria-label=\"Mari\u00e9 lo 13 m\u00e9 1776 ansanm Anne du Guermeur de Penhoet, \u00e8l n\u00e9na in bonp\u00e9 dom\u00e8n dan la Bretagne, \u00e9pila son momon n\u00e9na pl\u00fczi\u00e8r dom\u00e8n dann Lil de Franse.\">&nbsp;<\/span>. Tandik pr\u00e8sk 60&nbsp;%&nbsp;bann zofissi\u00e9 d&#8217;marine t\u00e9 i sava dann l\u00e9migrasyon<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.6272084740210947\" aria-label=\"Dessi bann zofissi\u00e9 la Marine l\u00e9pok la R\u00e9volution rogarde M.Verg\u00e9-Franceschi, \u00ab Marine et R\u00e9volution. Les officiers de 1789 et leur devenir \u00bb, Histoire, \u00e9conomie et soci\u00e9t\u00e9, 1990, n\u00b02, p. 259-286.\">&nbsp;<\/span> ke 3 son bann kouzin la-f\u00e9 par\u00e8y<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.20241535798610688\" aria-label=\"Fran\u00e7ois-Ga\u00ebtan \u00e8k Guillaume-Anne de Vill\u00e8le l\u00e9t\u00e9 dan larm\u00e9 Cond\u00e9, Guillaume-Aubin la-rante pr\u00e8tre laba D\u00fcsseldorf.\">&nbsp;<\/span>, Joseph de Vill\u00e8le, li, la-f\u00e9 lo shoi la koloni :<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Par d\u00e9ssizion-la, mwin la-gaingne \u00e9vite \u00e9gzile amwin konm pr\u00e8sk toute bann demoun mon konpani t\u00e9 oblij\u00e9 f\u00e9, \u00e9vite ossi kourbe devan in bann prinsipe, in bann foli ke mon k\u00ebr, mon konsianse t\u00e9 i rof\u00fcze depi toultan<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.5917280693807376\" aria-label=\"M\u00e9moires, t. 1, p. 41.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Vill\u00e8le la-anbarke dessi <em>la Cyb\u00e8le<\/em> ke lamiral Saint F\u00e9lix t\u00e9 i komande. l\u00fc la-kite Brest lo 26 avriy 1791, l\u00fc la-arive l\u2019Ile de France 4 mois apr\u00e9. Misyon-la t\u00e9 i doi d\u00fcre rienk 3 z\u2019an, m\u00e9 soman l\u00fc la-r\u00e8ste pl\u00fcs lontan k&#8217; l\u00fc lav\u00e9 pr\u00e9v\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Parkoman i \u00e8splike lo temps son s\u00e9jour dann Maskar\u00e8gn ?<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>1791-1793 : Maskar\u00e8gn, in l\u00e9spasse garanti<\/strong><br>Depi 1791 jiska 1793, Joseph de Vill\u00e8le i f\u00e9 pl\u00fczi\u00e8r misyon dann la kote Linde \u00e8k la fr\u00e9gate <em>La Cyb\u00e8le<\/em>. In bonp\u00e9 zaf\u00e8r i f\u00e9 k&#8217; l\u00fc kite la Marine lo 15 d\u00e9ssanm 1793 : son bann zid\u00e9 p\u00e8rson\u00e8l (proklamasyon La R\u00e9p\u00fcblik), lo d\u00e9zob\u00e9issanse son l\u00e9kipaj (kont\u00e9stasyon bann zofissi\u00e9 la nobl\u00e8sse), son fid\u00e9lit\u00e9 po lo <em>vice-amiral<\/em> Saint F\u00e9lix ke lassanbl\u00e9 kolonial Lil de Franse la-ranvoiy\u00e9 \u2013 bann sossi\u00e9t\u00e9 pop\u00fcl\u00e8r t\u00e9 i m\u00e8te la pr\u00e9syon. Epila, l\u00fc nav\u00e9 pwin in tro gran lanvi f\u00e9 in kary\u00e8r ofissi\u00e9 la Marine.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1794-1796 : \u00c8k ko\u00e7a domin sar f\u00e9 ?<\/strong><br>K\u00e9k temps apr\u00e9 k&#8217; l\u00fc la-d\u00e9bark\u00e9, Vill\u0117le i joinde lo <em>vice-amiral<\/em> ke la-vn\u00fc kashi\u00e8te La R\u00e9nyon. Fid\u00e9lit\u00e9-l\u00e0 \u00e8k toute son langajman po la<em> Soci\u00e9t\u00e9 des Amis de l&#8217;Ordre<\/em> (in lantante roiyalist po vr\u00e9man), i f\u00e9 k&#8217; lo pouvoir Jacobin i komanse rode lo boute \u00e8k de Vill\u00e8le. Pandan k&#8217; Saint-F\u00e9lix l\u00e9 dann kasho Lil de Franse, Vill\u0117le, La R\u00e9nyon, dann lantouraj Dup\u00e9rier \u00e8k Martin \u2012 deu kom\u00e8rsan i sorte dann Midi, par kot\u00e9 Toulouse \u2013 l\u00e9 pa trankil po son lavnir. L\u00fc na l\u00e9spoir rantr\u00e9 pa-sito la p\u00e9 i arvien, m\u00e9\u2011soman la p\u00e9 i arvien pa, \u00e8k \u00e7a l\u00fc na pwin nouv\u00e8l son famiy po rassire ali dessi son lavnir. Kan la-lib\u00e8re Saint-F\u00e9lix, Vill\u00e8le i arsava Lil de Franse (1795-1796), l\u00fc rante r\u00e9jiss\u00ebr lo dom\u00e8n lo vice-amiral ke n\u00e9na lo proj\u00e9 mari\u00e9 ali \u00e8k son fiy<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.48447339865107275\" aria-label=\"Boudikonte, lan\u00e9 1800, Marie Augustine la-mari\u00e9 ansanm Charles Antoine de Chazal.\">&nbsp;<\/span>. M\u00e8-soman Vill\u00e8le n\u00e9na d&#8217;ot lid\u00e9, alorse l\u00fc artourne La R\u00e9nyon.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"466\" height=\"559\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-6-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13272\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-6-1.jpg 466w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-6-1-250x300.jpg 250w\" sizes=\"auto, (max-width: 466px) 100vw, 466px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Portr\u00e9 Armand de Saint-F\u00e9lix (1737-1819), vice-amiral. Pint\u00fcr<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>1796-1799 : in promi\u00e9 proj\u00e9 po r\u00e8ste vivre La R\u00e9nyon<\/strong><br>Vill\u00e8le i d\u00e9sside r\u00e8ste Bourbon. Kan li-la fine amontre son kapassit\u00e9 vivre dann inn koloni, l\u00fc rante kolonial po vr\u00e9man kan l\u00fc ash\u00e8te la moiti\u00e9 in dom\u00e8n Bras-Panon, l\u00fc j\u00e8re ossi l\u2019ot moiti\u00e9 po lo konpte in n\u00e9gossian : Martin, in konpatriote. N\u00e9gossian-l\u00e0 m\u00e8m lav\u00e9 avanse ali larjan, dann kondission pl\u00fcs k&#8217;int\u00e9r\u00e9ssan, po l\u00fc ash\u00e8te son part<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7132289129704376\" aria-label=\"Ibid., p. 153-154.\">&nbsp;<\/span>. Parlf\u00e8te \u00e7ak i am\u00e8ne ali La R\u00e9nyon, c\u00e9 pl\u00fcto in proj\u00e9 mariaj \u00e8k in manmz\u00e8l Selhausen<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.21390112197444477\" aria-label=\"Marie-Jos\u00e9phine Pauline Selhausen (1778-1816) sinon\u00e7a son s\u00ebr Marie-Charlette (1780-1811), bann fiy Antoine Denis Selhausen (v. 1755-1821) \u00e8k Marie-Fran\u00e7oise Geslin (1762-1838). Lo promi\u00e9 fiy l\u00e9 in zanfan batar, Antoine Selhausen la-rokonu a\u00e8l apr\u00e9 son mariaj.\">&nbsp;<\/span>, proj\u00e9 bien avans\u00e9 si nou argarde la domande an-d\u2019sou-l\u00e0 :<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Zot la-akorde amwin, mois d&#8217; fructidor pass\u00e9, in konj\u00e9, po mwin vnir La R\u00e9nyon. L\u00e0, mwin la-trouve larjan po ash\u00e8te in dom\u00e8n. L\u00e0, mwin la-mari\u00e9, mi demande azot lotorizasyon po r\u00e9ste dessi mon dom\u00e9n. Mi \u00e9sp\u00e8re, <em>Citoyens<\/em>, [\u2026 ] k\u2019akoz in laplikasyon tro d\u00fcr, p\u00e9t\u00e9t fo, zot bann r\u0117gleman, zot i sar pa oblije in j\u00e8n boug on\u00e8te d\u00e9zob\u00e9ir sinon\u00e7a tonbe dan la fayite<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7767077826694164\" aria-label=\"In p\u00e9tisyon de Vill\u00e8le po lo Komit\u00e9 s\u00fcret\u00e9 p\u00fcblik Lil de Franse, 8 brumaire an V (29 oktob 1796), Zarshiv D\u00e9partman Haute-Garonne, 1 MI 240. M\u00e9soman i rossanbe p\u00e9tisyon-la la jam\u00e9 parti.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Boudikonte, mariaj-l\u00e0, ke son famiy t\u00e9 i pran konm in malmariaj, la-pa f\u0117. Saint-F\u00e9lix l\u00e9t\u00e9 soulaj\u00e9 po toulbon: l\u00fc t\u00e9 s\u00fcr-\u00e9-s\u00e9rtin ke son prot\u00e9j\u00e9 l\u00e9t\u00e9 in viktime J.J.Rousseau :<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Toultan mi di aou ke Rousseau la-abime in kantit\u00e9 son bann dissipl, ke boudikonte l\u00fc la-f\u00e9 zot mal\u00ebr. Mwin la p\u00ebr ke pense konm li, suive son bann prinsipe, va m\u00e9te aou in jour dann maliz\u00e9 total.<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.42225086273043466\" aria-label=\"L\u00e8te Saint-F\u00e9lix po Joseph de Vill\u00e8le, Lil de Franse, lo 25 d\u00e9sanm 1796. Zarshiv famiy de Vill\u00e8le (Mourvilles-Basses).\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>S\u00e9parasyon-la l\u00e9t\u00e9 d\u00fcr po Vill\u00e8le<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.5250042253603149\" aria-label=\"Vill\u00e8le ne parle \u00e9videmment pas de ce premier projet de mariage, mais \u00e9voque sa \u00ab profonde m\u00e9lancolie \u00bb, M\u00e9moires, t. 1, p. 155.\">&nbsp;<\/span>, l\u00fc la-atande pl\u00fcs deu z&#8217;an po l\u00fc f\u00e9 in nouvo proj\u00e9 mariaj ; \u00e7at-l\u00e0 t\u00e9 lo bon.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1799-1802: Bann zan\u00e9 prinsipal : lint\u00e9grasyon dann \u00ab klan Desbassayns \u00bb<\/strong><br>La rantr\u00e9 dann famiy l\u00e9lite kr\u00e9ol-blan-l\u00e0 la-f\u00e9 en pl\u00fczi\u00e8r z\u00e9tape :<br>&#8211; dabor-inn laliansaj famylial par son mariaj \u00e8k M\u00e9lanie Panon Desbassayns, lo 13 avriy 1799, in laliansaj ke lo mariaj Jean-Baptiste de Vill\u00e8le \u00e8k Gertrude lo 24 octobre 1803 i ranforse ;<br>&#8211; laliansaj politik, kan l\u00fc rante, lo 21 s\u00e9ktanm 1799, Lassanbl\u00e9 kolonial : l\u00e0, l\u00fc artrouve son deu bofr\u00e8r Julien Panon Desbassayns \u00e8k Jean-Baptiste Pajot ;<br>&#8211; laliansaj \u00e9konomik \u00e8k finansi\u00e9 : M\u00e9lanie i am\u00e8ne lo dom\u00e9n la Saline en lavansman l\u00e9ritaj, \u00e9pila \u00e8l i done lo moiyin son mari \u00e8de son bann paran ali po la dot son bann s\u00ebr : va f\u00e9 azot in pr\u00eat gr\u00e2ce larzan k\u2019\u00e9l i \u00e9rite kan Henri Paulin i mor (11&nbsp;oktob 1802). In min i lave l&#8217;ot : Vill\u00e8le i sava Lil de Franse po m\u00e8te anl\u00e9r in m\u00e9zon d&#8217;kom\u00e9rse ke son deu bofr\u00e8r, Henri \u00e8k Philippe<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.06949031740439116\" aria-label=\"L\u00e8te Henry Panon Desbassayns po J. de Vill\u00e8le, Paris, 27 vent\u00f4se an X (18 mars 1802). Zarshiv D\u00e9partman Haute-Garonne,1 MI 240.\">&nbsp;<\/span> la kr\u00e9\u00e9 la-ba, en Franse, jist avan la <em>Paix d&#8217;Amiens<\/em> (lo 25 mars 1802).<\/p>\n\n\n\n<p>Boudikonte, bann zan\u00e9-la i fini par f\u00e9 \u00e9n\u00e8te in r\u00e9zo d\u2019famiy rantr\u2019 deu loss\u00e9an, rantr\u2019 deu famiy assossi\u00e9, inn kr\u00e9ol, l\u2019ot m\u00e9tropolitin \u00e8k in laranjman po f\u00e9 monte azot dan la sossi\u00e9t\u00e9.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1803-1807: in latante bien-bien long<\/strong><br>L\u00ebrk lo j\u00e9n\u00e9ral Decaen la-s\u00fcprime lo bann zinstit\u00fcsyon lav\u00e9 l\u00e9pok la r\u00e9vol\u00fcsyion, J. de Vill\u00e8le nav\u00e9 p\u00fc okin role p\u00fcblik, l\u00fc t\u00e9 ok\u00fcpe solman son mani\u00e8r d\u2019vive \u00e8k son proj\u00e9 artourne La R\u00e9nyon.<br>Depi son mariaj l\u00fc la-f\u00e9 in prom\u00e8s son bann paran, kan nora la p\u00e9 l\u00fc va artourne vive \u00e8k zot po ok\u00fcpe lo dom\u00e9n famylial. L\u00ebrk la-anonse la Paix d\u2019Amiens, l\u00fc vande son b\u00e8l-m\u00e8re son dom\u00e8n la Saline, m\u00e9soman l\u00fc la pa gaingne f\u00e9 son proj\u00e9 akoz la gu\u00e8r la-arvn\u00fc tro vite. Oktob 1803 apartir, l\u00fc l\u00e9 oblij\u00e9 \u00e9sp\u00e8re m\u00e9y\u00ebr kondisyon dessi son dom\u00e8n l\u2019Olivier (Sin-Pol). Po ok\u00fcpe son temps l\u00fc f\u00e8 bonp\u00e9 trava\u00efy lam\u00e9najman, \u00e7a i rande ali fi\u00e8r : \u00ab [\u2026] lo dom\u00e8n l\u00e9 vr\u00e9man gayar. L\u00ebrk mi f\u00e9 prom\u00e8ne Mme Desbassyns, \u00e8l l\u00e9 anbloui<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.18407470059561115\" aria-label=\"L\u00e8te J. de Vill\u00e8le po son madanm, l\u2019Olivier, lo 19 mars 1806. Zarshiv D\u00e9partman Haute-Garonne, 1 MI242.\">&nbsp;<\/span>\u00bb.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"407\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-7-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13273\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-7-3.jpg 600w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-7-3-300x204.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">La kaze dom\u00e8n L\u2019Olivier, lansien dom\u00e8n Joseph de Vill\u00e8le. Fotografi. Lan\u00e9 1930.<br>Kol\u00e8ksyon priv\u00e9 Andr\u00e9 Blay<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Dann l\u00e9pok-la kan lav\u00e9 blokus zangl\u00e9, l\u00fc t\u00e9 an-d\u00eby, par la mor son fiy Pauline Henriette<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.0815792755858521\" aria-label=\"Mor akoz la roujol lo 26 mars 1806 laj 6 mois.\">&nbsp;<\/span>. Lo 14 mars 1807 kan l\u00fc konpran la p\u00e9 l\u00e9 pa po arive kom\u00e9la, l\u00fc d\u00e9sside artourn\u00e9. L\u00fc anbarke \u00e8k son fanm, son deu zanfan<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.34938175169678354\" aria-label=\"Louis Henri, n\u00e9 Sinte-Marie lo 30&nbsp;aout 1800 \u00e9pila Louis Augustine, n\u00e9 l\u2019Olivier (Sin-Pol) lo 06 jili\u00e9 1804.\">&nbsp;<\/span> po la Franse an\u2011passan par Z\u00e9ta-Zuni. Voiyaj retour-lar<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.00022146243101983654\" aria-label=\"J. Fourcassi\u00e9 \u00e8k J. Godechot, \u00ab Le retour de Vill\u00e8le de La R\u00e9union \u00e0 Bordeaux via New York (14 mars- 22 ao\u00fbt 1807) \u00bb, in Annales du Midi, t. 65, n\u00b023, jili\u00e9 1953, p. 435-456.\">&nbsp;<\/span> la-prande 5 moi. Lo 31 aout 1807, J. de Vill\u00e8le i artrouve son famiy Toulouse apr\u00e9 19&nbsp;zan\u00e9.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Koman l\u00e9 n\u0117 lalianse famylial \u00e8k bann Desbassayns ?<\/h3>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Ou rap\u00e8le s\u00fcrman mwin la toujour di ma mari\u00e9 \u00e8k in bonom nor\u00e9 in joli fig\u00fcr, soman mon kamarad, mwin la-shanje lid\u00e9, mi rande amwin konte konm ou t\u00e9 i di : c\u00e9 pa la fig\u00fcr i f\u00e9 lo bon\u00ebr. M\u00e9y\u00ebr pr\u00ebv mon mari na pwin in joli fig\u00fcr, \u00e7a i konvien amwin bien<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.08937710535952703\" aria-label=\"L\u00e8te M\u00e9lanie de Vill\u00e8le po son fr\u00e8r Henry Montbrun, 6 oktob 1799, Zarshiv nasyonal, 696 AP 13.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>L\u00ebrk l\u00fc mari\u00e9 \u00e8k M\u00e9lanie, inn anparmi lo 4 fiy Henri Paulin \u00e8k Ombline Panon Desbassayns, 8 zan\u00e9 apr\u00e9 son lariv\u00e9 dann Maskar\u00e8gn, Joseph de Vill\u00e8le i f\u00e9 in lalianse famylial solide. L\u00fc r\u00e9alize lo r\u00e8v lo bann zerop\u00e9in<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.3313958914126782\" aria-label=\"Le terme de \u00ab m\u00e9tropolitain \u00bb n'est pas utilis\u00e9 \u00e0 cette \u00e9poque.L\u00e9pok-la i utilize pa lo mo m\u00e9tropolitain.\">&nbsp;<\/span> i vien vive \u00ab <em>aux \u00eeles<\/em> \u00bb : mari\u00e9 ansanm inn rish z\u00e9riti\u00e9 kr\u00e9ol. M\u00e9lanie t\u00e9 i r\u00e8ve pa mari\u00e9 ansanm in p\u2019ti bonom kourt, \u00e8k in fig\u00fcr poik\u00e9 par la variol, i koze dann n\u00e9, m\u00e9soman \u00e8k Joseph de Vill\u00e8le \u00e8l la-trouve in bon parti, l\u00fc nav\u00e9 toute \u00e7ak i fo po zot gaingne in sap\u00e8r pozisyon sossial.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"359\" height=\"481\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-8-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13274\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-8-1.jpg 359w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-8-1-224x300.jpg 224w\" sizes=\"auto, (max-width: 359px) 100vw, 359px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Barbe Ombline M\u00e9lanie Panon-Desbassayns (1781-1855). <br>D\u00e9tay <em>Larbe j\u00e9n\u00e9alojik famiy Desbassayns.<\/em> J\u00e9han de Vill\u00e8le. Lan\u00e9 1989. Lakuar\u00e8l, krayon noir. <br>Kol\u00e8ksyon M\u00fcz\u0117 Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Lo pouvoir \u00e8k linfl\u00fcanse bann Panon Desbassayns dan la sossi\u00e9t\u00e9 r\u00e9nyon\u00e9 l\u00e9 pa nouvo. An-promi\u00e9 i repoze dessi lansi\u00e8nt\u00e9 zot famiy, i d\u00e9ssande d\u2019in kouple kolon mari\u00e9 dan la fin 17\u00e9m si\u00e9k, Augustin Panon \u00e8k Fran\u00e7oise Ch\u00e2telain<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7319527517412269\" aria-label=\"Augustin Panon, di l'Europe (Toulon, 1664- Sin-Dni, 1749), la-arive Lil Bourbon lan\u00e9 1689, la-mari\u00e9 lo 17 jili\u00e9 1694 ansanm Fran\u00e7oise Ch\u00e2telain (?-Sin-Dni, 1730), d\u00e9ja v\u00ebv troi foi. \u00c8l lav\u00e9-arive dan la koloni lan\u0117 1676. Zot la-f\u00e9 5 zanfan, lo promi\u00e9 Augustin Panon (1694-1772), lo papa Henri Paulin Panon Desbassayns (1732-1800).\">&nbsp;<\/span>. M\u00e9lanie i tonbe troizi\u00e8m j\u00e9n\u00e9rasyon kr\u00e8ol n\u00e9 La R\u00e9nyon. Depi promi\u0117 j\u00e9n\u00e9rasyon, po shoisi bann konjoin nav\u00e9 s\u00e8rtin kondisyon : la nobl\u00e8ss, lo s\u00e8rvis milit\u00e8r \u00e8k lorijin zerop\u00e9in. Lan\u00e9 1729, Marie Panon, inn fiy anparmi \u00e7ak lo promi\u00e9 kouple-la, i mari\u00e9 \u00e8k in nobl\u2019<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.6889865591207567\" aria-label=\"Jean Louis Gilles Fran\u00e7ois Desbloti\u00e8res (1697- 1755), kavali\u00e9 \u00e9pila ofissi\u00e9 la marine la Compagnie des Indes.\">&nbsp;<\/span>, par\u00e8y in ti\u00e8r bann fiy j\u00e9n\u00e9rasyon M\u00e9lanie<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.2867353183694963\" aria-label=\"Po 41 mariaj i trouve 37 d\u00e9ssandan 3\u00e8m j\u00e9n\u00e9rasyon.\">&nbsp;<\/span>. \u00c8l i r\u00e9sp\u00e8ke in n\u2019ot kondisyon la strat\u00e9ji famylial l\u00ebrk \u00e8l i mari\u00e9 \u00e8k in lansien ofissi\u00e9 la marine : dann famiy-la inp\u00e9 pl\u00fcs la moiti\u00e9 mariaj l\u00e9 f\u00e9 ansanm in ofissi\u00e9 larm\u00e9 d\u2019t\u00e8r (76 %) sinon\u00e7a d\u2019m\u00e8r (24 %). Anpl\u00fcs J. de Vill\u00e8le l\u00e9 in leurop\u00e9in, in lorijin privil\u00e9ji\u00e9 dann kaziman la moiti\u00e9 bann mariaj<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7513431590164067\" aria-label=\"17 mariaj ansanm in lerop\u00e9in dessi 39 \u00e8k in lorijine rokon\u00fc dan la 3\u00e8m j\u00e9n\u00e9rasyon. L'Aquitaine i tonbe la provinse la pl\u00fcs repr\u00e9zant\u0117 (7 mariaj).\">&nbsp;<\/span>. Lo shoi-la i rante dann in lorde sossial \u00e9sklavajist bas\u00e9 dessi lo prinsip lin\u00e9galit\u00e9 rassial. Po r\u00e9zon la koul\u00e8r blan i done in bann privil\u00e9j, mari\u00e9 \u00e8k in bonom sirtou si ou i kon\u00e9 l\u00fc l\u00e9 pa m\u00e9tiss\u00e9 i favorize sinon\u00e7a i kons\u00e8rve son ran anl\u00e8r dan la sossi\u00e9t\u00e9.<br>La kalit\u00e9 l\u00e9d\u00fckasyon c\u00e9 in ot mani\u00e8r po bien amontre bann dessandan Augustin Panon l\u00e9 a-par. Son garson Augustin la-parti dann kol\u00e8j j\u00e9zuit Pondich\u00e9ry<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7797953216092902\" aria-label=\"L\u00e8te Augustin Panon po son garson, 14 juin 1710. Zarshiv nasyonal, 696 AP 2.\">&nbsp;<\/span>. Son pti zanfan Henri Paulin Panon Desbassayns la-m\u00e8te son 3 promi\u00e9 garson l\u00e9kol royal Sor\u00e8ze, al\u00fc m\u00e8m i okupe l\u00e9dukasyon M\u00e9lanie \u00e8k \u00e7at Marie Euphrasie (1778-1863) laba Paris. L\u00fc la-anvoye Z\u00e9ta-Zuni, Joseph (1780-1850) \u00e8k Charles (1782-1863). Po \u00e8de son deu d\u00e8rni\u00e9 fiy l\u00fc la-f\u00e9 vnir in maitr\u00e8sse l\u00e9kol La R\u00e9nyon<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.2981537465040204\" aria-label=\"C. Wanquet, Henri Paulin Panon Desbassayns...op. cit., chap. IV, p. 89-127.\">&nbsp;<\/span>. Kan-m\u00e8m zot papa la-\u00e9ssaye d\u00e9bate, i voi bien lo promi\u00e9 formasyon bann garson Vill\u00e9le &#8211; sirtou \u00e7at Jean-Baptiste &#8211; i galize pa \u00e8k \u00e7at son bann bo-fr\u00e9r. M\u00e9soman lavantaj zot n\u0117na c\u00e9 k\u2019 zot i sorte dann in r\u00e9jion bann zansien Sor\u00e9ze i kon\u0117 bien.<br>Antoul\u00e9ka \u00e8k in bon nivo l\u00e9d\u00fckasyon l\u00e9 pl\u00fcs fassil po gaingne in plasse dann fonksyon p\u00fcblik. Parlf\u00e8te depi Augustin Panon, in manm Kons\u00e8y provinsial, jiska son lari\u00e8re ti zanfan Julien Augustin Panon Desbassayns, la-arive d\u00e9p\u00fct\u00e9 Lassanbl\u00e9 kolonial La R\u00e9ynon (1795-1803), bann Desbassayns la-ok\u00fcpe bann fonksyon dann ladministrasyon sinon\u00e7a dan la politik depi bon\u00e8r, toultan, konm\u00e7a m\u00e8m zot la niabou ropr\u00e9zante lo pouvoir. Po \u00e7a m\u00e8m r\u00e9p\u00fctasyon J. de Vill\u00e9le i done konfianse lo r\u00e9stan famiy-la, pl\u00fcto roiyalist. L\u00ebrk la nouv\u00e8l \u201c <em>l\u2019affaire Saint-F\u00e9lix<\/em> \u201d la-fane an-Franse, l\u00fc gaingne lo soutien Montbrun \u00e8k de Richemont<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7997411118378461\" aria-label=\"\u00abM\u00e9m si mwin t\u00e9 kon\u00e9 pa ankor mon nouvo bo-fr\u00e8r, mwin lav\u00e9 toujour antandu koze dessi l\u00fc an-bien, sirtou kan Mr de St-F\u00e9lix l\u00e9t\u00e9 la jol\u00bb L\u00e8te Philippe Panon Desbassayns po Louis de Vill\u00e8le, Paris, 25 germinal an VIII (15 avriy 1800). Zarshiv D\u00e9partman Haute-Garonne, IMI 239.\">&nbsp;<\/span>. L\u00ebrk l\u00fc la-koze dann Lassanbl\u0117 kolonial dann in dispute<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.14580114678574252\" aria-label=\"Fin oktob 1798, Vill\u00e8le i koze dessi laf\u00e8r-la dann M\u00e9moires, t. 1 p. 164-165. Rogarde ossi C. Wanquet, Histoire d\u2019une R\u00e9volution, La R\u00e9union (1789-1803), Marseille, L\u00e9disyon Jeanne Laffitte, 1984, t. II, p. 312.\">&nbsp;<\/span>, la-amontre bien koman j\u00ebn moun-la nora la kapassit\u00e9 po disk\u00fct\u00e9 konm po f\u00e9 la politik. Po fini, depi l\u00e9pok-la n\u00e9na in gran lantante po lontan \u00e8k Panon Desbassayns, zot lamiti\u00e9 la-s\u00e8rve al\u00fc po son rankonte ansanm M\u00e9lanie<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.9164503961873874\" aria-label=\"M\u00e9moires, t. 1, p. 154-157.\">&nbsp;<\/span> \u00e9pila po f\u00e9 son lantr\u00e9 dann son b\u00e8l-famiy :<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Apr\u00e9 son gran s\u00fcks\u00e9 (\u2026) dann Lassanbl\u00e9 kolonial \u2014 la-m\u00e8m ou\u00e7a 3-4 zan\u00e9 avan lav\u00e9 j\u00fcje al\u00fc konm prizoni\u00e9 politik, jiska riske la mor \u2014 l\u00fc lav\u0117 gaingne in joli r\u00e9p\u00fctasyon. (\u2026) L\u00fc la-rante dann toute bann gran famiy Sin-Dni. Out tonton Desbassyns t\u00e9 bien kontan f\u0117 kon\u00e8te al\u00fc son famiy. Messi\u00eb \u00e8k Madanm Desbassyns la-ak\u00e9ye al\u00fc \u00e8k zot gran k\u00ebr, kontan anpl\u00fcs f\u00e9 pl\u00e9zir zot gran garson. Po son promi\u0117 vizite Sin-Jil, mon fr\u00e8r l\u00e9t\u00e9 \u00e9ton\u00e9 koman zot mani\u00e8r t\u00e9 sinp malgr\u00e9 zot rish\u00e8s. Souvand\u00e9foi l\u00fc t\u00e9 i di amwin la kaz-la t\u00e9 i rap\u00e8le al\u00fc la kaz son papa. Depi l\u00fc la kite kaz-la na pwin rien la-done al\u00fc in l\u00e9mosyon par\u00e8y \u00e7at-la. Zot i majine bien t\u00e9 pa besoin tro flate al\u00fc po l\u00fc rovien tanzantan. Po fini, \u00e8k lo soutien deu-troi kamarad, malgr\u00e9 out tonton Desbassayns l\u00e9t\u00e9 pa tro dakor, l\u00fc t\u00e9 i konte dessi lo gran lamiti\u00e9 nav\u00e9 rantr\u2019zot deu, l\u00fc la-f\u00e9 toute \u00e7ak i fo po f\u00e9 son demande po mari\u00e9 ansanm out matante ke nav\u00e9 j\u00fcst 17 an, l\u00fc la-gaingne vitman in bon r\u00e9ponse<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.2534552320299248\" aria-label=\"Notice sur la premi\u00e8re partie de la vie de M. le Comte de Vill\u00e8le, par M. J.-B. de Vill\u00e8le, son fr\u00e8re, \u00ab copie conforme \u00e0 l'original faite (\u2026) le 30 juin 1848 \u00bb. Zarshiv famiy de Vill\u00e8le (Mourvilles-Basses).\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"370\" height=\"481\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-9-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13275\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-9-1.jpg 370w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fig-9-1-231x300.jpg 231w\" sizes=\"auto, (max-width: 370px) 100vw, 370px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Julien Augustin Paulin Gertrude Panon Desbassayns. <br>D\u00e9tay <em>Larbe j\u00e9n\u00e9alojik famiy Desbassayns<\/em>. J\u00e9han de Vill\u00e8le. Lan\u00e9 1989. Lakuar\u00e8l, krayon noir. <br>Kol\u00e8ksyon M\u00fcz\u0117 Vill\u00e8l<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Boudikonte, si Joseph de Vill\u00e8le l\u00e9 in bon parti c\u00e9 sirtou parsk l\u00fc n\u00e9na l\u00e9sp\u00e9rianse po komande \u00e9pila j\u00e8re in dom\u00e8n. La famiy n\u00e9na in bon ran sossial, \u00e9konomik akoz zot l\u00e9 propri\u00e9t\u00e8r la t\u00e8r \u00e8k bann demoun, parsk zot l\u00e9 propri\u00e9t\u00e8r lo pl\u00fcs gro patrimoine fonsi\u00e9 (420 z\u00e9ktar) \u00e8k lo pl\u00fcs gran kantit\u0117 z\u00e9sklav (417 lan\u00e9 1797) dan la koloni. Po fini, lorijin Vill\u00e9le, son l\u00e9d\u00fckasyon, son r\u00e9p\u00fctasyon politik, son kapassit\u00e9 po anrishi son dom\u00e8n, i f\u00e9 k\u2019 l\u00fc l\u00e9 in bon parti, konm di son fr\u00e8r :<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>[&#8230;] \u00e7ak t\u00e9 i konte an-promi\u00e9 po zot, c\u00e9 l\u00e9dukasyon, lo bon konportman, lo bon kon\u00e9ssanse po trava\u00efye la t\u00e8r. Mon fr\u00e8r lav\u00e9 amontre son gayar po tou\u00e7ala. Bann-la t\u00e9 dakor po done al\u00fc po ok\u00fcpe lo bon\u00ebr \u00e8k la fort\u00fcne zot fiy, parsk zot t\u00e9 i majine bien ke inn konm l\u2019ot sr\u00e9 garanti<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.2025613387512495\" aria-label=\"Ibid.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">L\u00e9sp\u00e9rianse Joseph de Vill\u00e8le konm maitr in dom\u00e9n<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Bann dom\u00e8n dann kot\u00e9 lo van apr\u00e9\u00e7a sou lo van<\/strong><br>Joseph de Vill\u00e8le l\u00e9t\u00e9 lo maitr\u2019 4 dom\u00e8n-kaf\u00e9<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.4596288637609195\" aria-label=\"Dessi kaf\u00e9 , rogarde P. Eve, Histoire d\u2019une renomm\u00e9e. L\u2019aventure du caf\u00e9ier \u00e0 Bourbon\/ La R\u00e9union des ann\u00e9es 1710 \u00e0 nos jours, CRESOI, L\u00e9disyon Oc\u00e9an, Sin-Andr\u00e9, 2006.\">&nbsp;<\/span>(<em>artrouve tou\u00e7ala dann tablo par an-d\u2019sou<\/em>). Promi\u00e9 d\u00e9b\u00fc l\u00fc d\u00e9sside r\u00e8ste dan la zone o-van, l\u00fc ash\u00e9te in pti dom\u00e9n Ravine des Figues po l\u00fc \u00e8te pl\u00fcs pr\u00e9 Sin-Dni \u00e8k son trava\u00efy d\u00e9p\u00fct\u00e9 Lassanbl\u00e9 kolonial. Kan son bo-p\u00e8r l\u00e9 mor l\u00fc t\u00e9 oblig\u00e9 f\u00e9 l\u00e9shanj \u00e8k son bo-fr\u00e8r Jean Baptiste Pajot. Alor-la, l\u00fc la-vive \u00e8k son madanm pa tro loin son b\u00e8l-m\u00e8r, dann Lou\u00e8s la koloni.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Bann domen Joseph de Vill\u00e8le<\/h4>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><td><strong>La date<\/strong><\/td><td><strong>Landroi<\/strong><\/td><td><strong>Mani\u00e8r asht\u00e9<\/strong><\/td><td><strong>S\u00fcrfasse<\/strong><\/td><td><strong>Z\u00e9sklav<\/strong><\/td><td><strong>Lo pri<\/strong><\/td><\/tr><tr><td>06\/11\/1796<\/td><td>Bras-Panon<\/td><td>Zacha<\/td><td>?<\/td><td>32<\/td><td>750 bale kaf\u00e9<\/td><\/tr><tr><td>12\/04\/1799<\/td><td>La Saline<\/td><td>Lavansman doirie<\/td><td>30 z\u00e9ktar<\/td><td>21<\/td><td>\/<\/td><\/tr><tr><td>Apr\u00e8 lo 12\/04\/1799<\/td><td>Ravine des Figues (Sinte-Mari)<\/td><td>Zacha<\/td><td>?<\/td><td>?<\/td><td>800 bale kaf\u00e9<\/td><\/tr><tr><td>31\/10\/1800<\/td><td>La Saline<\/td><td>Z\u00e9shanj<\/td><td>30 z\u00e9ktar<\/td><td>\/<\/td><td>\/<\/td><\/tr><tr><td>04\/12\/1800<\/td><td>L&#8217;Olivier (Sin-Jil-l\u0117-O)<\/td><td>Zacha<\/td><td>30 z\u00e9ktar<\/td><td>\/<\/td><td>275 bale kaf\u00e9<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Joseph de Vill\u00e8le \u00e8k son bann z\u00e9sklav<\/strong><br>Nou kon\u00e9 pa vr\u00e9man la kantit\u00e9 z\u0117sklav Joseph de Vill\u00e9le nav\u00e9, m\u00e9soman nou p\u00eb dire sasp\u00eb l\u00fc nav\u00e9 inn soissant\u00e8ne. In lan\u00e9 avan l\u00fc artourne la Franse, l\u00fc nav\u00e9 ankor 35<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.6579259035322631\" aria-label=\"Rossansman Joseph de Vill\u00e8le, an XIV (1806), Zarshiv D\u00e9partman La R\u00e9union, L 223\/1.\">&nbsp;<\/span>, akoz l\u00fc la-vande son b\u00e9l-m\u00e8r lo r\u00e8stan m\u00e8mtan son dom\u00e8n la Saline. Dann bann z\u00e9sklav-la nou p\u00eb trouve troi famiy, plass\u00e9 anl\u00e8r dann lorganizasyon l\u00e9sklavaj \u00e8k Ricar ansanm Parfait, bann komand\u00e8r lo dom\u00e8n, \u00e9pila bann dom\u00e9stik t\u00e9 i antoure Manuel, lo maitr\u2019 lot\u00e8l<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.49678843371633785\" aria-label=\"Ibid, et liste des esclaves donn\u00e9s \u00e0 M\u00e9lanie en avancement d'hoirie contenue dans l'Inventaire apr\u00e8s-d\u00e9c\u00e8s d'Henri Paulin Panon Desbassayns, 8 brumaire an IX (30 octobre 1800). Zarshiv nasyonal, 696 AP 7.\">&nbsp;<\/span>.<br>Po son bann z\u00e9sklav, Joseph de Vill\u00e8le l\u00e9t\u00e9 konm in maitr\u2019 toultan la-m\u00e8m, l\u00fc t\u00e9 d\u00fcr, parsk po l\u00fc, po arive rish i fo v\u00e9y\u00e9, \u00e9pila j\u00e8re son dom\u00e8n lo jour konm la nuite :<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Jiska jordi, mwin l\u00e9t\u00e9 toultan ok\u00fcp\u00e9, po \u00e7a m\u00e8m somank\u00e9 i fo done azot in l\u00e9splikasyon. Mwin l\u00e9 s\u00fcr laba la Franse bann\u2019a i pran anou po in bann par\u00e8sse, po demoun mol i f\u0117 pa gran shoz, i r\u00e8ve, i f\u00e9 pa rien lo troi-kar zot vi. Depi lontan, mwin t\u00e9 fine romark\u00e9 t\u00e9 \u00e7a lid\u00e9 bann\u2019a nav\u00e9 dessi bann kolon. M\u00e9soman l\u00e9 pa vr\u00e9 ditou, akoz issi n\u2019i done le nom habitant \u00e7ak zot i ap\u00e8le propri\u00e9t\u00e8r-kultivat\u00e8r. Shak habitant n\u00e9na in morso la t\u00e8r \u00e8k bann Noir i trava\u00efye po f\u00e9 vive al\u00fc \u00e8k son famiy, konm grann-janse, \u00e9pila po \u00e8de al\u00fc gaingne la rish\u00e8s<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.33914505480069224\" aria-label=\"L\u00e8te J. de Vill\u00e8le po son famiyl, La Saline (Sin-Pol), 13 avriy 1802. Zarshiv famiy de Vill\u00e8le.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Parlf\u00e8te son bo-p\u00e8r l\u00e9t\u00e9 po l\u00fc in mod\u00e8l lo maitr\u2019 in dom\u00e8n :<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Lo r\u00e9sp\u00e8ktab Messi\u00e9 Desbassyns l\u00e9t\u00e9 lo bononm dann p\u00e9i-la lo pl\u00fcs ostin\u00e9 po l\u00e8sse son gran famiy vive dan la rish\u00e8s ; al\u00fc m\u00e8m la-rale pl\u00fcs dovan la kapassit\u00e9 po agrandi son bien dann p\u00e9i-la, l\u00ebrk i j\u00e8re al\u00fc par lo trava\u00efy, lint\u00e9lijans, l\u00e9konomi<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.2497647039382379\" aria-label=\"Ibid.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>M\u00e9soman, m\u00e8mtan l\u00fc t\u00e9 i \u00e9ssa\u00efye bata\u00efye kontr\u2019 bann mov\u00e9 zid\u00e9 demoun nav\u00e9 dessi bann kolon, al\u00fc m\u00e8m t\u00e9 i ans\u00e8rve d\u2019ot mov\u00e9 zid\u00e9 kan l\u00fc t\u00e9 i koze dessi l\u00e9zklavaj \u00e8k son famiy la m\u00e9tropol :<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Konm bann z\u00e9sklav nav\u00e9 pwin rien po gagn\u00e9 dan la kalit\u00e9 lo trava\u00efy konm dann lantropriz, zot t\u00e9 i f\u00e9 jist \u00e7ak zot t\u00e9 oblij\u00e9 f\u00e9, po \u00e7a m\u00e8m si i f\u00e9 pa in konte \u00e8k zot, dizon zot i trava\u00efye pa<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.010601248534824581\" aria-label=\"Ibid.\">&nbsp;<\/span><em>.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Kan l\u00fc la kite La R\u00e9nyon, l\u00fc la-l\u00e8sse son bann d\u00e8rni\u00e9 z\u00e9sklav \u00e8k son fr\u00e8r Jean-Baptiste k\u2019la- rash\u00e8te lo dom\u00e8n l\u2019Olivier<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.45160996310781243\" aria-label=\"TT\u00e9staman J. de Vill\u00e8le, 1832. Zarshiv famiy de Vill\u00e8le.\">&nbsp;<\/span>. L\u00fc la\u2011am\u00e8ne rienk <em>Nin<\/em> Cadi, zot n\u00e9n\u00e8n, la fanm Manuel, laba Languedoc, akoz M\u00e9lanie t\u00e9 i v\u00eb. Deu lan\u00e9 apr\u00e9 son lariv\u00e9 <em>Nin<\/em> Cadi l\u00e9 mor \u00e8k la fatig<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.6593413904968011\" aria-label=\"Lo 2 oktob 1809, son mor la-m\u00e8te in gran soufranse partou: \u00ab Nouv\u00e8l-la la\u2011m\u00e8te la doul\u00e8r dann fon nout k\u00ebr, in d\u00eby partou dann Sin-Jil sinon\u00e7a issi ; mon pov madanm i rol\u00e8ve pa amwin m\u00e8m mwin l\u00e9 bonp\u00e9 shagrin; mi anvoye po zot la l\u00e8te mon fr\u00e8r la-\u00e9kri. Zot va gaingne voir son degr\u00e9 trist\u00e8s, kan mwin la-lire \u00e7a la-ravaje amwin. Po \u00e7a m\u00e8m bann pl\u00e9zir lo pl\u00fcs dou l\u00e9 may\u00e9 ansanm lo pl\u00fcs gran doul\u00ebr, lo mov\u0117 konm lo bon l\u0117 toujour kost\u00e9 dan la vi. Mi garanti aou mon t\u00e8te l\u00e9 shavir\u00e9 \u00e8k nouv\u00e8l-la, alor \u00e9skize amwin si mi kon\u00e9 pa ko\u00e7a i fo dire aou.\u00bb L\u00e8te Jean-Baptiste de Vill\u00e8le po Charles Desbassayns, 21 janvi\u00e9 1810, Zarshiv nasyonal, 696 AP 16.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Parkoman s\u00e9jour-la la-s\u00e8rve po son formasyon politik&nbsp;?<\/h3>\n\n\n\n<p>Malgr\u00e9 l\u00fc rekon\u00e9 pa dann son <em>M\u00e9moires<\/em><span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.12945984054127235\" aria-label=\"M\u00e9moires, t. 1, p 180.\">&nbsp;<\/span>, l\u00e9sp\u00e8rianse \u00e8k lo k\u00fcltir politik Joseph de Vill\u00e8le la-gaingn\u00e9 La R\u00e9nyon, la-done al\u00fc \u00ab lo gou la vie p\u00fcblik \u00e8k lanvi ok\u00fcpe de \u00e7a ankor<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.9971386673780638\" aria-label=\"J. Fourcassi\u00e9, Vill\u00e8le, op. cit. p 37.\">&nbsp;<\/span> \u00bb. Son papa i majine jiska c\u00e9 lo komansman in lavnir nasyonal : \u00ab dann koloni-la l\u00fc la-komanse rouve son l\u00e9spri, \u00e8k son lard\u00ebr po ok\u00fcpe lo bien p\u00fcblik. L\u00fc la-anonse anou son lavnir kan l\u00fc l\u00e9t\u00e9 ankor j\u00e9n [\u2026]<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.0080996024876816\" aria-label=\"L\u00e8te Louis de Vill\u00e8le po son garson Jean\u2011Baptiste, Toulouse, 23 avriy 1816, Zarshiv nasyonal, 696 AP 21.\">&nbsp;<\/span> \u00bb.<br>Po Vill\u00e8le, la rantr\u00e9 dan la politik i d\u00e9pande pluzir r\u00e9zon : lo r\u00e9sp\u00e9 son prope lid\u00e9 politik (royaliste plizoumoin patriote, anti-r\u00e9p\u00fcblikin poudbon, anti-abolisyoniste f\u00e9ros), la p\u00ebr bann danj\u00e9 i sorte d\u00e9or (d\u00e9kr\u00e9 16 <em>pluvi\u00f4se<\/em>, linvazion par bann zangl\u00e9) konm issi-m\u00e8m ( lopozisyon bann jakobin, la p\u00ebr in r\u00e9volte bann z\u00e9sklav\u2026), lo bezoin garanti son prope sit\u00fcasyon (po prot\u00e8je son patrimoine, pr\u00e9pare son retour en Franse, done son bann paran larjan zot la bezoin). Po fini l\u00fc la p\u00ebr toute \u00e7ak i anp\u00e8she lo sist\u00e8m \u00e9sklavajist fonksyon\u00e9, l\u00fc komanse la politik po prot\u00e8je sist\u00e8m-la (<em>argarde tablo an\u2011d\u2019sou<\/em>) po am\u00e8ne in kontr\u2019-r\u00e9vol\u00fcsyon kolonial .<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Bann gran l\u00e9tap laksyon politik Joseph de Vill\u00e8le dann Maskar\u00e8gn<\/h4>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><td><strong>La date<\/strong><\/td><td><strong>Bann zaksyon<\/strong><\/td><\/tr><tr><td>Lo 28 f\u00e9vri\u00e9 1793<\/td><td>L\u00fc signe in p\u00e9tisyon Soci\u00e9t\u00e9 des Amis de l&#8217;Ordre, lorganizasyon paramilit\u00e8r royaliste, i sobate kontr\u2019 lo shanjman lo nom Lil Bourbon par \u00e9gzanp<\/td><\/tr><tr><td>Depi lo 21 mai jiska lo 3 jili\u00e9 1794<\/td><td>Anf\u00e8rm\u00e9 la jole Sin-Dni akoz l\u00fc la-\u00e8de lo vice-amiral Saint-F\u0117lix kan bann zotorit\u0117 jakobine La R\u0117nyon t\u00e9 po rode al\u00fc<\/td><\/tr><tr><td>Depi 18 jiska&nbsp; lo 21 juin 1796<\/td><td>Laba Port-Loui l\u00fc la-done la min po m\u00e8te d\u00e9or Baco \u00e8k Burnel lav\u00e9 vnu po m\u00e8te an- plasse lo d\u00e9kr\u00e9 labolisyon lo 16 pluvi\u00f4se an II (4 f\u00e9vri\u00e9 1794)<\/td><\/tr><tr><td>Oktob 1798<\/td><td>Son promi\u0117 kozman p\u00fcblik l\u00e9 po f\u00e9 kasse z\u00e9l\u00e9ksyon deu d\u00e9p\u00fct\u0117 Lassanbl\u00e9 kolonial La R\u00e9nyon, bann\u2019a t\u00e9 soupson\u00e9 fomante in r\u00e9volte z\u00e9sklav<\/td><\/tr><tr><td>21 S\u00e9ktanm 1799<\/td><td>L\u00fc rante Lassanbl\u0117 kolonial konm d\u00e9p\u00fct\u0117 Sin-Loui<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.6066749592397185\" aria-label=\"Zarshiv D\u00e9partman La R\u00e9nyon , L 34. Pa Sin-Benoi konm mark\u00e9 dann son M\u00e9moires, t. 1, p. 165.\">&nbsp;<\/span><\/td><\/tr><tr><td>Depi janvi\u00e9 jiska mars 1800<\/td><td>L\u00fc sobate kontr\u2019 lo proj\u00e9 lind\u00e9pandanse inp\u00eb bann royaliste t\u00e9 i v\u00e9 f\u0117<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.9837025829030904\" aria-label=\"Po morso listoir-la, rogarde C. Wanquet, Histoire d'une R\u00e9volution...op. cit.,t. 3., p. 401-464.\">&nbsp;<\/span><\/td><\/tr><tr><td>20 jili\u00e9 1800<\/td><td>Manb lo Komit\u0117 administratif, lo vr\u00e9 gouv\u00e8rnam la koloni<\/td><\/tr><tr><td>28 f\u00e9vri\u00e9 1801<\/td><td>Manb lo Komissyon int\u00e8rm\u00e9di\u00e8r (12 manb titul\u00e8r) : lo bann \u00ab maitr\u2019 dann Lil \u00bb<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.038082005007513686\" aria-label=\"Ibid. p. 448\">&nbsp;<\/span><a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\"><\/a><\/td><\/tr><tr><td>Depi avriy jiska mai 1801<\/td><td>La kriz Sint-Andr\u00e9 : l\u00fc pran par bann m\u00e9z\u00fcre \u00e9ks\u00e8psyon\u00e8l (sansur, zar\u00e9stasyon, d\u00e9portasyon) kontr\u2019 bann royaliste t\u00e9 po lind\u00e9pandanse, t\u00e9 kontr\u2019 Lassanbl\u00e9 kolonial<\/td><\/tr><tr><td>Oktob 1802<\/td><td>Kon\u00e9ssanse lo d\u00e9kr\u00e9 30 flor\u00e9al an x ( 20 mai 1802) dessi lo rotour l\u00e9sklavaj \u00e8k la tr\u00e8te<\/td><\/tr><tr><td>Lo 9 oktob 1803<\/td><td>La fin toute son bann fonksyon p\u00fcblik l\u00ebrk lo j\u00e9n\u00e9ral Decaen la f\u00e9 an\u00fcle bann zinstit\u00fcsyon kr\u00e9\u00e9 dann l\u00e9pok la r\u00e9vol\u00fcsyon<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Kan la kriz par lo sobatkoz dessi lind\u00e9pandans la-fini, La R\u00e9nyon la-r\u00e8ste frans\u0117, r\u0117p\u00fcblikin ofisy\u00e8lman. \u00c8l l\u00e9 loyalist m\u00e9soman c\u00e9 in komit\u00e9 ladministrasyon roiyalist an-missouk, \u00e9pila antiabolisyonist ki dirije a\u00e8l. Apr\u00e9 inn ot kriz politik, in komisyon int\u00e8rm\u00e9di\u00e8r i pran lo kontrol la koloni po vr\u00e9man jiska kan la-m\u00e8te an-plasse lo r\u00e9jime Decaen lan\u00e9 1803. Dann deu zan\u00e9-la J. de Vill\u00e8le l\u00e9t\u00e9 dann in loligarshi famylial, akoz toute bann manb l\u00e9t\u00e9 famiy sinon\u00e7a d\u2019zami, in loligarshi r\u00e9aksyon\u00e8r. Boudikonte zot la-nyabou f\u00e9 rom\u00e8te l\u00e9sklavaj \u00e8k la loi 30 flor\u00e9al an X (20 mai 1802).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Po fini<\/h3>\n\n\n\n<p>Joseph de Vill\u00e8le t\u00e9 in politik inp\u00e9 oubli\u00e9, Chateaubriand la-maltr\u00e8te al\u00fc dann son <em>M\u00e9moires d&#8217;outre-tombe<\/em>, bann zistorien la-kritike al\u00fc<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7969705572097914\" aria-label=\"La pl\u00fcpar bann zanaliz dessi lo gouv\u00e8rnman Vill\u00e8le i amontre bien son kalit\u00e9 j\u00e9r\u00e8r, m\u00e9 soman i kritike ossi son bilan politik. O.Tort i done lo m\u00e9y\u00ebr \u00e9gzamp dan La droite fran\u00e7aise. Aux origines de ses divisions, 1814-1830, Paris, L\u00e9disyon CTHS, 2013). Dapr\u00e9 l\u00fc, akoz son \u00abgouvernance \u00bb otorit\u00e8r, Vill\u00e8le l\u00e9 responsab lo kapotaj lo mouvman royalist\u2019.\">&nbsp;<\/span>, Jiska jordi, l\u00fc ropr\u00e9zante in politik r\u00e9aksyon\u00e8r (<em>Milliard des \u00e9migr\u00e9s<\/em>, loi dessi lo sakril\u00e8j, lo droi promi\u00e9 zanfan, lo kontrol la pr\u00e8sse). Bann gougnard\u00ebr l\u00e9pok-la la-anprofite po rokoze dessi son pass\u00e9 l\u00e9sklavajist :<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center\">C\u00e9 morso rotin tor-la ke granmoun Desbassins<br>La-m\u00e8te dann mon gro main kan l\u00fc la-mor,<br>L\u00ebrk , po sorte dann mon d\u00e9z\u00ebvreman,<br>Mwin t\u00e9 i antr\u00e8ne po mon poste minisse dessi mon bann Noir<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7749429617745757\" aria-label=\" MERY et BARTHELEMY, \u00ab La Vill\u00e9liade, ou la prise du ch\u00e2teau de Rivoli. Po\u00e8me h\u00e9ro\u00ef-comique en six chants \u00bb, dans Oeuvres de Barth\u00e9l\u00e9my et M\u00e9ry, A.-J. D\u00e9nain et Perrotin, Paris, 1831, p. 247. La Vill\u00e9liade l\u0117 publi\u00e9 lo promi\u0117 fois lo 25 jili\u00e9 1825. Akoz son gran suks\u0117 la-r\u00e9\u00e9dite al\u00fc pluzir fois.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>Lartik-la i sorte dann noute m\u00e9moir Master (M. Doriath, Ultra-centrales colonies : les Mascareignes dans le parcours de Joseph de Vill\u00e8le (1791-1807), \u00e8k la dir\u00e9ksyon C. Prudhomme, Universit\u00e9 Lumi\u00e8re-Lyon 2, 2011), \u00e9pila lo trava\u00efy nou la-po f\u00e9 po nout t\u00e8z : Joseph de Vill\u00e8le et l&#8217;\u00eele Bourbon (1794-1830), dir\u00e9kt\u00ebr la rosh\u00e8rsh F.-J. Ruggiu, Centre Roland Mounier, UMR 8596, Paris IV-Sorbonne. \u00c7a t\u00e9 po mi\u00eb rakonte lo parkour Vill\u00e8le la-f\u00e9 dann son kot\u00e9 kolonial \u00e8k inp\u00e9rial, parsk lo s\u00ebl biografi n\u00e9na dessi l\u00fc i amontre pa tro bann kot\u00e9-la.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":13268,"parent":8574,"menu_order":20,"template":"","class_list":["post-13265","documentaire","type-documentaire","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire\/13265","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/types\/documentaire"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire\/8574"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13268"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}