{"id":8736,"date":"2022-06-29T12:46:20","date_gmt":"2022-06-29T10:46:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/?post_type=documentaire&#038;p=8736"},"modified":"2026-03-05T11:35:32","modified_gmt":"2026-03-05T07:35:32","slug":"selebrasyon-labolisyon","status":"publish","type":"documentaire","link":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/documentaires\/memoir-lesklavaj\/selebrasyon-labolisyon\/","title":{"rendered":"S\u00e9l\u00e9brasyon labolisyon l\u00e9sklavaj"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Akoz lo bann date kom\u00e9morasyon l\u00e9 pa par\u00e8y rantr\u2019 La Franse \u00e8k bann d\u00e9partman Loutrem\u00e8r ?<\/h3>\n\n\n\n<p>La R\u00e9nyon i s\u00e9l\u00e8be tou l\u00e9 20 d\u00e9ssanm labolisyon l\u00e9sklavaj. Date-la i kor\u00e9sponde laplikasyon lo d\u00e9kr\u00e9 labolisyon l\u00e9sklavaj lo 27 avriy 1848, proklam\u00e9 par lo <em>commissaire de la R\u00e9publique<\/em> Sarda Garriga lo 20 oktob 1848. Lo d\u00e9kr\u00e9 t\u00e9 i doi aplike deu moi apr\u00e9 lariv\u00e9 bann komiss\u00e8r dan la koloni, po l\u00e8sse bann ladministrasyon lokal lo tan pr\u00e9pare lo shanjman stat\u00fc po la pop\u00fclasyon kons\u00e8rn\u00e9.<\/p>\n\n\n\n<p>La loi lo 30 juin 1983 po m\u00e8te an-plasse la kom\u00e9morasyon labolisyon l\u00e9sklavaj, i di bien shak d\u00e9partman va shoizi zot prope date kom\u00e9morasyon, \u00e9pila va fikse al\u00fc par in d\u00e9kr\u00e9. Lo bann jour kom\u00e9morasyon l\u00e9 dif\u00e9ran dessi bann t\u00e9ritoir-la, dapr\u00e9 listoir shakinn, sinon\u00e7a selon la date lo bann port\u00ebr lo d\u00e9kr\u00e9 la-ariv\u00e9.<\/p>\n\n\n\n<p>La vari\u00e9t\u00e9 bann date kom\u00e9morasyon dan lo bann d\u00e9partman loutrem\u00e8r, la-done lid\u00e9 shoizi in s\u00ebl date kom\u00e9morasyon po toute la nasyon. Lan\u00e9 2006, la date lo 10 m\u00e9 l\u00e9t\u00e9 shoizi par rapor lo 10 m\u00e9 2001 la-vote la loi Taubira, po f\u00e9 rekon\u00e8te l\u00e9sklavaj konm krime kontr\u2019 l\u00fcmanit\u00e9.<\/p>\n\n\n\n<p>Anpl\u00fcske\u00e7a la- rajoute la date lo 23 m\u00e9, lo jour kom\u00e9morasyon po bann Frans\u00e9 Loutrem\u00e8r i vive dann L\u00e9gzagone. Journ\u00e9-la i rap\u00e8le la marshe mobilizasyon lo 23 m\u00e9 1998 la-donne l\u00e9lan po f\u00e9 la loi Taubira. Date-la i rap\u00e8le ossi la date labolisyon an-Matinik.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Lo bann date kom\u00e9morasyon<\/h3>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">27 avriy<\/h4>\n\n\n\n<p>Kom\u00e9morasyon la p\u00fcblikasyon lo d\u00e9kr\u00e9 lo 27 avriy 1848 kons\u00e8rnan labolisyon l\u00e9sklavaj dann bann koloni \u00e8k bann t\u00e9ritoir frans\u00e9, adopt\u00e9 par lo gouv\u00e8rnman provizoir la <em>IIe R\u00e9publique<\/em>, dapr\u00e9 lid\u00e9 Victor Schoelcher.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">27 avriy<\/h4>\n\n\n\n<p>Kom\u00e9morasyon labolisyon l\u00e9sklavaj Mayotte. Date-la i sorte pa \u00e8k la p\u00fcblikasyon lo d\u00e9kr\u00e9 labolisyon 27 avriy 1848, m\u00e9soman \u00e8k lo 27 avriy 1846, la date labolisyon l\u00e9sklavaj Mayotte, po f\u00e9 in l\u00e9sp\u00e8rianse, par lo baron Mackau, ministr\u2019 <em>la Marine et des Colonies.<\/em><\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">10 m\u00e9<\/h4>\n\n\n\n<p>Journ\u00e9 nasyonal po la m\u00e9moir la tr\u00e8te, l\u00e9sklavaj, \u00e9pila zot labolisyon, kr\u00e9\u00e9 lan\u00e9 2006 par lo Pr\u00e9zidan Jacques Chirac, po kom\u00e9more ofisi\u00e8lman labolisyon an-Franse m\u00e9tropolit\u00e8ne.<\/p>\n\n\n\n<p>So date 10 m\u00e9-la, l\u00e9t\u00e9 propoz\u00e9 par le Comit\u00e9 national pour la m\u00e9moire et l\u2019histoire de l\u2019esclavage (CNMHE), par rapor ladopsyon par lo Parlement, lo 10 m\u00e9 2001, la loi po f\u00e9 rekon\u00e8te la tr\u00e8te n\u00e9gri\u00e9 \u00e8k l\u00e9sklavaj konm krime kontr\u2019 l\u00fcmanit\u00e9, grace la d\u00e9p\u00fct\u00e9 gwiyan\u00e8z Christiane Taubira. Loi-la l\u00e9 f\u00e9 po ankouraje lo devoir d\u2019m\u00e9moir, \u00e9pila po lans\u00e8gnman dann l\u00e9kol prim\u00e8r \u00e8k s\u00e9gond\u00e8r listoir la tr\u00e8te n\u00e9gri\u00e9 \u00e8k l\u00e9sklavaj.<\/p>\n\n\n\n<p>Lo 10 m\u00e9 2015, Fran\u00e7ois Hollande la-inog\u00fcre lo M\u00e9morial ACTe, dann Gwadloup.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">22 m\u00e9<\/h4>\n\n\n\n<p>Kom\u00e9morasyon labolisyon l\u00e9sklavaj an-Matinik. Labolisyon l\u00e9t\u00e9 aplik\u00e9 lo 23 m\u00e9 1848 par lo gouv\u00e8rn\u00ebr avan lariv\u00e9 lo d\u00e9kr\u00e9 ofissi\u00e8l, akoz la r\u00e9volte bann z\u00e9sklav lo 22 m\u00e9 1848. 75 000 z\u00e9sklav t\u00e9 lib\u00e9r\u00e9.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">23 m\u00e9<\/h4>\n\n\n\n<p>Journ\u00e9 int\u00e8rnasyonal po la kom\u00e9morasyon an-lomaj bann viktim l\u00e9sklavaj kolonial. Lan\u00e9 2008, lo 1er ministr\u2019 Fran\u00e7ois Fillon lav\u00e9 m\u00e8te an-plasse journ\u00e9-la in promi\u00e9 foi. Apr\u00e9\u00e7a lav\u00e9 s\u00fcprime al\u00fc. La <em>Loi \u00e9galit\u00e9 r\u00e9elle outre-mer<\/em> la-rem\u00e8te al\u00fc an-plasse an-oktob 2016.<br>Date-la i kom\u00e9more la marshe san koz\u00e9 organiz\u00e9 Paris lo 23 m\u00e9 par lo <em>Comit\u00e9 de la marche du 23 mai 1998 (CM98)<\/em>, in lantante bann d\u00e9ssandan z\u00e9sklav, po rande in lomaj bann viktim l\u00e9sklavaj kolonial.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">27 m\u00e9<\/h4>\n\n\n\n<p>Kom\u00e9morasyon la prom\u00fclgasyon labolisyon l\u00e9sklavaj an-Gwadloup. Lo 27 m\u00e9 1848 lo gouv\u00e8n\u00ebr la-lib\u00e8re 87 000 z\u00e9sklav.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">10 juin<\/h4>\n\n\n\n<p>Kom\u00e9morasyon la prom\u00fclgasyon labolisyon l\u00e9sklavaj lo 10 juin 1848 an-Gwiyann. Labolisyon lo 10 oute 1848 la-f\u00e9 lib\u00e8re 12 500 z\u00e9sklav.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">23 oute<\/h4>\n\n\n\n<p>Lan\u00e9 1998, l\u2019UNESCO la-m\u00e8te an-plasse in journ\u00e9 int\u00e8rnasyonal po la m\u00e9moir la tr\u00e8te n\u00e9gri\u00e9 \u00e8k son labolisyon. Date-la i kom\u00e9more la r\u00e9volte bann z\u00e9sklav Sin-Doming dan la nuite lo 22-23 oute 1791.<br>La R\u00e9nyon, lo Komit\u00e9 Eli i kom\u00e9more date-la dan la Ravine \u00e0 Jacques la Grande Chaloupe.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">5-8 novanm<\/h4>\n\n\n\n<p>La R\u00e9nyon, s\u00e9l\u00e9brasyon la r\u00e9volte 5-8 novanm 1811 bann z\u00e9sklav Sin-Leu. R\u00e9volte-la l\u00e9t\u00e9 pr\u00e9par\u00e9 pl\u00fczi\u00e8r moi an-ari\u00e8r, l\u00e9t\u00e9 suivi par pl\u00fcs 300 z\u00e9sklav nav\u00e9 l\u00e9spoir \u00e8te lib\u00e9r\u00e9 \u00e8k lo koudmin bann Zangl\u00e9 t\u00e9 i kontrole La R\u00e9nyon. R\u00e9volte-la l\u00e9t\u00e9 kraz\u00e9, lo bann z\u00e9sklav ar\u00e9t\u00e9 \u00e9pila j\u00fcj\u00e9 lo 11 f\u00e9vri\u00e9 1812 Sin-Dni.<br>Depi lan\u00e9 1999 lo Komit\u00e9 Eli i organize toul\u00e9zan in kom\u00e9morasyon Sin-Leu.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">2 d\u00e9sanm<\/h4>\n\n\n\n<p>Journ\u00e9 int\u00e8rnasyonal labolisyon l\u00e9sklavaj. Date-la i kom\u00e9more ladopsyon par l\u2019ONU, lo 2 d\u00e9ssanm 1949, inn konvansyon po la r\u00e9pr\u00e9ssion \u00e8k labolisyon la tr\u00e8te demoun, \u00e9pila l\u00e9sploitasyon la prostit\u00fcsyon.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">20 d\u00e9ssanm<\/h4>\n\n\n\n<p>La R\u00e9nyon, kom\u00e9morasyon lo komansman laplikasyon lo d\u00e9kr\u00e9 labolisyon l\u00e9sklavaj lo 27 avriy 1848. Lo d\u00e9kr\u00e9 lo 23 novanm 1983 (la loi lo 30 juin 1983) i d\u00e9klare lo 20 d\u00e9ssanm konm jour f\u00e9ri\u00e9.<br>Po ranplasse lo gouv\u00e8rn\u00ebr Gra\u00ebb, Joseph Napol\u00e9on S\u00e9bastien Sarda Garriga l\u00e9 nomm\u00e9 <em>commissaire g\u00e9n\u00e9ral de la R\u00e9publique<\/em>. Lo 18 oktob 1848, l\u00fc prom\u00fclgue lo d\u00e9kr\u00e9 labolisyon l\u00e9sklavaj, \u00e8k in l\u00e9f\u00e9 deu moi pl\u00fctar. Lo 20 oktob 1848, dovan la pr\u00e9f\u00e8kt\u00fcr Sin-Dni, Joseph Sarda Garriga la-lire la proklamasyon la lib\u00e8rt\u00e9. S\u00e8ne-la l\u00e9 ropr\u00e9zant\u00e9 dann in tablo Alphonse Garreau, kons\u00e8rv\u00e9 dann Mus\u00e9e lo Quai Branly Paris : \u00ab <em>L\u2019Emancipation \u00e0 la R\u00e9union<\/em> \u00bb. 62 000 z\u00e9sklav l\u00e9t\u00e9 lib\u00e9r\u00e9 lo 20 d\u00e9sanm 1848.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":8738,"parent":8730,"menu_order":30,"template":"","class_list":["post-8736","documentaire","type-documentaire","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire\/8736","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/types\/documentaire"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire\/8730"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8738"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8736"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}