{"id":15843,"date":"2026-01-27T11:46:50","date_gmt":"2026-01-27T07:46:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/?post_type=documentaire&#038;p=15843"},"modified":"2026-01-27T11:46:51","modified_gmt":"2026-01-27T07:46:51","slug":"maloya-ek-sega-leritaj-la-muzik-i-sorte-dann-lesklavaj","status":"publish","type":"documentaire","link":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/documentaires\/memoir-lesklavaj\/kreasyon-artistik\/maloya-ek-sega-leritaj-la-muzik-i-sorte-dann-lesklavaj\/","title":{"rendered":"Maloya \u00e8k s\u00e9ga, l\u00e9ritaj la m\u00fczik i sorte dann l\u00e9sklavaj"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">M\u00e8mtan m\u00fczik konm danse, maloya \u00e8k s\u00e9ga l\u00e9 dan lo folklor r\u00e9jional. Zot i sorte \u00e8k la k\u00fcltir bann kom\u00fcnot\u00e9 afrikin, malgash \u00e9pila \u00e9rop\u00e9en \u00e8k inp\u00e9 indien. \u00c7a la- transm\u00e8te par la tradisyon loralit\u00e9. Bann R\u00e9nyon\u00e9 i ans\u00e8rve bann m\u00fczik \u00e8k bann dans\u00e9-la po marke zot lidantit\u00e9.<\/h2>\n\n\n\n<p>La rassine bann morso-la, jordi l\u00e9 rokon\u00fc konm la m\u00fczik La R\u00e9nyon, i rotrouve ossi dann 6 lil Loss\u00e9an Indien shakinn son mani\u00e8r, c\u00e9 lo m\u00e9tissaj. Kissoi la kalit\u00e9 la m\u00fczik, lo dans\u00e9 sinon\u00e7a lo bann zinstr\u00fcman, toute la-arive f\u00fcramezir \u00e8k lo m\u00e9tissaj k\u00fcltir\u00e8l \u00e8k sossial.<\/p>\n\n\n\n<p>Lo mayaj Lafrik \u00e8k Madagaskar la-done maloya, \u00e9pila \u00e7at bann Zafrikin, Malgash \u00e8k Z\u00e9rop\u00e9en la-done s\u00e9ga.<\/p>\n\n\n\n<p>Dann shomin son listoir, maloya la-transforme in bonp\u00e9 \u00e8k dif\u00e9ran kalit\u00e9 la m\u00fczik. La-sorte depi \u00ab <em>danse des Noirs<\/em> \u00bb, \u00ab\u00a0<em>danse des N\u00e8gres<\/em> \u00bb, \u00ab <em>danse des Cafres<\/em> \u00bb, po arive \u00ab <em>t\u2019siega <\/em>\u00bb, \u00ab <em>tsiega <\/em>\u00bb, \u00ab <em>tchiega <\/em>\u00bb, \u00ab <em>tch\u00e9ga <\/em>\u00bb, \u00ab <em>ch\u00e9ga <\/em>\u00bb, \u00ab <em>sh\u00e9ga <\/em>\u00bb, \u00ab\u00a0<em>s\u00e9gah <\/em>\u00bb \u00e9pila an-d\u00e8rni\u00e9 s\u00e9ga dan la fin 19\u00e8m, 20\u00e8m si\u00e8k parla. Alorse, kalit\u00e9 m\u00fczik \u00e8k dans\u00e9 lontan-la, la-f\u00e9 \u00e9n\u00e8te in deuzi\u00e8m mani\u00e8r jou\u00e9 la m\u00fczik, \u00e8k in larmoni i pr\u00e9tan l\u00e9 pl\u00fcs pop\u00fcl\u00e8r, i sorte ansanm bann \u00ab <em>danses de salon<\/em> \u00bb L\u00ebrop, may\u00e9 dann komansman 19\u00e8m\u00a0si\u00e8k, \u00e8k bann kadanse afro-malgash t\u00e9 fine arive lokal. C\u00e9 lo s\u00e9ga (promi\u00e9 d\u00e9b\u00fc la m\u00fczik t\u00e9 i ap\u00e8le konm\u00e7a, apr\u00e9la t\u00e9 ranplass\u00e9 par lo nom maloya). Depi \u00e7a, La R\u00e9nyon n\u00e9na deu kalit\u00e9 m\u00fczik \u00e8k dans\u00e9 tradisyon\u00e8l. Lo maloya (mayaj afro\u2011malgash) \u00e9pila lo s\u00e9ga (kr\u00e9olizasyon l\u00e9ritaj afro-malgash \u00e8k \u00e9rop\u00e9en).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">La m\u00fczik \u00e8k lo promi\u00e9 dans\u00e9 La R\u00e9nyon <em>danse des Noirs<\/em> apr\u00e9\u00e7a maloya, \u00e9pila s\u00e9ga<\/h3>\n\n\n\n<p>La R\u00e9nyon, kissoi dann pratik sakr\u00e9 (rit\u00fc\u00e8l) konm profane, bann z\u00e9sklav malgash \u00e8k afrikin d\u00e9port\u00e9 dan Loss\u00e9an Indien va kontin\u00fc\u00e9 f\u00e9 d\u00e9-s\u00e8rtin pratik \u00e8k la m\u00fczik zot prope k\u00fcltir, f\u00fcram\u00e9zir va kr\u00e9oliz\u00e9. Bann promi\u00e9 s\u00e9ga l\u00e9t\u00e9 s\u00fcrtou par lo ritm\u2019 ansanm bann p\u00e8rk\u00fcsyon \u00e8k d\u00e9foi in bobr\u2019 \u00e9pila in lam\u00e9lofone. S\u00e9ga-la t\u00e9 i jou\u00e9 dann \u00ab<strong> <\/strong>s\u00e8rvis kabar\u00e9 \u00bb, \u00ab<strong>\u00a0<\/strong>s\u00e8rvis malgash\u00a0\u00bb \u00ab\u00a0s\u00e8rvis kaf\u00a0\u00bb (po rande lomaj bann zans\u00e8t) \u00e9pila dan lo \u00ab <em>bal des Noirs<\/em> \u00bb sinon\u00e7a \u00ab <em>bal des esclaves<\/em><strong> <\/strong>\u00bb, apr\u00e9la va ap\u00e8le al\u00fc \u00ab\u00a0kabar \u00bb (kan l\u00e9 po f\u00e9 la f\u00e8te). Lo mo \u00ab maloya \u00bb<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.07371475057196353\" aria-label=\"Lo mot maloya i trouve promi\u00e9 kou dann in lartik Marcelle K\u2019ourio, \u00ab Locutions et proverbes cr\u00e9oles \u00bb, dann in Bulletin de l\u2019Acad\u00e9mie des Sciences et des Arts de la R\u00e9union.\">&nbsp;<\/span> (\u00ab po bann Malgash, l\u00e9 po koze dessi lo maliz\u00e9, la trist\u00e8s, la doul\u00ebr la vi), va ranplasse lo mo \u00ab s\u00e9ga \u00bb d\u2019orijine, lan\u00e9 1921 apartir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-1-2002-1-6-le-shega-danse-des-noirs-jpg-web.jpg\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"565\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-1-2002-1-6-le-shega-danse-des-noirs-jpg-web.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-497\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-1-2002-1-6-le-shega-danse-des-noirs-jpg-web.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-1-2002-1-6-le-shega-danse-des-noirs-jpg-web-300x212.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-1-2002-1-6-le-shega-danse-des-noirs-jpg-web-768x542.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Le sh\u00e9ga, danse des noirs<\/em>. Hastrel de Rivedoux, Etienne-Adolphe d&#8217;. 1836 Bayot, Adolphe Jean-Baptiste. Lan\u00e9 1837. <br>Kol\u00e8ksyon M\u00fcz\u00e9 istorik Vill\u00e8le<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Dann mili\u00e9 19\u00e8m si\u00e8k, bann bourjoi, s\u00fcrtou bann milit\u00e8r t\u00e9 i sorte dann dif\u00e9ran kat\u00e9gori la pop\u00fclasyon kolon, la-am\u00e8ne La R\u00e9nyon lo kadriy \u00e9pila bann danse-salon L\u00ebrop (kontredanse, valse, polka, maz\u00fcrka, skotish\u2026). Souvand\u00e9foi bann m\u00fczissien \u00ab\u00a0<em>de routine<\/em> \u00bb, bann jouar, t\u00e9 i jou\u00e9 bann danse-la ansanm violon \u00e8k banjo, s\u00fcrtou bann kadriy, f\u00fcramezir sar kr\u00e9oliz\u00e9 dann salon la bourjoizi lokal apr\u00e9\u00e7a dann bal popul\u00e8r dann karti\u00e9.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-2-frad974-3j1-4-web.jpg\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"465\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-2-frad974-3j1-4-web.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-499\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-2-frad974-3j1-4-web.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-2-frad974-3j1-4-web-300x174.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-2-frad974-3j1-4-web-768x446.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Aucourt Lorion &#8211; Mondon &#8211; C\u00e9l\u00e8bres m\u00e9n\u00e9triers<\/em>&#8230; Grimaud, Antoine-Emile. Rantr&#8217; 1832-1854. <br>Kol\u00e8ksyon Zarshiv D\u00e9partman la R\u00e9nyon<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Dan la fin 19\u00e8m si\u00e8k apartir, i komanse f\u00e9 issi m\u00e8m bann \u00ab kadriy dessi bann lair kr\u00e9ol bann Noirs, an-gran r\u00e9sp\u00e9 po lo karakt\u00e8r \u00e9gzotik \u00bb<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.5266989867816836\" aria-label=\"Dapr\u00e9 Georges Fourcade dann son journal p\u00e8rson\u00e8l lo 20 s\u00e9ktanm 1931.\">&nbsp;<\/span>. Tardra-pa va m\u00e8te bann parol kr\u00e9ol dessi lo bann m\u00fczik, jiska l\u00e8r t\u00e9 i jou\u00e9 rienk \u00e8k zinstr\u00fcman : lo s\u00e9ga kom\u00e9la sinon\u00e7a \u00ab <em>chansonnettes cr\u00e9oles<\/em> \u00bb la-\u00e9n\u00e8te, \u00e9pila va f\u00e9 son plasse poudvr\u00e9 dan la m\u00fczik La R\u00e9nyon, anparmi bann danse salon an-vog, bann m\u00fczik klassik sinon\u00e7a milit\u00e8r, bann romanse \u00e8k bann shant\u00e9 i sorte L\u00ebrop \u00e9pila lo maloya po s\u00e8rvis konm po la f\u00e8te.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-3-frm1069-1984-07-04-28-web.jpg\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-3-frm1069-1984-07-04-28-web.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-501\"\/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Album de la R\u00e9union. Le S\u00e9ga<\/em>. Roussin, Louis Antoine. Lan\u00e9 1881. <br>Kol\u00e8ksyon M\u00fcz\u00e9 L\u00e9on Dierx<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-4-frad974-bib2872-3-68-web.jpg\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-4-frad974-bib2872-3-68-web.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-503\"\/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Album de La R\u00e9union : Le S\u00e9ga Quadrille Cr\u00e9ole<\/em>. Louis Antoine Roussin. Rantr&#8217; 1861-1865. <br>Kol\u00e8ksyon Zarshiv D\u00e9partman La R\u00e9nyon<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Dann toute s\u00e9r\u00e9moni sinon\u00e7a la f\u00e8te, lo bann danse ins\u00e9parab bann m\u00fczik s\u00e9ga sinon\u00e7a maloya, in mayaj bann ritm\u2019 la-arive ansanm toute kalit\u00e9 demoun d\u00e9rassin\u00e9 i sorte dif\u00e9ran landroi : po maloya, an-maron l\u00e9pok l\u00e9sklavaj, po lo s\u00e9ga dann 20\u00e8m si\u00e8k \u00e8k bann m\u00e9lodi \u00e9pila bann kor\u00e9grafi po kadriy \u00ebrop\u00e9en.<\/p>\n\n\n\n<p>Lo dans\u00e9 maloya la-ans\u00e8rve po rogroupe in kom\u00fcnot\u00e9 (an-promi\u00e9 z\u00e9sklav apr\u00e9\u00e7a kr\u00e9ol), malgr\u00e9 l\u00fc l\u00e9 in mayaj lo mani\u00e8r bann kor i bouje dann dif\u00e9ran l\u00e9tni. I romarke bien koman i rossanbe bann dans\u00e9 bantou sinon\u00e7a mozanbikin (lo mani\u00e8r bate lo pi\u00e9, rouve lo bra, bouje lo rin san toushe inn\u00e9lot). D\u00e9-s\u00e8rtin ma\u00eetr\u2019 t\u00e9 i rof\u00fcze zot z\u00e9sklav i am\u00fcze, akoz \u00e7a m\u00e8m la pl\u00fcpar bann ron maloya l\u00e9t\u00e9 maron, dann f\u00e9noir jiska labolisyon. Depi \u00e7a, lo bann lib va ash\u00e8ve danse maloya, ostin\u00e9 po kons\u00e8rve in kout\u00fcme anrassin\u00e9, kan-m\u00e8m la loi konm l\u00e9gliz t\u00e9 i majine \u00e7a t\u00e9 riskab m\u00e8te d\u00e9zorde. Malgr\u00e9 lo pr\u00e9f\u00e9 Perreau-Pradier la-rode d\u00e9fande jou\u00e9 maloya lan\u00e9 1956 apartir, l\u00fc va r\u00e8ste la-m\u00e8m, s\u00fcrtou dann s\u00e8rvis kabar\u00e9 \u00e8k la f\u00e8te po labolisyon l\u00e9sklavaj. Lan\u00e9 1976 apartir, lo parti kom\u00fcnist r\u00e9nyon\u00e9, la-f\u00e9 rante m\u00fczik \u00e8k dans\u00e9-la dan la politik. Depi \u00e7a li tonbe konm in k\u00fcltir kr\u00e9ol an-r\u00e9zistanse, par rapor lassimilasyon la k\u00fcltir frans\u00e9. Depi 1981, akoz Jack Lang la-am\u00e8ne in politik k\u00fcltir\u00e8l nasyonal po rokon\u00e8te bann lidantit\u00e9 r\u00e9jional, maloya l\u00e9 otoriz\u00e9 ofissi\u00e8lman. Po fini, depi 2009, maloya la-rante dan la liste Lunesco po ropr\u00e9zante lo Patrimoine K\u00fcltir\u00e8l Imat\u00e9ri\u00e8l L\u00fcmanit\u00e9. Akoz bann zinstit\u00fcsyon i soutien maloya dann zot politik k\u00fcltir\u00e8l, kom\u00e9la i trouve al\u00fc partou (dessi podiom lokal, nasyonal konm int\u00e8rnasyonal, dann bann lanrojistroman \u2026). \u00c9pila depi pl\u00fcs 30-an, l\u00fc ar\u00e8te p\u00fc maye \u00e8k tout kalit\u00e9 m\u00fczik (<em>jazz, rock, folk, reggae, rap, ragga, dance-hall<\/em> \u2026). \u00c8k gro l\u00e9lan-la, s\u00e9ga i r\u00e8ste inp\u00e9 d\u00e9ri\u00e8r depi 21\u00e8m si\u00e8k, konm in naf\u00e9r la pi la mode, sinon\u00e7a folklorik (konm in moukataj), malgr\u00e9 l\u00fc l\u00e9 anparmi bann m\u00fczik kom\u00e9la, konm la sours, lorijine bann kr\u00e9asyon la m\u00fczik La R\u00e9nyon.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Bann zinstr\u00fcman po jou\u00e9 maloya<\/h3>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Le osh\u00e9 an-rado : kayamb<\/h4>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-5-frad974-40fi100-danse-des-noirs-au-son-du-bobre-et-du-cavir-et-des-cascavelles-web.jpg\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-5-frad974-40fi100-danse-des-noirs-au-son-du-bobre-et-du-cavir-et-des-cascavelles-web.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-507\"\/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Danse des noirs, au son du Bobre, du Cavir et des Cascavelles<\/em>. <br>Hippolyte Charles Napol\u00e9on Mortier de Tr\u00e9vise. Lan\u00e9 1861. <br>Kol\u00e8ksyon Zarshiv D\u00e9partman La R\u00e9nyon<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>L\u00fc sorte Lafrik ou\u00e7a i krie al\u00fc <em>chiquisti <\/em>sinon\u00e7a <em>kaembe <\/em>dann bann r\u00e9jion lo Sud Mozanbik, \u00e9pila <em>kayamba <\/em>dann K\u00e9nya konm Zanzibar. Madagaskar i di <em>raloba<\/em>, Anjouan \u00e8k Mayote i di <em>mkayamba<\/em>. Nad\u00e9foi, La R\u00e9nyon inp\u00e9 i di kavir sinon\u00e7a kavia. Kom\u00e9la i di ca\u00efambre, ca\u00efamb, kayanm, lo \u00ab <em>hochet en radeau<\/em> \u00bb i tonbe par\u00e8y lo maravanne Moris. An-malgash, l\u00e9timoloji \u00ab\u00a0kayanm \u00bb i v\u00eb dir \u00ab ki sone \u00bb, malgr\u00e9 la-ba n\u00e9na inn-ot mo i di \u00ab <em>kahiamba <\/em>\u00bb (po di : \u00e7ak i sone). I rosanbe na pwin tro lontan l\u00fc la-arive La R\u00e9nyon tandon\u00e9 bann promi\u00e9 grav\u00fcr konm t\u00e8ks i koze dessi l\u00fc po vr\u00e9man, i date lan\u00e9 1848.<\/p>\n\n\n\n<p>Lidiofone par sakouyaj-la, l\u00e9 f\u00e9 \u00e8k in k\u00e8sse-r\u00e9zonans an-r\u00e9ktang (50 cm longu\u00ebr, 30 cm larj\u00ebr, 3 cm l\u00e9p\u00e9ss\u00ebr parla), dann in kadre an-bois, kouv\u00e9r dessi lo deu kot\u00e9 par bann zik fl\u00ebr-kane anmar\u00e9 sinon\u00e7a klout\u00e9. Anndan-la i m\u00e8te bann sonay, pl\u00fcs souvan lo grin bann plante tropikal (safran maron, job, konflor\u2026), kan l\u00fc kongne l\u00fc f\u00e9 in son par\u00e8y lo \u00ab\u00a0<em>hochet <\/em>\u00bb. Lo jouar i tienbo al\u00fc dann son kr\u00e9-d\u2019min an-longu\u00ebr. L\u00fc gaingne sakouye al\u00fc droite-gosh, \u00e9pila m\u00e8m-tan tape dessi lo k\u00e8s \u00e8k son deu pouce. M\u00e9soman, inn anparmi bann litografi Roussin lan\u00e9 1860 (<em>Le s\u00e9ga danse des Noirs, le dimanche, au bord de la mer<\/em>), i amontre in m\u00fczissien t\u00e9 i tienbo al\u00fc dann son larj\u00ebr, konm dann lil Moris.<\/p>\n\n\n\n<p>Kayanm i ans\u00e8rve po f\u00e9 lo ritm\u2019 dann lork\u00e8s maloya tradisyon\u00e8l. Jordi i trouve al\u00fc dann in bonp\u00e9 group <em>world music<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Lark m\u00fczikal : bob<\/h4>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-6-1992-119-types-malgaches-web.jpg\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"634\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-6-1992-119-types-malgaches-web.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-505\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-6-1992-119-types-malgaches-web.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-6-1992-119-types-malgaches-web-300x238.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-6-1992-119-types-malgaches-web-768x609.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Types malgaches : Femmes Bet-Sim-Sara<\/em>. Louis Antoine Roussin. Lan\u00e9 1863. <br>Kol\u00e8ksyon M\u00fcz\u00e9 istorik Vill\u00e8lle<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>So \u00ab kordofone monokorde \u00e8k r\u00e9zonat\u00ebr \u00bb, par\u00e8y lo <em>berimbao <\/em>dann Br\u00e9zil, i rotrouve dann dif\u00e9ran zil Loss\u00e9an Indien, konm Moris, Rodrig (la-ba i di <em>bom<\/em>), Mayote (<em>dzendze lava<\/em>) \u00e9pila S\u00e9ss\u00e8l (<em>bonm<\/em>). Sasp\u00e9 i sorte Madagaskar, ou\u00e7a i krie al\u00fc <em>j\u00e9jilava<\/em>, nor\u00e9 t\u00e9 fane-fan\u00e9, konm in bonp\u00e9 zinstr\u00fcman tradisyon\u00e8l, dan la zone par bann z\u00e9sklav t\u00e9 i sorte la <em>Grande \u00eele<\/em>. I trouve al\u00fc ossi dann Mozanbik, \u00e8k lo nom <em>chitende<\/em>, <em>n\u2019thundao <\/em>sinon\u00e7a <em>chiqueane <\/em>(dann lo Sud Rio Save), \u00e9pila <em>chimatende <\/em>(dann la r\u00e9jion Sofala).<\/p>\n\n\n\n<p>Dapr\u00e9 l\u00e9tnom\u00fczikolog Jean-Pierre La Selve<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7842755074024399\" aria-label=\"La Selve, Jean-Pierre, Musiques traditionnelles de La R\u00e9union, Saint -Denis, Azal\u00e9es lan\u00e9 1995, (p.54). \">&nbsp;<\/span>, lo nom kr\u00e9ol \u00ab bob \u00bb (lontan t\u00e9 i di <em>bobre<\/em>) konm i di rienk La R\u00e9nyon, sasp\u00e9 i sorte dann L\u00ebrop : <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Lark m\u00fczikal i rossanbe in linstr\u00fcman n\u00e9na souvand\u00e9foi dann bann pint\u00fcr flaman, lo <em>bumbass<\/em>, monokord ansanm in r\u00e9zonat\u00ebr fabrik\u00e9 \u00e8k in v\u00e9ssi koshon fine s\u00e8k, t\u00e9 i ans\u00e8rve po karnaval dann Nor-L\u00ebrop. Sasp\u00e9 bann marin flaman (\u2026) la-am\u00e8ne lo nom-la, apr\u00e9\u00e7a la-tire lo d\u00e8rni\u00e9 silab po f\u00e9 bomb \u00e8k <em>bumbass<\/em>, jiska arive <em>bom<\/em>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Parlf\u00e8te, bann zimaj l\u00e9pok-la i amontre bien koman bann r\u00e9zonat\u00ebr zinstr\u00fcman \u00ebrop\u00e9en \u00e8k bann promi\u00e9 mod\u00e8l r\u00e9nyon\u00e9 an\u2011v\u00e9ssi i rossanbe. Konm po di i sorte dann L\u00ebrop m\u00e8m.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e9 difissil rotrouve lorijine lo <em>bobre <\/em>(kom\u00e9la bob), akoz depi l\u00fc la-ariv\u00e9, toute lo mayaj k\u00fcltir la-shanje lo mani\u00e8r f\u00e9 konm jou\u00e9 al\u00fc. Lo v\u00e9ssi koshon konm lanplifikat\u00ebr la- transforme an-kalbas vid\u00e9 \u00e9pila koup\u00e9 an 2\/3, jiska nad\u00e9foi an-boite f\u00e8rblan. Lontan la korde l\u00e9t\u00e9 an-v\u00e9j\u00e9tal, kom\u00e9la c\u00e9 in fildef\u00e8r, in kable l\u00e9str\u00e9ssit\u00e9 sinon\u00e7a lo frin v\u00e9lo. Lo larsh\u00e9 l\u00e9t\u00e9 in bransh kourb\u00e9 \u00e8k lo krin-d\u2019shoval, kom\u00e9la c\u00e9 in bagu\u00e8t parla 30 cm, batavek sinon\u00e7a tikouti (nad\u00e9foi c\u00e9 in pi\u00e8s larjan), po kongne dessi linstr\u00fcman. Tradisyon\u00e8lman lo m\u00fczissien t\u00e9 i tienbo le osh\u00e9, kaskav\u00e8l, \u00e8k son min droite (kan c\u00e9 in droiti\u00e9). Osh\u00e9-la l\u00e9 f\u00e9 ansanm in lanvlop v\u00e9j\u00e9tal tr\u00e9ss\u00e9 \u00e8k ti-grin anndan (safran maron, job\u2026), jordi na pi tro-tro.<\/p>\n\n\n\n<p>Lo jouar i kole par a-kou lo kalbas dessi son l\u00e9stoma sinon\u00e7a son vante (i d\u00e9pan la ot\u00ebr lo r\u00e9zonat\u00ebr i l\u00e9 par rapor lakordaj), \u00e9pila l\u00fc kongne dessi la korde. L\u00fc tienbo lo lark kost\u00e9 \u00e8k lo r\u00e9zonat\u00ebr, ansanm son doigt l\u00fc gaingne apuye dessi la korde po shanje lo son. I jou\u00e9 lo bob an-solo po aranje lo ritm \u00e8k la m\u00fczik, po bann romanse \u00e8k maloya-pl\u00e9r\u00e9 sinon\u00e7a dann lork\u00e8s po maloya la f\u00e8te (avan t\u00e9 i di <em>danse des Noirs<\/em>). Jiska promi\u00e9 d\u00e9b\u00fc 20\u00e8m si\u00e8k bann jouar marion\u00e8te dann shemin t\u00e9 i ans\u00e8rve lo <em>bobre<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-7-frad974-5fi35-2-guignol-indigene-web.jpg\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-7-frad974-5fi35-2-guignol-indigene-web.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-509\"\/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>REUNION &#8211; Guignol indig\u00e8ne\u00a0: &#8220;Bernard et Zabeth&#8221;<\/em>. Clich\u00e9 B. &amp; C. &#8211; N\u00b0 16. Rantr&#8217; 1903 et 1950. <br>Kol\u00e8ksyon Zarshiv D\u00e9partman La R\u00e9nyon<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Lo roul\u00e8r<\/h4>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-8-frad974-21fi9-danse-des-noirs-au-tam-tam-web.jpg\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"601\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-8-frad974-21fi9-danse-des-noirs-au-tam-tam-web.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-511\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-8-frad974-21fi9-danse-des-noirs-au-tam-tam-web.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-8-frad974-21fi9-danse-des-noirs-au-tam-tam-web-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-8-frad974-21fi9-danse-des-noirs-au-tam-tam-web-768x577.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Le Soir. Danse des Noirs au TamTam<\/em>. Louis Antoine Roussin. Lan\u00e9 1848. <br>Kol\u00e8ksyon Zarshiv D\u00e9partman La R\u00e9nyon<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Lo roul\u00e8r (lontan t\u00e9 i di <em>rouleur<\/em>) i tonbe famiy \u00e8k bann manbranofone. C\u00e9 in tanbour n\u00e9na la forme in barik \u00e9sp\u00e9ssial po La R\u00e9nyon, akoz l\u00e9zot tanbour bann zil otour c\u00e9 s\u00fcrtou bann tanbour dann in kad\u2019. Al\u00fc touss\u00e8l i poze at\u00e8r dessi in kal i ap\u00e8le santy\u00e9. Sasp\u00e9 l\u00fc tonbe l\u00e9ritaj lo tanbour konik (tanbour vouve sinon\u00e7a tanbour long) i trouve p\u00fc jordi soman i p\u00eb voir al\u00fc dann zimaj La R\u00e9nyon lontan. L\u00fc tonbe famiy \u00e8k lo <em>atabaque<\/em> Madagaskar (l\u00e9 toujour la-m\u00e8m dann S\u00e9ss\u00e8l \u00e8k lo nom tanbour s\u00e9ga). Parlf\u00e8te, l\u00e9 garanti roul\u00e9r-la, sinon\u00e7a \u00e7ak la done son lid\u00e9, i sorte dann in m\u00e9tissaj l\u00e9pok l\u00e9sklavaj apartir in l\u00e9ritaj afrikin. \u00c7ak i amontre \u00e7a, c\u00e9 l\u00e9rk nou rotrouve al\u00fc an-Gwadloup, in lansien koloni frans\u00e9 \u00e8k in pop\u00fclasyon bann d\u00e9ssandan z\u00e9sklav afrikin, lo m\u00e8m kalit\u00e9 tanbour i ap\u00e8le <em>ka<\/em>. Nou p\u00eb majine koman, l\u00e9rk zot la-arive dessi lil, bann z\u00e9sklav r\u00e9nyon\u00e9 la-fabrike bann tanbour inp\u00e9 dif\u00e9ran \u00e7ak zot t\u00e9 abit\u00fc\u00e9 jou\u00e9, parsk zot t\u00e9 i trouve pa \u00e7ak t\u00e9 i fo po fabrike al\u00fc. Akoz-\u00e7a nou la pa rotrouve bann tanbour par\u00e8y roul\u00e8r dann Lafrik malgr\u00e9 l\u00fc sorte laba m\u00e8m.<\/p>\n\n\n\n<p>Lo nom kr\u00e9ol roul\u00e8r i sorte soi akoz lo mouvman lo deu min \u00e7at i jou\u00e9 al\u00fc, soi lo mouvman d\u2019rin nav\u00e9 dan la <em>danse des Noirs<\/em> (lo zans\u00e8t maloya). Linstr\u00fcman-la i done la baz lo ritm maloya, l\u00e9 f\u00e9 ansanm in barik rouv\u00e8r deu kot\u00e9. In kot\u00e9 l\u00e9 kouv\u00e8r \u00e8k in morso la po b\u00ebf tan\u00e9 \u00e9pila klout\u00e9. Jordi akoz i inporte p\u00fc barik La R\u00e9nyon, bann fabrikan zinstr\u00fcman la-komanse ans\u00e8rve do boi p\u00e9\u00ef konm shanpak po f\u00e9 al\u00fc. Po niabou f\u00e9 lakordaj fassilman san shof la po, zot i amare al\u00fc \u00e8k la korde.<\/p>\n\n\n\n<p>Roul\u00e8r i jou\u00e9 rienk \u00e8k la min, m\u00e9soman dann zimaj lontan (20\u00e8m si\u00e8k) n\u00e9na d\u2019jouar i ans\u00e8rve in mayosh. La, lo m\u00fczissien t\u00e9 i assize pa dessi lo tanbour. Jordi, son pozisyon i p\u00e8rm\u00e8te al\u00fc apuye la po \u00e8k son janm po shanje lo son.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Lo pik\u00e8r \u00e8k lo sati po ranplasse lo timba<\/h4>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-9-1998-8-9-1-le-sega-danse-des-noirs-le-dimanche-au-bord-de-la-mer-tif.jpg\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/ill-9-1998-8-9-1-le-sega-danse-des-noirs-le-dimanche-au-bord-de-la-mer-tif.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-816\"\/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">D\u00e9tay de <em>Le S\u00e9ga, Danse des Noirs au bord de la mer (\u00e0 St. Denis)<\/em>. Louis Antoine Roussin. Lan\u00e9 1860. <br>Kol\u00e8ksyon M\u00fcz\u00e9 istorik Vill\u00e8lle<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Lo timba (in lans\u00e8t timbila sinon\u00e7a mbila) i sorte Mozanbik. I trouve p\u00fc ditou anparmi bann zinstr\u00fcman tradisyon\u00e8l maloya depi lo d\u00e9b\u00fc 20\u00e8m si\u00e8k. Lo timba l\u00e9t\u00e9 an-promi\u00e9 in xilofone an-lame do boi dif\u00e9ran grand\u00ebr (po gaingne f\u00e9 in game), poz\u00e9 dessi bann kalbas d\u00e9vid\u00e9 konm k\u00e8sse r\u00e9zonans. In bonp\u00e9 zimaj i amontre linstr\u00fcman-la dan la fin 19\u00e8m si\u00e8k La R\u00e9nyon. Sasp\u00e9 l\u00fc sorte apartir lo xilofone-la-janm Madagaskar. Parlf\u00e8te, Madagaskar konm La R\u00e9nyon lo lam\u00e9lofone na pwin kalbas. M\u00e9soman, La R\u00e9nyon i poze al\u00fc dessi in trou fouy\u00e9 dan la t\u00e8r, Madagaskar i poze ali dessi la janm lo jouar. Konm \u00e7am\u00e8m nou p\u00eb di timba-la i tonbe konm lo mayaj rantr\u2019 \u00e7at Mozanbik \u00e8k \u00e7at Madagaskar.<\/p>\n\n\n\n<p>Malgr\u00e9 c\u00e9 in linstr\u00fcman bien dif\u00e9ran, lo pik\u00e8r s\u00e9 in lidiofone i jou\u00e9 ossi \u00e8k deu bagu\u00e8te do-boi, la-arive po ranplasse lo timba dann 20\u00e8m si\u00e8k. L\u00fc rossanbe lo <em>tsipetrika <\/em>Madagaskar, lo pik\u00e8r l\u00e9 in morso banbou (60 cm parla \u00e8k 15 cm diam\u00e8te), poz\u00e9 soi dessi in s\u00fcpor, soi a-t\u00e8r. Sasp\u00e9 son nom p\u00e9\u00ef i sorte \u00e8k lo t\u00e8knik po jou\u00e9 al\u00fc, kan lo m\u00fczissien i \u00ab pike \u00bb al\u00fc po f\u00e9 lo ritm. M\u00e8mtan i koze dessi sati (in mo indien bann zangaj\u00e9 la-amen\u00e9, c\u00e9 lo m\u00e8m nom in pti tanbour tamoul an-demi-ron) po in m\u00e8m kalit\u00e9 p\u00e8rk\u00fcssion, \u00e8k in r\u00e9zonat\u00ebr lontan t\u00e9 an-boi, jordi la-ranplasse al\u00fc par in bak an-tol kraz\u00e9, sinon\u00e7a ninport\u00e9k\u00e8l morso la tol. Parlf\u00e8te lo sati i tonbe konm in pik\u00e8r la-arive apr\u00e9 lo timba. Selon lo son ou i rode, va rotrouve dann lork\u00e8s maloya soi lo pik\u00e8r (an-boi) soi lo sati (an-tol).<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Lo triyang sinon\u00e7a ti f\u00e8r<\/h4>\n\n\n\n<p>Dorijine \u00ebrop\u00e9en, lidiofone par p\u00e8rk\u00fcssion-la, i tire son nom par la forme l\u00fc n\u00e9na, la-arive La R\u00e9nyon dann deuzi\u00e8m morso 19\u00e8m si\u00e8k. I tonbe pl\u00fcto tar par rapor l\u00e9zot zinstr\u00fcman maloya. Jordi la pl\u00fcpar triyang l\u00e9 f\u00e9 an-l\u00fczine. Jiska bann zan\u00e9 1970, in bonp\u00e9 l\u00e9t\u00e9 f\u00e9 par d\u2019zartizan \u00e8k f\u00e8r-a-b\u00e9ton. T\u00e9 la mode dann 20\u00e8m si\u00e8k, kom\u00e9la i ans\u00e8rve sirtou pik\u00e8r sinon\u00e7a sati.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Bann zinstr\u00fcman po s\u00e9ga, la m\u00fczik jordi<\/h4>\n\n\n\n<p>Bann zinstr\u00fcman \u00ebrop\u00e9en la-arive dann lil (piano, mandoline, banjo, guitar, violon klarin\u00e8te, fl\u00fcte, kord\u00e9on\u2026) t\u00e9 i ans\u00e8rve depi promi\u00e9 d\u00e9b\u00fc po s\u00e9ga (par\u00e8y L\u00ebrop), i rale anou dann 19\u00e8m si\u00e8k. Bann zinstr\u00fcman-la t\u00e9 i arive par bato, l\u00e8rk bann j\u00e8ne-jan la bourjoizi t\u00e9 i artourne dann zot famiy La R\u00e9nyon, kan zot t\u00e9 fini zot z\u00e9t\u00fcd dan bann l\u00e9kol milit\u00e8r \u00ebrop\u00e9en. T\u00e9 po lam\u00fczman bann gro blan dann bal zot t\u00e9 i organize. Apr\u00e9\u00e7a la-vn\u00fc in pratik pop\u00fcl\u00e8r (kadriy kr\u00e9ol, valse, polka, maz\u00fcrka, skotish, s\u00e9ga\u2026).<\/p>\n\n\n\n<p>Apr\u00e9\u00e7a, dann 20\u00e8m si\u00e8k, s\u00fcrtou dann l\u00e9pok s\u00e9ga t\u00e9 anl\u00e8r (1950-1980), bann zinstr\u00fcman konm batri, la bass, sinon\u00e7a guitar \u00e9l\u00e8ktrik la-apar\u00e8te po r\u00e8ste jiska jordi dan lo r\u00e9p\u00e9rtoir la m\u00fczik La R\u00e9nyon.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":8619,"parent":8735,"menu_order":0,"template":"","class_list":["post-15843","documentaire","type-documentaire","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire\/15843","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/types\/documentaire"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire\/8735"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8619"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15843"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}