{"id":14216,"date":"2025-04-07T10:50:02","date_gmt":"2025-04-07T06:50:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/?post_type=documentaire&#038;p=14216"},"modified":"2025-10-15T15:11:52","modified_gmt":"2025-10-15T11:11:52","slug":"bann-zindien-esklav-sinonca-lib-dann-bourbon-18em-siek","status":"publish","type":"documentaire","link":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/documentaires\/lesklavaj\/la-vie-bann-zesklav\/bann-zindien-esklav-sinonca-lib-dann-bourbon-18em-siek\/","title":{"rendered":"Bann Zindien \u00e9sklav sinon\u00e7a lib dann Bourbon 18\u00e8m si\u00e8k"},"content":{"rendered":"<div style=\"width: 525px;\" class=\"wp-video\"><!--[if lt IE 9]><script>document.createElement('video');<\/script><![endif]-->\n<video class=\"wp-video-shortcode\" id=\"video-14216-1\" width=\"525\" height=\"295\" poster=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Poster_huitelec.jpg\" preload=\"metadata\" controls=\"controls\"><source type=\"video\/mp4\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/9-D.Huitelec_Creole.mp4?_=1\" \/><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/9-D.Huitelec_Creole.mp4\">https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/9-D.Huitelec_Creole.mp4<\/a><\/video><\/div>\n<p>Dann 17\u00e8m-18\u00e8m si\u00e8k, listoir Leurop sanm la m\u00e8r \u00e9k bann koloni \u00e7a in zistoir maliz\u00e9, d\u00fcr. Dessi lo kontinan am\u00e9rikin, depi Kanada jiska Kara\u00efb, dessi bann kote Lafrik, Linde sinon\u00e7a la Shine, bann Zeurop\u00e9in i kontinu\u00e9 d\u00e9kouve lo monde, konm zot la-komans\u00e9 depi la fin 15\u00e8m si\u00e8k, zot i \u00e9ss\u00e8ye bati bann lanpir. Kan i prande poss\u00e9ssion nouvo t\u00e9ritoir, i rouve bann kontoir dessi bann kote Lafrik \u00e9k Lazi \u2014 ou\u00e7a i instale gran-gran konpani d\u2019kom\u00e8rse \u2014 la plasse Leurop dan lo monde l\u00e9 plizanpl\u00fcs for.<\/p>\n<p>Lan\u00e9 1629, dann son lavi po lo roi d\u2019Franse, Richelieu la-\u00e9kri \u00ab lo promi\u00e9 zaf\u00e8r po f\u00e9, i fo nou l\u00e9 for dessi la m\u00e8r po done lantr\u00e9 dann toute bann z\u00e9ta lo monde<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.003059386981288048\" aria-label=\"VILLIERS Patrick, DUTEIL Jean-Pierre, L\u2019Europe, la mer et les colonies. XVIIe-XVIIIe si\u00e8cle, Hachette, Paris, lan\u00e9 1997, 255 p., p. 21.\">&nbsp;<\/span> \u00bb. Colbert i relanse la <em>Compagnie fran\u00e7aise des Indes<\/em>. Son linstalasyon i r\u00e9\u00fcssi dann Surate, dann Pondish\u00e9ri, lan\u00e9 1674. Pondish\u00e9ri i dovien la kapital bann provinse frans\u00e9 dann Loss\u00e9an Indien : lil de Franse \u00e9k lil Bourbon, Shand\u00e8rnagor \u00e9pila Ma\u00e9, ok\u00fcp\u00e9 lan\u00e9 1725.<\/p>\n<figure id=\"attachment_7308\" aria-describedby=\"caption-attachment-7308\" style=\"width: 1163px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/btv1b8494887g_1.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-7308 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/btv1b8494887g_1.jpg\" alt=\"\" width=\"1163\" height=\"700\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/btv1b8494887g_1.jpg 1163w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/btv1b8494887g_1-300x181.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/btv1b8494887g_1-768x462.jpg 768w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/btv1b8494887g_1-1024x616.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-7308\" class=\"wp-caption-text\">Vizion Pondish\u00e9ri. Dann <em>les Indes Orientales<\/em>. Jacques-Gabriel Huquier. Lan\u00e9 1750. <br \/>Kol\u00e9ksyon Bibliot\u00e8k nasyonal la Franse, d\u00e9partman Karte \u00e8k plan, GE D-17254<\/figcaption><\/figure>\n<p>Dessi la <em>route des Indes<\/em>, bann Zangl\u00e9 \u00e9pila bann Zoland\u00e9 i vizite lil Santa Apolonia, i ap\u00e8le ali ossi Maskarin. M\u00e9-soman, lan\u00e9 1638, c\u00e9 lo kapit\u00e8n bato <em>Saint-Alexis<\/em> i prande ofissi\u00e8lman poss\u00e9ssion lil-la po la Franse. Lan\u00e9 1649, depi Fort-Dauphin, Flacourt i done al\u00fc lo nom lil Bourbon, \u00ab konm l\u00fc la pa trouve in n\u2019ot nom po bien amontre la bont\u00e9 \u00e9k la f\u00e8rtilit\u00e9<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.37527959406311995\" aria-label=\"LOUGNON Albert, L\u2019\u00eele de Bourbon pendant la R\u00e9gence, N\u00e9rac, lan\u00e9 1956, p. 14.\">&nbsp;<\/span> \u00bb n\u00e9na dessi lil-la. Bourbon i rante koloni-randman akoze la prod\u00fcksyon in \u00ab k\u00fcltir kolonial \u00bb rosh\u00e8rsh\u00e9, lo kaf\u00e9. Lo d\u00e9vlopman \u00e9konomik la bezoin in bonp\u00e9 la mind\u00ebv. Souvand\u00e9foi dann ladministrasyon la<em> Compagnie des Indes<\/em> (1665-1767) \u00e9pila l\u00e9pok lo roi, lorijin z\u00e9sklav i shanje. \u00c7at Linde i sorte sirtou la kote Malabar, Bingale \u00e8k Surate. Malgr\u00e9 t\u00e9 pa in kantit\u00e9 ossi for \u00e7at Lafrik sinon\u00e7a Madagascar, zot t\u00e8 i konte po vr\u00e9man.<\/p>\n<figure id=\"attachment_7920\" aria-describedby=\"caption-attachment-7920\" style=\"width: 1296px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/btv1b59730594.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-7920 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/btv1b59730594.jpg\" alt=\"\" width=\"1296\" height=\"1020\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/btv1b59730594.jpg 1296w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/btv1b59730594-300x236.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/btv1b59730594-768x604.jpg 768w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/btv1b59730594-1024x806.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-7920\" class=\"wp-caption-text\">Karte bann Kot Malabar \u00e8k Koromand\u00e8l. Guillaume Delisle, kartograf ; Marin, sculpsit. Lan\u00e9 1723. Grav\u00fcr. <br \/>Kol\u00e9ksyon Bibliot\u00e8k nasyonal la Franse, d\u00e9partman Karte \u00e8k plan, GE BB 565 (14, 36)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Ansanm bann Zindien \u00e9sklav, bann Zindien lib nana in gran plasse dan lo sist\u00e8m \u00e9konomik, sossial, k\u00fcltir\u00e8l La R\u00e9nyon \u00e8k Loss\u00e9an Indien. Zot listoir \u00e8k \u00ab lo bann mark zot lidantit\u00e9 la-\u00e8de in bonp\u00e9, i kontinu\u00e9 ankor nouri la rish\u00e8s la k\u00fcltir r\u00e9nyon\u00e9<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.6984497094954696\" aria-label=\"LATCHOUMANIN, Michel, (dessou la dir\u00e9ksyon), Engagisme, diaspora et culture indienne dans les anciennes colonies de l\u2019Oc\u00e9an Indien, ODI, Sint-Andr\u00e9, lan\u00e9 2013, 117p., p. 9.\">&nbsp;<\/span> \u00bb. Parlf\u00e8te porte atansyon bann Zindien \u00e9sklav sinon\u00e7a lib n\u00e9na dan la sossi\u00e9t\u00e9 Bourbon 18\u00e9m si\u00e8k, \u00e7\u00e9 in mani\u00e8r amontre in lidantit\u00e9 \u00e9sp\u00e9ssial, in morso lidantit\u00e9 kol\u00e9ktif r\u00e9nyon\u00e9.<\/p>\n<p>Po konprande lo mani\u00e8r-voir lindianit\u00e9 Bourbon 18\u00e8m si\u00e8k i fo bien kon\u00e8te bann dif\u00e9ran kot\u00e9 son lidantit\u00e9 \u00e8k son kapassit\u00e9 shanje fassilman sinon\u00e7a aks\u00e8pe d\u2019ot, sirtou l\u00e8rk son kondisyon i shanje dan la sossi\u00e9t\u00e9. Ki\u00e7a i l\u00e9 bann Zindien-la ? Ou\u00e7a zot i sorte po vr\u00e9man ? Konbien n\u00e9na ? Koman zot i ap\u00e8le ? Par koman bann Zindien \u00e9sklav l\u00e9 dif\u00e9ran \u00e8k l\u00e9zot \u00e9tni ? L\u00e9 instr\u00fcktif kon\u00e8te zot r\u00e9partisyon bononm-fanm, zot laj, zot ropr\u00e9zantativit\u00e9 dessi bann dom\u00e8n. F\u00fcramezir bann zangag\u00e9 indien i arive, selon lo trava\u00efy i done azot, zot i gaingne in lidantit\u00e9 prof\u00e9ssion\u00e8l \u2014 \u00e7at i done in lidantit\u00e9 sossial. Po \u00e7a m\u00e8m, l\u00e9 difissil s\u00e9pare lidantit\u00e9 in moun \u00e8k son m\u00e9ti\u00e9. Parlf\u00e8te lidantit\u00e9 prof\u00e9ssion\u00e8l c\u00e9 in morso lidantit\u00e9 in moun.<\/p>\n<p>La r\u00e9partisyon bann zindien dann Bourbon 18\u00e8m si\u00e8k, landroi ou\u00e7a zot i vive, ou\u00e7a zot i trava\u00efye, i rotrouve bien zot r\u00e9partisyon g\u00e9ografik dann lil jiska jordi.<\/p>\n<p>Po fini, bann relasyon rantr\u2019 demoun, landroi ou\u00e7a zot i rankontre, i \u00e8de anou mi\u00eb konprande pop\u00fclasyon 18\u00e8m si\u00e8k-la.<\/p>\n<figure id=\"attachment_1740\" aria-describedby=\"caption-attachment-1740\" style=\"width: 493px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/98FI10-indiens-et-indiennes.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"taille-initiale wp-image-1740 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/98FI10-indiens-et-indiennes.jpg\" alt=\"\" width=\"493\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/98FI10-indiens-et-indiennes.jpg 493w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/98FI10-indiens-et-indiennes-247x300.jpg 247w\" sizes=\"auto, (max-width: 493px) 100vw, 493px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-1740\" class=\"wp-caption-text\">Zindi\u00e8ne, Tom-Jones, Zindien [d\u2019ot p\u00e8rsonaj san l\u00e9jand]. Jean-Baptiste Louis Dumas. <br \/>1827-1830. D\u00e9ssin, kr\u00e9yon, lakouar\u00e8l. <br \/>Kol\u00e9ksyon Zarshiv D\u00e9partman La R\u00e9nyon<\/figcaption><\/figure>\n<h3>Konpozisyon la pop\u00fclasyon indien dann Bourbon<\/h3>\n<h4>D\u00e9mografi<\/h4>\n<p>Dann zot voyaj po artourne la Franse, kan bann bato frans\u00e9 i sorte Linde, zot i ar\u00e8te Bourbon, i d\u00e9poze bann marshandiz \u00e8k bann z\u00e9sklav. Banna l\u00e9 bien v\u00fc, i di zot \u00ab i boire pa, l\u00e9 fid\u00e8l, l\u00e9 trankil, l\u00e9 joli, l\u00e9 int\u00e9lijan<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.40444406370448327\" aria-label=\"\u00ab Bann zindian na pwin la forse konm \u00e7ak i sorte Madagaskar, m\u00e9soman zot n\u00e9na, inp\u00e9 l\u00fcm\u00e8r na\u00eff, zot l\u00e9 pa kol\u00e8rik konm \u00e7ak i sorte Madagaskar \u00bb, \u00ab livr-m\u00e9moir p\u00e8re Bernardin dessi lil Bourbon \u00bb, (1687), R. T. t. IV, p. 63.\">&nbsp;<\/span> \u00bb. Mois d\u2019novanm 1672, lo bato <em>Jules<\/em> i d\u00e9barke dan la koloni \u00e8k 15 prizoni\u00e8 \u00ab <em>Gentils<\/em> \u00bb, anparmi 12 l\u00e9 ankor vivan 10 zan apr\u00e9<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7573392487332338\" aria-label=\"Idem.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<p>Lo rekr\u00fctman bann Zindien konm \u00e9sklav l\u00e9 pa fassil toultan. Dann si\u00e8k-la, la kantit\u00e9 i p\u00eb shanj\u00e9 selon linfl\u00fcans la Franse dan la p\u00e9nins\u00fcl ; i b\u00fcte av\u00e8k lopozisyon bann prinse indij\u00e8n, po \u00e7a-m\u00e8m zot kantit\u00e9 l\u00e9 f\u00e8b. D\u00e9foi i anvoye azot Bourbon konm kado po demoun ; bann zotorit\u00e9 Pondish\u00e9ri i anvoye ossi deu-troi moun lib m\u00e9soman t\u00e8te d\u00fcr, konm z\u00e9sklav, parsk i v\u00eb p\u00fc d\u2019zot.<\/p>\n<p>Lan\u00e9 1708, 51 z\u00e9sklav indien i ropr\u00e9zante 20 % bann z\u00e9sklav la koloni. Lan\u00e9 1765, n\u00e9na rienk 5 %, \u00e7a i ropr\u00e9zante 1100 moun. Lan\u00e9 1722, Sin-Pol n\u00e9na 116 z\u00e9sklav indien. 7 an apr\u00e9, lo gouv\u00e8rn\u00ebr Beno\u00eet Dumas i ram\u00e8ne depi Pondish\u00e9ri 300 zindien, zouvri\u00e9 lib sinon\u00e7a \u00e9sklav i sorte Bingal \u00e9k la kote Koromand\u00e8l, po k\u00fcltive kaf\u00e9. Depi 1728 jiska 1731, toul\u00e9-zan n\u00e9na 100\u00a0z\u00e9sklav indien parla i arive dann bann zil. Zot i vande azot zot m\u00e8m po sove av\u00e8k la famine.<\/p>\n<figure id=\"attachment_7896\" aria-describedby=\"caption-attachment-7896\" style=\"width: 513px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ME-2017-1-80-e1645773875412.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"taille-initiale wp-image-7896 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ME-2017-1-80-e1645773875412.jpg\" alt=\"\" width=\"513\" height=\"600\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-7896\" class=\"wp-caption-text\">La famine dann Linde. Zindien i atande l\u00e8de Bengalore. Dann <em>L&#8217;Univers illustr\u00e9<\/em>. L\u00e9stanp. <br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 istorik Vill\u00e8le. Fon Michel Pol\u00e9nyk<\/figcaption><\/figure>\n<p>L\u00e9pok royal (1767-1792) apartir, la kantit\u00e9 demoun lib i ogmante akoz bann zadministrat\u00ebr lo roi i ankouraje lafranshisman, m\u00e9-soman konm bann kolon la bezoin la mind\u00ebv, <em>la Compagnie<\/em> i pousse pa.<\/p>\n<p>L\u00e9pok r\u00e9vol\u00fcsyon\u00e8r, anparmi la mind\u00ebv z\u00e9sklav dabitude i sorte Linde po bann zil, n\u00e9na rienk deu-troi diz\u00e8ne, sirtou Bingali. La kantit\u00e9 i dimin\u00fc\u00e9. I romarke \u00e7a dann bann rossansman : n\u00e9na jist 238. L\u00e8rk la koloni i komanse produi do-sik, na pwin bonp\u00e9 Zindien dessi bann dom\u00e8n s\u00fckri\u00e9. Komansman 19\u00e8m si\u00e8k, la dimin\u00fcsyon la kantit\u00e9 Zindien anparmi bann z\u00e9sklav i arive par lo mayaj la politik lafranshiman \u00e8k la mortalit\u00e9 inn populasyon vi\u00eb moun, \u00e9pila lo bate-ari\u00e8r po lo rekr\u00fctman dan la p\u00e9nins\u00fcl Linde.<\/p>\n<p>La konpozisyon la pop\u00fclasyon indien, par laj, par bononm-fanm, l\u00e9 dif\u00e9ran pandan l\u00e9pok-la. Demoun n\u00e9na moinse 20 an i arive lo ti\u00e8r la pop\u00fclasyon (32,9 %), granmoun rantr\u2019 20-54 an pr\u00e8ske deu ti\u00e8r (64,7 %), bann vi\u00eb-moun pl\u00fcs 55 an, 2,4 %.<\/p>\n<p>Dann toute kat\u00e9gori laj n\u00e9na pl\u00fcs bononm. Lan\u00e9 1709, n\u00e9na jist 1\/5\u00e8m fanm z\u00e9sklav anparmi. Zot n\u00e9na rantr\u2019 15- 25 an. L\u00e9kar rantr\u2019 bononm-fanm apr\u00e9\u00e7a i dimin\u00fc\u00e9 : lan\u00e9 1708, n\u00e9na 78,8 % bononm, 21,2 % fanm ; lan\u00e9 1765, 51,7 % bononm, 48,3 % fanm. Dann d\u00e9-sertin karti\u00e9 i inv\u00e8rse. Parkonte Sin-Benoi \u00e9k Sin- Pi\u00e8r, n\u00e9na pl\u00fcs fanm. Lan\u00e9 1796 apartir, i shanje ankor in kou, n\u00e9na pl\u00fcs bononm.<\/p>\n<p>Bann Zindien lib l\u00e9 dann lil depi la fin 17\u00e8m si\u00e8k. Lo si\u00e8k jist apr\u00e9, c\u00e9 bann kolon i done azot trava\u00efy. Depi 1665 jiska 1767 la <em>Compagnie des Indes<\/em> i rekr\u00fcte trava\u00efy\u00ebr indien lib ansanm z\u00e9sklav.<br \/>\nLo pop\u00fclasyon indien lib Bourbon i tonbe dan lo \u00ab groupe \u00bb <em>libres de couleur<\/em>. Toute demoun l\u00e9 pa par\u00e8y dann groupe-la. Bonp\u00e9 c\u00e9 d\u2019zansien z\u00e9sklav afranshi, d\u2019ot, an grann kantit\u00e9 t\u00e9 angag\u00e9 po trava\u00efye dessi dom\u00e8n sinon\u00e7a po trava\u00efye an-vile po bann propri\u00e9t\u00e8r. Zot t\u00e9 pa par\u00e8y bann z\u00e9sklav, zot nav\u00e9 in garanti, la p\u00e8ye, \u00e9pila artourne dann zot p\u00e9\u00ef kan zot kontra la-fini. D\u00e9-s\u00e8rtin l\u00e9 angaj\u00e9 konm zouvri\u00e9, i gaingne in sal\u00e8r tou l\u00e9 mois \u00e9pila inp\u00e9 manj\u00e9, d\u2019ot konm marin. Dann 18\u00e8m si\u00e8k, lo rossansman tro mal f\u00e9 i amontre pa in list \u00e9gzak ; i rossanm nav\u00e9 pwin bonp\u00e9. Depi lan\u00e9 1708 jiska lan\u00e9 1797, nav\u00e9 147, 97\u00a0bononm, 50 fanm dapr\u00e9 bann zarshiv lizib. Dan la fin lo si\u00e8k, lo kota Linde la-fourni la-dimin\u00fc\u00e9. Alorse pop\u00fclasyon lib-la i vi\u00e9yi.<\/p>\n<figure id=\"attachment_7899\" aria-describedby=\"caption-attachment-7899\" style=\"width: 408px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2002-4-54.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"taille-initiale wp-image-7899 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2002-4-54.jpg\" alt=\"\" width=\"408\" height=\"609\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2002-4-54.jpg 408w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2002-4-54-201x300.jpg 201w\" sizes=\"auto, (max-width: 408px) 100vw, 408px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-7899\" class=\"wp-caption-text\">Trava\u00efy\u00ebr lib dann Zil Maskar\u00e8gn. G. Bos, litograf. 1868. Kromolitografi. <br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 istorik Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<h4>Lo nom<\/h4>\n<p>Dann Bourbon konm dann l\u00e9zot sossi\u00e9t\u00e9 \u00e9sklavajist, lo nom i done bann z\u00e9sklav l\u00e9 konm in moyen po lordre sossial kolonial domine, soum\u00e8te, kraze la demounit\u00e9. Na pwin bonp\u00e9 i kons\u00e8rve zot nom indien. Lo nom i amontre bien bann linfl\u00fcans k\u00fcltir\u00e8l lo maitr\u2019.<\/p>\n<p>Zot n\u00e9na konm nom bann zadj\u00e9ktif (Modeste, Joyeux, Vaillant, Charmant), bann nom zobj\u00e9 (Chaise, Tabouret), \u00e7at i sorte dann kalandri\u00e9 (Janvier, Juin, Jeudi, Automne), bann m\u00e9ti\u00e9 (Berger, Messager), bann zandroi j\u00e9ografik (Paris, Vienne, Bruges), sinon\u00e7a bann p\u00e9riod r\u00e9vol\u00fcsyon\u00e8r (Florantine, Flor\u00e9al).<\/p>\n<p>Tanka bann zindien lib, zot i ap\u00e8le par\u00e9gzanp, Moutou, Chavry, Vira ou Langata. La pl\u00fcpar n\u00e9na lo nom tamoul, souvand\u00e9foi zot la-prande par rapor zot bondi\u00e9 (Ranga, Nagapa, Ramalinga, Tandrayen, Tanamouty, Caliat, Chariapamestry). D\u00e9-s\u00e8rtin famiy i porte lo nom bann zandroi sakr\u00e9 (Tirimoulu), sinon\u00e7a inn kalit\u00e9 (Ariapa- \u00ab <em>Seigneur Bienveillan<\/em>t \u00bb, Tayla, \u00ab <em>personne gracieuse<\/em> \u00bb).<\/p>\n<p>Parkonte souvand\u00e9foi zot i done in nom kr\u00e9tien zot zanfan n\u00e9 dann la koloni, po amontre zot lanvi lint\u00e9grasyon \u00e9pila kan zot i rante katolik.<\/p>\n<h4>La vie prof\u00e9ssion\u00e8l<\/h4>\n<p>Dann 18\u00e8m si\u00e8k po lo d\u00e9vlopman lil, la bezoin in bonp\u00e9 la mind\u00ebv. Po \u00e7a m\u00e8m bann kolon i ans\u00e8rve bann z\u00e9sklav, pl\u00fcpar-d\u2019tan po trava\u00efye la t\u00e8r. Bann trava\u00efy\u00e8r sou-kontra la koloni la bezoin, i f\u00e9 toute kalit\u00e9 trava\u00efy. 70 % amont\u00e9 l\u00e9 masson, (Virapa, Raquilous, Chop\u00e9, Commera, Chavria), forj\u00e9ron \u00e8k dom\u00e9stik (maitr\u2019 lot\u00e8l, kuizini\u00e9, blanshiss\u00ebr, jardini\u00e9, palfreni\u00e9). N\u00e9na ossi d\u2019ot prof\u00e9ssion pl\u00fcs rare. Jean-Baptiste Virapa l\u00e9 orf\u00e8v Sin-Dni. Chavriapa i di li l\u00e9 in \u00ab <em>malabar mestris<\/em> \u00bb, Jean-Louis Aladi, maitr\u2019 lo por, Azy, l\u00e9 jiska konstr\u00fckt\u00ebr kanote lo Roi. Souvand\u00e9foi c\u00e9 bann zansien z\u00e9sklav indien la-vn\u00fc lib, i f\u00e9 bann m\u00e9ti\u00e9-la. Kan zot la-fine afranshi, in bonp\u00e9 i kontin\u00fc\u00e9 f\u00e9 lo m\u00e8m trava\u00efy po zot ansien maitr\u2019.<\/p>\n<figure id=\"attachment_7880\" aria-describedby=\"caption-attachment-7880\" style=\"width: 465px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"taille-initiale wp-image-7880 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2004-1-19.jpg\" alt=\"\" width=\"465\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2004-1-19.jpg 465w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2004-1-19-233x300.jpg 233w\" sizes=\"auto, (max-width: 465px) 100vw, 465px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-7880\" class=\"wp-caption-text\">Bann forjron. Pierre Sonnerat, [dessinat\u00ebr] ; Poisson, grav\u00ebr. Lan\u00e9 1782. Grav\u00fcr. Dann <em>Voyage aux Indes Orientales et \u00e0 la Chine<\/em>, M. Sonnerat, pl. 20, paj. 104. <br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 istorik Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<h3>Linstalasyon bann zindien dann Bourbon<\/h3>\n<h4>Dann bann karti\u00e9<\/h4>\n<p>Landroi ou\u00e7a i trouve z\u00e9sklav indien i d\u00e9pande bann karti\u00e9, bann propri\u00e9t\u00e8r la t\u00e8r. Po trouve ou\u00e7a zot i vive l\u00e9 par\u00e8y rogarde ou\u00e7a i l\u00e9 lo bann dom\u00e8n bann propri\u00e9t\u00e8r \u00e8k zot lanplasman dan la vile.<\/p>\n<p>Dann d\u00e9b\u00fc 18\u00e8m si\u00e8k, lan\u00e9 1711, Sin-Pol, lo promi\u00e9 karti\u00e9 abit\u00e9, n\u00e9na 670 moun (65,4 % la populasyon), \u00e8k pl\u00fcs la moiti\u00e9 bann z\u00e9sklav lil (53,7 %). La-m\u00e8m n\u00e9na lo pl\u00fcs z\u00e9sklav indien, 46 rossans\u00e9 (54,3 %). Sin-Dni i arive an-deuzi\u00e8m \u00e8k 35 (41,3 %) ; Sint\u2019-Suzane, troizi\u00e8m \u00e8k 4 (4,4 %). Lan\u00e9 1735 c\u00e9 Sint\u2019-Suzane n\u00e9na lo pl\u00fcs gran kantit\u00e9 (47 %) parapor \u00e7at Sin-Dni (30 %), Sin-Pol (23 %). Dann la r\u00e9jion o-van la kantit\u00e9 z\u00e9sklav indien i ogmante, po arive jiska 79 % lo total lan\u00e9 1778. Dix zan\u00e9 apr\u00e9, kan la-kr\u00e9\u00e9 bann nouvo karti\u00e9, ala lo klasman : Sin-Dni, 25 % ; Sin-Benoi, 21 % ; Sin-Pol, 16 % ; Sint\u2019-Suzane, 11 % ; Sint\u2019-Marie, 11 % ; Sin-Pi\u00e8r, 10 % ; Sin-Joseph, 2 % ; Sin-Loui, 2 % ; Sin-Andr\u00e9, 2 %.<\/p>\n<figure id=\"attachment_7953\" aria-describedby=\"caption-attachment-7953\" style=\"width: 864px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1995-9.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-7953 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1995-9.jpg\" alt=\"\" width=\"864\" height=\"700\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1995-9.jpg 864w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1995-9-300x243.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1995-9-768x622.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-7953\" class=\"wp-caption-text\">Vizon lo karti\u00e9 Sin-Dni dann lil Bourbon ; vizion lo karti\u00e9 Sin-Pol dann lil Bourbon. Porlier, grav\u00ebr. 18\u00e8m si\u00e8k. Grav\u00fcr.<br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 istorik Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>Bann trava\u00efy\u00e8r lib i vive dessi dom\u00e8n zot patron. Jiska lan\u00e9 1759, i rotrouve azot dann troi karti\u00e9 \u00e9gzistan, Sin-Dni (34 %), Sin-Pol (30 %), Sint\u2019-Suzane (36 %). Dan la p\u00e9riod ansuivan, i trouve azot sirtou dan karti\u00e9 Sin-Dni (63 %), Sin-Benoi (21 %), Sin-Andr\u00e9, Sin-Pol, Sin-Pi\u00e8r (5,3 % shakinn). Po fini, promi\u00e9 d\u00e9b\u00fc l\u00e9pok r\u00e9volusyon\u00e8r, ladministrasyon kolonial l\u00e9 moin d\u00fcr po done lafranshisman. La kantit\u00e9 bann lib i ogmante. I rotrouve in gran kantit\u00e9 zafranshi Sin-Dni. Dann 18\u00e8m si\u00e8k, lo bann promi\u00e9 Zindien lib i poss\u00e8de la t\u00e8r c\u00e9 sirtou fanm mari\u00e9 sanm bann kolon. Banna la-instale azot dessi kons\u00e9ssion konm c\u00e8dla akoz zot mari la-gaingne \u00e7a av\u00e8k konm kondisyon m\u00e8te al\u00fc an-val\u00ebr.<\/p>\n<p>Sin-Dni la surfasse lo bann t\u00e9rin Zindien lib i poss\u00e8de, kissoi zot la-gagn\u00e9 par lafranshisman, kissoi zot la-asht\u00e9, l\u00e9 bonp\u00e9 dif\u00e9ran inn-a-l\u2019ot. Dan la pl\u00fcpar d\u2019ka l\u00e9 an-d\u2019sou 500 m2, jiska an-d\u2019sou 100 m2. M\u00e9soman, dan l\u00e9 z\u00e9kar, d\u00e9-s\u00e8rtin n\u00e9na gran-gran morso la t\u00e8r (10,7 % n\u00e9na pl\u00fcs 0 000 m2).<\/p>\n<p>Lo takon dif\u00e9ran grand\u00ebr lo bann lanplasman, an-vile sinon\u00e7a dann zalantour, d\u00e9-s\u00e8rtin i ap\u00e8le \u00e7a <em>banlieue<\/em>, i amontre bien lo vari\u00e9t\u00e9 bann sit\u00fcasyon la pop\u00fclasyon bann fanm \u00e8k bononm <em>libres de couleur<\/em>. M\u00e8m si zot n\u00e9na in pti-boute la t\u00e8r, sinon\u00e7a si zot i j\u00e8re in gran surfasse, shakinn i \u00e9ss\u00e8ye ansorte al\u00fc konm l\u00fc p\u00eb. Zot i v\u00eb gaingne zot plasse dann l\u00e9konomi, la sossi\u00e9t\u00e9 la koloni.<\/p>\n<h4>Labita<\/h4>\n<p>Dabitud dann zarshiv i di pa koman lo lojman bann z\u00e9sklav i l\u00e9, akoz po bann maitr\u2019 lojman-la l\u00e9 tro faye. Souvand\u00e9foi zot la-f\u00e9 la kaz par zot m\u00e8m. Rantr\u2019 in kajibi kasse-kass\u00e9 lo maitr\u2019 i ans\u00e8rve p\u00fc, \u00e8k bann kaz an-lantani\u00e9, sanm in toi f\u00e9 \u00e8k lo r\u00e8st mat\u00e9ri\u00e8l la-s\u00e8rve po bati la kaz prinsipal, sinon\u00e7a an-f\u00e8y, \u00e8k in s\u00ebl louv\u00e8rt\u00fcr, ou\u00e7a l\u00e8r i trav\u00e8rse pa, lo bann \u00ab <em>cases \u00e0 Noirs<\/em> \u00bb, \u00ab <em>cabanons<\/em> \u00bb ou \u00ab <em>appentis<\/em> \u00bb l\u00e9 faye kalit\u00e9. Z\u00e9sklav i dor at\u00e8r.<\/p>\n<figure id=\"attachment_7914\" aria-describedby=\"caption-attachment-7914\" style=\"width: 840px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2003-10-21.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-7914 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2003-10-21.jpg\" alt=\"\" width=\"840\" height=\"546\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2003-10-21.jpg 840w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2003-10-21-300x195.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2003-10-21-768x499.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-7914\" class=\"wp-caption-text\">T\u00f4ttis. Louis Bardel. Avan 1827. Kromolitografi. <br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 istorik Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>Par kontr\u2019, labita bann lib l\u00e9 f\u00e9 an-boi-ron, boi-koush\u00e9 sinon\u00e7a deboute po garanti la solidit\u00e9. N\u00e9na tr\u00e9p\u00eb an-pi\u00e8r. S\u00fcrfasse bann kaz-la l\u00e9 pa pl\u00fcs 60 m2. Lo 31 oktob 1785 kan Pierre Taouchy i vande Azy in kaz, dizon in kaz lo maitr\u2019 \u00e8k in s\u00fcrfasse 304\u00a0m2, \u00e7a t\u00e9 in l\u00e8ks\u00e9psyon. Pl\u00fcpar bann kaz-la n\u00e9na souvan rienk inn sinon\u00e7a deu pi\u00e8s ou\u00e7a la famiy i manje, i dor. La kaz n\u00e9na pl\u00fczi\u00e8r fonksyon. C\u00e9 in landroi po vive. Bann m\u00ebb l\u00e9 pl\u00fcto rar, i trouve sirtou bann kof, bann male bann k\u00e9sse ou\u00e7a zot i ramasse zot bien, zot linj. N\u00e9na jist deu-troi shemiz, deu k\u00fclot, \u00e7a m\u00e8m toute lo linj po bann bononm. Zot i repoze at\u00e8rla m\u00e8m. Po matla na rienk in payasse, souvan ramass\u00e9 dann bann kofre, \u00e9pila in \u00ab <em>m\u00e9chante couverture<\/em> \u00bb.<\/p>\n<p>I manje dan la pi\u00e8s prinsipal. La v\u00e9ss\u00e8l, l\u00e9 pl\u00fcto sinp-sinp, na pwin kouv\u00e8r. I manje \u00e8k la min konm dann Linde, assiz a-t\u00e8r. Na pwin bonp\u00e9 la plasse po lintimit\u00e9 sirtou kan n\u00e9na jist in batiman dessi lanplasman.<\/p>\n<p>La kaz i s\u00e8rve ossi po lo trava\u00efy. Bann Zindien la vile i trava\u00efye ou\u00e7a zot i abite. In pti pi\u00e8s, kost\u00e9 konm pa i ans\u00e8rve magazin sinon\u00e7a in landroi po ramasse bann zoutil, bann mat\u00e9ri\u00e8l.<\/p>\n<figure id=\"attachment_7923\" aria-describedby=\"caption-attachment-7923\" style=\"width: 569px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2003-10-18-1.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-7923 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2003-10-18-1.jpg\" alt=\"\" width=\"569\" height=\"478\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2003-10-18-1.jpg 569w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2003-10-18-1-300x252.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 569px) 100vw, 569px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-7923\" class=\"wp-caption-text\">Tatt\u00e2n sinon\u00e7a orf\u00e8ve. Louis Bardel. Avan 1827. Kromolitografi. <br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 istorik Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<h3>La famiy<\/h3>\n<h4>Lo mariaj<\/h4>\n<p>Dann lil Bourbon, promi\u00e9 d\u00e9b\u00fc kolonisasyon, mariaj Blan ansanm Noir l\u00e9 pa d\u00e9fand\u00fc. N\u00e9na d\u00e9ja m\u00e9tissaj. La dif\u00e9rans kantit\u00e9 bononm-fanm l\u00e9 inportan.<\/p>\n<p>M\u00e8m si dann lil la rolijion katolik i domine, lo bon l\u00e9gzanp l\u00fc v\u00eb don\u00e9 c\u00e9 in mythe. Dabor-inn akoz bann Blan i r\u00e9ziste kontr\u2019 laksyon lo kl\u00e8rj\u00e9. Lo zint\u00e9r\u00e9 bann kolon l\u00e9 kontr\u2019 lo zobj\u00e9ktif bann roliji\u00eb. Parlf\u00e8te, koman in kolon i p\u00eb l\u00e8sse in fanm-\u00e9sklav i vien jist mari\u00e9 suive son mari dessi in ot dom\u00e8n ?<\/p>\n<p>Malgr\u00e9 \u00e7a, jiska lan\u00e9 1730 bann Lazarist n\u00e9na in bon r\u00e9zulta po bann mariaj z\u00e9sklav. I trouve bann z\u00e9sklav indien mari\u00e9 rienk dan deu-troi rossansman. Lan\u00e9 1708, Sin-Dni \u00e8k Sin-Pol, 6 bononm, 5 fanm l\u00e9 rokon\u00fc konm mari\u00e9 dann bann rossansman lo maitr\u2019. Lan\u00e9 1725, 25 bononm, 15 fanm. Bann z\u00e9sklav indien i pr\u00e9f\u00e8re mari\u00e9 ansanm fanm indi\u00e8ne an-promi\u00e9. Dann toute bann koupl i trouve dann rossansman, 66,6 % bononm l\u00e9 mari\u00e9 ansanm zindi\u00e8ne. Apr\u00e9\u00e7a zot i shoizi Malgash, 23,8 %, \u00e9pila kafrine, 9,6 %.<\/p>\n<figure id=\"attachment_7908\" aria-describedby=\"caption-attachment-7908\" style=\"width: 413px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2009-1-2-17.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"taille-initiale wp-image-7908 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/2009-1-2-17-e1645773836175.jpg\" alt=\"\" width=\"413\" height=\"600\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-7908\" class=\"wp-caption-text\">Vani\u00e9 \u00e9k son madanm (morongatis). M. L\u00e9ger, dessinat\u00ebr. Lan\u00e9 1816. Grav\u00fcr dessi de-boi. <br \/>Dann <em>L&#8217;Hindoustan, ou religion, moeurs, usages, arts et m\u00e9tiers des Hindous<\/em>, Jean Aimable Pannelier, A. Nepveu, lan\u00e9 1816, T. 4 : pl. an-rogar p. 48.<br \/>Kol\u00e9ksyon M\u00fcz\u00e9 istorik Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n<p>Mariaj rantr\u2019 Lib l\u00e9 possib rienk si banna l\u00e9 konv\u00e8rti katolik. N\u00e9na tr\u00e9p\u00eb mariaj rantr\u2019 Zindien lib ansanm Blan dann 18\u00e8m si\u00e8k. Vive dan lo m\u00e8m bitasyon i ranforse lo bann relasyon rantr\u2019 zot. Mariaj mixte i ropr\u00e9zante 1\/5 bann koupl rossans\u00e9. Daborinn zot i mari\u00e9 ansanm Kr\u00e9ol, sirtou \u00e7at l\u00e9 zanfan indien ; apr\u00e9\u00e7a zot i pr\u00e9f\u00e8re shoizi Malgash.<\/p>\n<h4>Bann manb la famiy<\/h4>\n<p>Dann 18\u00e8m si\u00e8k, bann famiy indien l\u00e9 pa omoj\u00e8n. I trouve koupl mari\u00e9, famiy \u00e8k in s\u00ebl paran, famiy pl\u00fcs gran. Regroupman, solidarit\u00e9, lantr\u00e8de i ans\u00e8rve po survive dann in syst\u00e8m kolonial d\u00fcr. Bann paran i vive \u00e8k zot d\u00e9ssandan m\u00e8m si zot l\u00e9 granmoun, zanfan, pti zanfan, jiska pl\u00fcs 30 an. Bann zanfan i loje bann paran, fr\u00e8r, s\u00ebr, tonton, matante, nev\u00eb. Po j\u00e8re in bon morso la t\u00e8r, ou\u00e7a bonp\u00e9 z\u00e9sklav i trava\u00efye, la bezoin bann j\u00e8nejan kapab dirije azot. Bann gran zanfan na pwin larjan po prande zot partik\u00fcli\u00e9, po gaingne in lanplasman po monte zot m\u00e9naj. Alorse zot i r\u00e8ste ansanm la famiy, zot i \u00e8de konm zot i p\u00eb dan la kaz, zot i aporte in mon\u00e9 kan zot i \u00e8de dann trava\u00efy m\u00e9naj\u00e9, agrikol sinon\u00e7a dann latli\u00e9 ou\u00e7a zot paran i trava\u00efye. Nadfoi zot i ranplasse zot paran po soingne bann ti-fr\u00e8r ti-s\u00ebr. Souvand\u00e9foi zot l\u00e9 touss\u00ebl po aporte larjan dan la kaz akoz zot vi\u00eb paran l\u00e9 p\u00fc kapab trava\u00efye, sirtou si n\u00e9na bonp\u00e9 fr\u00e8r, s\u00ebr.<\/p>\n<p><figure id=\"attachment_8024\" aria-describedby=\"caption-attachment-8024\" style=\"width: 1113px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/15P1.DC1_.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-8024 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/15P1.DC1_-e1647849813324.jpg\" alt=\"\" width=\"1113\" height=\"700\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-8024\" class=\"wp-caption-text\">R\u00c9NYON &#8211; Z\u00e9migran zindien. Kat\u00e9gori bann fanm. P. Advisse-Desruisseaux. [1907-1909]. <br \/>Inpr\u00e9ssion fotom\u00e9kanik (karte postal) : noir-\u00e9-blan. <br \/>Fon priv\u00e9 Jean-Fran\u00e7ois Hibon de Frohen (1947-\u2026.)<\/figcaption><\/figure>Bann zanfan la-fine prande zot partik\u00fcli\u00e9, i ak\u00e8ye zot fam\u00efy zot kaz, sirtou \u00e7at l\u00e9 vi\u00eb sinon\u00e7a l\u00e9 ankor z\u00e9sklav. L\u00e8rk lo maitr\u2019 i afranshi al\u00fc, i done al\u00fc sakifo po manj\u00e9, konm\u00e7a l\u00fc sra pa la sharj la koloni, anpl\u00fcs po pa li tr\u00e8ne dann shemin, lo nouvo afranshi i insiste po am\u00e8ne sanm l\u00fc in mamb son famiy \u2013 pl\u00fcs souvan papa, monmon. Zot i instale azot dessi lo boute la t\u00e8r, zot ansien maitr\u2019 la-done azot, t\u00e8rl\u00e0 zot i plante \u00e7ak la bezoin po vive. F\u00fcramezir zot i \u00e9ss\u00e8ye ramasse \u00e7ak zot i gaingne anpl\u00fcs dessi la vante zot prod\u00fcksyon, po demande lafranshisman zot paran. C\u00e9 lo kontr\u00e8r kan in paran afranshi i gaingne son zanfan konm \u00e9sklav.<\/p>\n<p>Lo relasyon rantr\u2019 bann Zindien lil Bourbon i amontre in gran solidarit\u00e9 po sobate kontr\u2019 lo sist\u00e8m kolonial. Kissoi \u00e9sklav, kissoi lib, bann Zindien la-d\u00e9barke dann pti lil-la, S\u00fcd-Lou\u00e8s Loss\u00e9an Indien, la-f\u00e9 toute \u00e7ak zot t\u00e9 i p\u00eb po int\u00e8gre azot dann inn k\u00fcltir \u00e9tranj\u00e9. Lo si\u00e8k apr\u00e9, zot la-revandike zot prop lidantit\u00e9 ansanm bann nouvo zangag\u00e9, zot la-partissipe lo m\u00e9tissaj la populasyon r\u00e9nyon\u00e9 jordi.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":14238,"parent":8665,"menu_order":50,"template":"","class_list":["post-14216","documentaire","type-documentaire","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire\/14216","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/types\/documentaire"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire\/8665"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14238"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14216"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}