{"id":8967,"date":"2022-12-16T05:00:01","date_gmt":"2022-12-16T04:00:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/?post_type=documentaire&#038;p=8967"},"modified":"2023-03-31T06:58:10","modified_gmt":"2023-03-31T04:58:10","slug":"lo-grand-hazier-in-propriete-dessi-la-kote-o-vent-listoir-in-konsesyon-in-kartie-in-domen-kreol-plus-troi-cent-zan","status":"publish","type":"documentaire","link":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/documentaires\/sossiete-de-plantasyon\/bann-gran-planter\/lo-grand-hazier-in-propriete-dessi-la-kote-o-vent-listoir-in-konsesyon-in-kartie-in-domen-kreol-plus-troi-cent-zan\/","title":{"rendered":"Lo Grand Hazier, in propri\u00e9t\u00e9 dessi la kote-o-vent : listoir in kons\u00e9syon, in karti\u00e9, in dom\u00e8n kr\u00e9ol pl\u00fcs troi-cent z\u2019an"},"content":{"rendered":"<h2>Lo Grand Hazier, l\u00e9 san-mank\u00e9 inn lo pl\u00fcs vi\u00e9 dom\u00e8n lil La R\u00e9nyon.<\/h2>\n<div style=\"width: 525px;\" class=\"wp-video\"><!--[if lt IE 9]><script>document.createElement('video');<\/script><![endif]-->\n<video class=\"wp-video-shortcode\" id=\"video-8967-1\" width=\"525\" height=\"295\" poster=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/poster_rossignol.jpg\" preload=\"metadata\" controls=\"controls\"><source type=\"video\/mp4\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/ROSSIGNOL-CREOLE-sub.mp4?_=1\" \/><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/ROSSIGNOL-CREOLE-sub.mp4\">https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/ROSSIGNOL-CREOLE-sub.mp4<\/a><\/video><\/div>\n<p>I di, rantr&#8217; 1674-1678<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.2616257854797184\" aria-label=\"Pross\u00e9 Vauboulon.\">&nbsp;<\/span>, Gouv\u00e8rn\u00ebr d&#8217;Orgeret<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.33707676487194393\" aria-label=\"Henry Hesse d\u2019Orgeret la-t\u00e9 gouv\u00e8rn\u00ebr Bourbon depi 1\u00e9 d\u00e9ssanm 1674 jiska 17 zuin 1678.\">&nbsp;<\/span> nor\u00e9 akorde lo promi\u00e9 kons\u00e9syon dom\u00e8n-la Jean Julien, in Lyon\u00e9 l\u00e9 n\u00e9 1640 konmsa. Li l\u00e9t\u00e9 in lansien solda t\u00e9 i trava\u00efye Fort-Dauphin po la <em>Compagnie des Indes<\/em>. Zot deu son fanm malgash la-parti r\u00e8ste dessi la kote-o-vent, Sinte-Sizane, po trava\u00efye zot t\u00e8r, soingne d\u00e9-troi zanimo. Lan\u00e9 1703, li devien propri\u00e9t\u00e8r po vr\u00e9man.<\/p>\n<p>Bann z\u00e9sklav la-touzour rante-en-part dann d\u00e9vlopman lo dom\u00e8n Grand Hazier. Sasp\u00e9 Charles, in z\u00e9sklav i sorte dan l&#8217;Inde, ke la-arive m\u00e8m tan Jean Julien \u00e8k son Madanm, l\u00e9t\u00e9 promi\u00e9 z\u00e9sklav la-trava\u00efye l\u00e0. Lan\u00e9 1709, Jean Julien i f\u00e9 l\u00e9shanj<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7469754147276397\" aria-label=\"ADR, 3E29, \u00e9change Julien\/Panon du 27 octobre 1709.\">&nbsp;<\/span>Charles kontr&#8217; in z\u00e9sklav Augustin Panon \u2013 in boug t\u00e9 i sorte Toulon<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.5366438091805297\" aria-label=\"Augustin Panon la-\u00e9n\u00e9 lan\u00e9 1664, Toulon (Var), li t\u00e9 garson in boulanj\u00e9. Li arive lil Bourbon dessi la fin 1689, par lo bato Saint Jean Baptiste.\">&nbsp;<\/span>, t\u00e9 i vien d&#8217; d\u00e9bark\u00e9. Li lav\u00e9-ash\u00e8te la moiti\u00e9 lo dom\u00e8n jist d\u00e9-troi zan\u00e9 avan, \u00e9pila li t\u00e9 i kon\u00e9 la val\u00ebr lo trava\u00efy \u00e8k la kon\u00e9ssanse lo dom\u00e8n ke Charles lav\u00e9. Jean Julien t\u00e9 i vien d&#8217;p\u00e8rde son fanm, li t\u00e9 i komanse in p\u00e9 vi\u00e9-vi\u00e9, li t\u00e9 i niabou pi am\u00e8ne son bann t\u00e9rin. Li shoizi demande Augustin Panon okipe \u00e7a po li.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3094\" aria-describedby=\"caption-attachment-3094\" style=\"width: 1737px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Donation-panon-jullien.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3094 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Donation-panon-jullien.jpg\" alt=\"\" width=\"1737\" height=\"1311\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Donation-panon-jullien.jpg 1737w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Donation-panon-jullien-300x226.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Donation-panon-jullien-768x580.jpg 768w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Donation-panon-jullien-1024x773.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3094\" class=\"wp-caption-text\">Donasyon in zesklav, Augustin Panon \u00e8k Jean Julien Lousteau, 27 oktob 1709. Manuskri. <br \/>Extrait de Notaires, sous-s\u00e9rie 3E. <br \/>Kol\u00e9ksyon Zarshiv d\u00e9partmantal La R\u00e9nyon<\/figcaption><\/figure>\n<p>Lan\u00e9 1714, l\u00ebrk Jean Julien i mor, Augustin Panon \u2013 in lansien konpagnon menuizi\u00e9, sharpenti\u00e9 d&#8217; kaz, ke lav\u00e9-ash\u00e8te la moiti\u00e9 lo dom\u00e8n<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7481876472893725\" aria-label=\"ADR, C\u00b01921, Registre des concessions de 1690 \u00e0 1725.\">&nbsp;<\/span>di-z&#8217;an oparavan \u2013 i tonbe lo seul propri\u00e9t\u00e8r lo kons\u00e9syon. T\u00e9rin-la t\u00e9 i sorte la ravine Grand Hazier, t\u00e9 i sava jiska la ravine Jean Bellon. Par an-o, li t\u00e9 i sava jiska lo gran shemin Bagatel<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.14491768208712041\" aria-label=\"ADR, C\u00b01921, Registre des concessions de 1690-1725 \u2013 Contrat de concession d\u2019Augustin PANON du 26 juillet 1724.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<p>Augustin, lo zans\u00e8te lo gran famiy Panon, la-niabou vni rish akoz li la-ash\u00e8te in bonp\u00e9 kons\u00e9syon, sirtou \u00e7at lo Grand Hazier ke li r\u00e8st&#8217; arpa jam\u00e9 dessi. Li t\u00e9 i pr\u00e9f\u00e8r c\u00e8t La Mare. Dessi propri\u00e9t\u00e9-la, li f\u00e9 konstrui lo pl\u00fcs joli kaz la koloni<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.07369879841088733\" aria-label=\"BOUCHER dann son \u00ab M\u00e9moire pour servir \u00e0 la connoissance particuli\u00e8re de chacun des habitans de l\u2019Isle de Bourbon \u00bb t\u00e9 i di dessi li : \u00ab gabi\u00e9 sharpenti\u00e9, menuisi\u00e9. La Mare, li la-konstrui po li, in zoli kaz. In bon boute XVIII\u00e8m si\u00e8k, kaz-la l\u00e9t\u00e9 r\u00e9pit\u00e9 po son larshit\u00e9ktir \u00e8k son solidit\u00e9 \u00e8ks\u00e9psion\u00e8l. \u00bb\">&nbsp;<\/span>. L\u00e0, li plante bl\u00e9, de-riz, miy\u00e9, patate, in p\u00e9 kann, fru\u00ef \u00e8k l\u00e9g\u00efm toute kalit\u00e9. Pa-sito 1710, li n\u00e9na in troupo pl\u00fcs 250 zanimo.<\/p>\n<p>Po niabou f\u00e9 pousse son 22 000 pi\u00e9 kaf\u00e9 dessi lo 1751 zarpan <span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.21922464989780144\" aria-label=\" 438 z\u00e9ktar.\">&nbsp;<\/span> son t\u00e9rin lo Grand Hazier \u00e8k La Mare, Augustin Panon, i ans\u00e8rve in bonp\u00e9 z\u00e9sklav.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #808080;\"><strong>Bann z\u00e9sklav Augustin Panon<\/strong><span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.8038303933826856\" aria-label=\"ADR, recensements de 1708 \u00e0 1747, C\u00b0767 \u00e0 C\u00b0793.\">&nbsp;<\/span><\/span><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique1-3.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-9063 size-full aligncenter\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique1-3.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"615\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique1-3.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique1-3-300x231.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique1-3-768x590.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><\/p>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><\/h4>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Lan\u00e9 1723, Desforges-Boucher<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.4582072190384707\" aria-label=\"Antoine Labb\u00e9 d\u00e9nom\u00e9 Desforges-Boucher, l\u00e9 n\u00e9 Brest par-l\u00e0 1679. I angaje ali konm mousse dessi in bato i sava dan l\u2019Inde. Bann Maure la-trape ali, la-am\u00e8ne ali prizoni\u00e9. Lan\u00e9 1695, S\u00e9guier de Liancourt, gouv\u00e8rn\u00ebr Pondich\u00e9ry, i lib\u00e8re ali. Li arive par azar dann lil Bourbon. Lo gouv\u00e8rn\u00ebr De Villiers i propoze ali lo post\u2019 garde-magazin. Li arsava en France \u00e8k in fortine li la-gaingne dann jeu. Li mary\u00e9 sanm Charlotte Duhamel, lo ni\u00e8sse lo dir\u00e8kt\u00ebr la <em>Compagnie des Indes<\/em>. Lan\u00e9 1718, li artourne lil Bourbon konm ladjoin lo gouv\u00e8rn\u00ebr. Lan\u00e9 1723, li rante gouv\u00e8rn\u00ebr. 1\u00e9 d\u00e9ssanm 1725, li mor.\">&nbsp;<\/span> i artourne Bourbon, li oblije bann kolon f\u00e9 lo bornaj zot kons\u00e9syon. Konmsa, li gaingne sirtou f\u00e9 p\u00e8ye azot lo bann taks selon lo bien shak\u00e8n n\u00e9na. La konsesyon lo Grand Hazier ke Augustin Panon la-asht\u00e9 n\u00e9na vingt an de \u00e7a, i f\u00e9 pl\u00fcs 62 000 golete kar\u00e9<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.6639879305231805\" aria-label=\"Lo gol\u00e8te 15 pi\u00e9 i vo 4,872 m.\">&nbsp;<\/span> s\u00e9tadir 147 z\u00e9ktar. Lan\u00e9 1730, l\u00ebrk son Madanm Fran\u00e7oise Ch\u00e2telain i mor, i partaje lo bann bien \u2013 toute asht\u00e9 en komunot\u00e9 \u2013 rantr&#8217; Augustin Panon \u00e8k lo 10 zanfan l\u00e9 n\u00e9 dan lo katr lit-d&#8217;maryaj son d\u00e9fin Madanm. Shak zanfan ankor vivan i devien propri\u00e9t\u00e8r in t\u00e9rin par-l\u00e0 12 z\u00e9ktar. Augustin Panon i gaingne inn i mezire ap\u00e9pr\u00e9 110 z\u00e9ktar. Depi tan-la, d\u00e9-s\u00e8rtin manb\u2019 la famiy Panon i gaingne konm sirnom : Panon Lamare, Panon du Hazier \u2013 sirman propri\u00e9t\u00e8r lo Grand Hazier, \u00e7ak i amontre bien lo renom\u00e9 ce landroi remarkab-la\u2013 Panon du Portail, Panon de l&#8217;Inde \u00e8k Panon Desbassayns.<\/p>\n<p>A-partir 1715, in lanbalman po lo kaf\u00e9 Moka i d\u00e9mare dann lil Bourbon. La famiy Panon \u00e8k son bann z\u00e9riti\u00e9 ossi, i rante dan lo ron k\u00fcltir-la ke lo konseil sup\u00e8ry\u00ebr Bourbon i ankouraje a-fon. Lan\u00e9 1741<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.8528620427662651\" aria-label=\"ADR, C\u00b0787, recensements individuels de Saint-Denis de 1741.\">&nbsp;<\/span>, Augustin Panon i d\u00e9klare 32 000 pi\u00e9 kaf\u00e9, Louis Caillou, lo mari-mary\u00e9 son fiy Catherine 29 000, tandik lo mari-mary\u00e9 son d\u00e8rni\u00e9 fiy Marie, Jean Louis Gilles Fran\u00e7ois Desblotti\u00e8res, i d\u00e9klare 40 000 aproshan. L\u00ebrk la <em>Compagnie des Indes<\/em> i ardone lo roi d\u2019France lil Bourbon, la sit\u00fcasyon dann lil l\u00e9 trakassan : la k\u00fcltir kaf\u00e9 i gaingne lo coup. Lan\u00e9 1772, 1773 \u00e8k 1774, troi for siklone i kasse toute bann plantasyon. Bann gro plant\u00ebr i anprofite lo maliz\u00e9 bann pti plant\u00ebr ke la-perde toute po kapare zot bien. I kalk\u00fcle pi la rish\u00e8sse in propri\u00e9t\u00e8r rienk en t\u00e9rin, m\u00e9-soman sirtou en pi\u00e9 kaf\u00e9, en kantit\u00e9 z\u00e9sklav. K\u00fcltir kaf\u00e9-la, i demande si-tan-t\u00e8lman la min-d\u00e8v ke li d\u00e9vlope lo kom\u00e8rse z\u00e9sklav en gran.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3098\" aria-describedby=\"caption-attachment-3098\" style=\"width: 1000px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/R03702.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3098 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/R03702.jpg\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"862\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/R03702.jpg 1000w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/R03702-300x259.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/R03702-768x662.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3098\" class=\"wp-caption-text\">Ramassaj kaf\u00e9. 1887. Grav\u00fcr. Dann : &#8220;La R\u00e9union et Madagascar&#8221; \/ Fernand Hue, paj 119. <br \/>Kol\u00e9ksyon Bibliot\u00e8k d\u00e9partmantal La R\u00e9nyon<\/figcaption><\/figure>\n<p>Zalantour 1785, bann propri\u00e9t\u00e8r landroi d\u00e9nom\u00e9 Grand Hazier i ap\u00e8le Grinne, Gillot, Panon l\u2019Inde<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.4360633134410391\" aria-label=\"Garson Joseph Panon Lamare.\">&nbsp;<\/span>, Sentuary<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.2132102461761909\" aria-label=\"Bo-fis Catherine Panon.\">&nbsp;<\/span> et Delaunay<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.13095178740939317\" aria-label=\"Garson de Suzanne Panon.\">&nbsp;<\/span>. Apark Grinne, toute l\u00e9 \u00e9riti\u00e9 ou sinonsa ali\u00e9 \u00e8k la famiy Panon. Jean Jacques Panon<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.4851804829155141\" aria-label=\"Lan\u00e9 1757, La-nome ali sh\u00e8f lo kontoir Narsapour \u00e8k c\u00e8t Yanaon , apr\u00e9\u00e7a kapit\u00e8n in konpagni volont\u00e8r Mazulipatam. Li arvien Yanaon, apr\u00e9la Chandernagor. Lan\u00e9 1773, i nome ali sh\u00e8f kontoir Patna. Li mor la-m\u00e8m lan\u00e9 1802.\">&nbsp;<\/span> l\u00e9 sirman lo moins koni dan lo bann zanfan Joseph Panon Lamare. Pa-sito 1736, li l\u00e9 ofissi\u00e9 dann larm\u00e9 Pondich\u00e9ry, li f\u00e9 toute son kary\u00e8r dan l&#8217;Inde. Li done po j\u00e8re son boute t\u00e9rin Grand Hazier Pierre Auguste Delaunay, son nev\u00e9, d\u00e9ja propri\u00e9t\u00e8r in morso la t\u00e8r a-kot\u00e9.<\/p>\n<p>Rienk 1789 a-partir, in suks\u00e9ss\u00ebr Delauney, Nicolas Caradec, va-done son renom\u00e9 Grand Hazier. M\u00e9ssi\u00e9-la l\u00e9t\u00e9 in laristokrate, t\u00e9 i sorte en Bretagne. Li l\u00e9t\u00e9 in lofissi\u00e9 la-f\u00e9 la gu\u00e8r Pondich\u00e9ry. Li la-mary\u00e9 \u00e8k Madeleine Gillot<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.06694897264391142\" aria-label=\"Ni\u00e8sse Fran\u00e7oise Grayell, fiy Anne Panon.\">&nbsp;<\/span>, la fiy in gro propri\u00e9t\u00e8r. Dessi dom\u00e8n-la, i plante mayi, de-ri, bl\u00e9, maniok, \u00e8k pi\u00e9 kaf\u00e9, pi\u00e9 jirof ossi.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3100\" aria-describedby=\"caption-attachment-3100\" style=\"width: 1000px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/15P1-HM1-19-coupe-de-canne-a-sucre.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3100 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/15P1-HM1-19-coupe-de-canne-a-sucre.jpg\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"634\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/15P1-HM1-19-coupe-de-canne-a-sucre.jpg 1000w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/15P1-HM1-19-coupe-de-canne-a-sucre-300x190.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/15P1-HM1-19-coupe-de-canne-a-sucre-768x487.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3100\" class=\"wp-caption-text\">LA R\u00c9NYON. &#8211; La koupe kann. Kol\u00e9ksyon H.M.. [1899-19&#8230;]. Linpr\u00e9syon fotom\u00e9kanik. <br \/>Kol\u00e9ksyon priv\u00e9 Jean-Fran\u00e7ois Hibon de Frohen. Droits r\u00e9serv\u00e9s.<\/figcaption><\/figure>\n<p>L\u00ebrk son mari i mor, lan\u00e9 1813, lo dom\u00e8n i f\u00e9 ap\u00e9pr\u00e9 52 z\u00e9ktar. Madanm Caradec i anbandone in p\u00e9 bann k\u00fcltir alimant\u00e8r po pran lo risk plante kann.<br \/>\nI pr\u00e9tan, \u00e8l la-f\u00e9 bati, avan 1830, in l\u00fczine do-sik, \u00e8k lo soutien la famiy Nas de Tourris. Bann-la va \u00e9rite lo dom\u00e8n l\u00ebrk Madanm Caradec va mor, lan\u00e9 1843.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Komansman XIX\u00e8m si\u00e8k , la kantit\u00e9 z\u00e9sklav k\u2019i trava\u00efye dessi lo dom\u00e8n la-pa shanj\u00e9 depi 1747. L\u00ebrk la v\u00e8v Nicolas Caradec \u00e8k la famiy de Tourris i rante dann ron lavantir lo sik, i bati l\u00fczine dessi lo dom\u00e8n lo Grand Hazier, zot i f\u00e9 vni pl\u00fcs min-d\u00e8v z\u00e9klav malgr\u00e9 n\u00e9na in loi i interdi la tr\u00e8te bann Noir<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.5536227432120592\" aria-label=\"Lo 26 zili\u00e9 1817, va promulgue in lordonanse po lil Bourbon k\u2019i interdi la tr\u00e8te bann Noir. La loi 15 avriy 1818 va konfirme lordonanse-la po lanpir kolonial frans\u00e9.\">&nbsp;<\/span>. Kan va f\u00e9 linvant\u00e8r, apr\u00e9 la mor Marie Nicolas Gustave de Nas de Tourris, va konte in sinkant\u00e8n z\u00e9sklav, rantr\u2019 zot va trouve in bon vint\u00e8n j\u00e8n zafrikin<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.17470748432785432\" aria-label=\"I sorte Lafrik ostral.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique2-3.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-9083 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique2-3.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"484\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique2-3.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique2-3-300x182.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique2-3-768x465.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique3-1.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-9071 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique3-1.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"535\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique3-1.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique3-1-300x201.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique3-1-768x514.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique4-1.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-9075 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique4-1.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"467\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique4-1.jpg 800w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique4-1-300x175.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/graphique4-1-768x448.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Lo garson in kolon i sorte en Bretagne, in d\u00e9nom\u00e9 Jean Baptiste Marie Z\u00e9phirin Martin Renoyal de Lescouble, va m\u00e8te anl\u00e8r lo Grand Hazier. Li va rakonte son vie dann Bourbon<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.4451256639218121\" aria-label=\"RENOYAL de LESCOUBLE, Jean Baptiste, Journal d\u2019un colon de l\u2019\u00eele Bourbon, 3 volumes, L\u2019Harmattan \u2013 Editions du Tramail \u2013 1990.\">&nbsp;<\/span>depi 1811 jiska 1838. Oubli pa ke, dann tan-la, t\u00e9 i konsid\u00e8re lo Grand Hazier, plito konm in landroi ke konm in dom\u00e8n po vr\u00e9man. Depi 1811 jiska 1813, Lescouble va r\u00e8ste l\u00e0, dessi la t\u00e8r son demi-fr\u00e8r Grinne, pa tro loin la propri\u00e9t\u00e9 Caradec<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7495047821339424\" aria-label=\"Caradec t\u00e9 i r\u00e8ste dessi lo dom\u00e8n k\u2019i kor\u00e8sponde \u00e8k \u00e7ak n\u2019i kon\u00e9 jordi.\">&nbsp;<\/span>. Li n\u00e9na bon relasyon \u00e8k son bann voizin : Caradec, Grinne, la v\u00e8v in d\u00e9nom\u00e9 Fr\u00e9on<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.10173645487781824\" aria-label=\"Elisabeth Euphrasie L\u00e9ger, fanm-mary\u00e9 Laurent Lambert-Fr\u00e9on, pti-fiy Marie-Esparon - la fiy Fran\u00e7oise Ch\u00e2telain. El l\u00e9 propri\u00e9t\u00e8r lo dom\u00e8n Belle-Eau dann nor Grand Hazier, dann nor lo gran shemin i sava depi Sin-Dni jiska Sinte-Sizane.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3124\" aria-describedby=\"caption-attachment-3124\" style=\"width: 760px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Plan-habitation-mauvais-\u00e9tat.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3124 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Plan-habitation-mauvais-\u00e9tat.jpg\" alt=\"\" width=\"760\" height=\"467\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Plan-habitation-mauvais-\u00e9tat.jpg 760w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Plan-habitation-mauvais-\u00e9tat-300x184.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 706px) 89vw, (max-width: 767px) 82vw, 740px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3124\" class=\"wp-caption-text\">Plan mal kons\u00e8rv\u00e9, pa dat\u00e9, ke la-artrouve dan in vi\u00e9 batiman lo dom\u00e8n. Ondir\u00e9 li date promi\u00e9 moiti\u00e9 XIX\u00e8m si\u00e8k. N&#8217;i konstate ke bann batiman l\u00e9 plass\u00e9 landroi ou\u00e7a jordi n&#8217;i artrouve in bann konstriksion. I rekon\u00e9 fassilman la kaz prinsipal (ke) Nicolas Caradec la-aranz\u00e9 avan la fin XVIII\u00e8m si\u00e8k : li l\u00e9 dann boute \u00e0 l&#8217;Est lo dom\u00e8n (lo batiman en \u00ab U \u00bb).<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: left;\">La kaz prinsipal, Caradec la-f\u00e9 bati l\u00ebrk li t\u00e9 i r\u00e8ste-l\u00e0, l\u00e9 en boi, kouv\u00e8r en bardo \u00e8k lanbri par en-d\u2019dan. Li l\u00e9 pa tro gran m\u00e9-soman l\u00e9 d\u00e9ja dan lo standar bann kaz kr\u00e9ol bann gran propri\u00e9t\u00e8r\u00a0: kaz-a-l\u00e9taj, varang, salon, sal-a-manj\u00e9, kuizine d\u00e9or. Son kaz i tonbe vizavi c\u00e8t son z\u00e9sklav, l\u00e9 kost\u00e9 ansanm lo kalbanon<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.6966687691560929\" aria-label=\"test de note\">&nbsp;<\/span> ke la-bati 1848 par l\u00e0. La kaz l\u00e9 vi\u00e9 akoz \u00e7a m\u00e8m la famiy Nas de Tourris la-ref\u00e9 ali lan\u00e9 1860 par l\u00e0. La famiy Chassagne la-ash\u00e8te la kaz-la, zot m\u00e8m propri\u00e9t\u00e8r kom\u00e9la.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3106\" aria-describedby=\"caption-attachment-3106\" style=\"width: 1000px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/La-nouvelle-maison.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"taille-initiale wp-image-3106 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/La-nouvelle-maison.jpg\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"699\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/La-nouvelle-maison.jpg 1000w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/La-nouvelle-maison-300x210.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/La-nouvelle-maison-768x537.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3106\" class=\"wp-caption-text\">Fassade prinsipal, 1903. Foto. <br \/>Kol\u00e9ksyon priv\u00e9 Famiy Chassagne. Droits r\u00e9serv\u00e9s.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: left;\">1859 a-partir, la kantit\u00e9 zangaj\u00e9 i f\u00e9 tourne la k\u00fcltir kann, i gaingne lo shok par in bann l\u00e9pid\u00e9mi kol\u00e9ra. Louis de Nas de Tourris, maire Sinte-Sizane a l\u00e9pok, i v\u00e8ye bien dessi lo bann trava\u00efy\u00ebr son dom\u00e8n, dessi la popilasyon son ville ossi. Lanp\u00e9r\u00ebr Napol\u00e9on III<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.2099075179222455\" aria-label=\"DEJEAN de La BATIE, Antoine, Histoire g\u00e9n\u00e9alogique de la famille NAS de TOURRIS en Provence et \u00e0 l\u2019Ile Bourbon, \u00e9dition 1934.\">&nbsp;<\/span>li m\u00e8m, va rekon\u00e8te son d\u00e9vouman dann p\u00e8ryode soufranse-la, va nome ali <em>Chevalier la L\u00e9gion d&#8217;honneur<\/em>. La kriz i suive va pousse bann plant\u00ebr La R\u00e9nyon rode d&#8217;ot moiyen po anpare la b\u00e8sse prodiksyon kann.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Lo Gouv\u00e8rn\u00ebr Darricau i demande Louis de Nas de Tourris al\u00e9 argarde si, laba Nouvelle-Cal\u00e9donie, i gaingne pa plante kann, monte nouvo l\u00fczine toute. L\u00ebrk lo boug i arvien, li l\u00e9 s\u00fcr ast\u00ebr kann la-trouve son nouvo paradi. Li anbarke \u00e8k toute son famiy, li vande lo dom\u00e8n. D&#8217;ot plant\u00ebr va suive ali laba, san oubliye am\u00e8ne \u00e8k zot in p\u00e9 zanploiy\u00e9 indien sp\u00e9ssialisse plantasyon kann<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.06079452272034169\" aria-label=\"DELATHIERE, Jerry, Ils ont cr\u00e9\u00e9 La Foa, familles pionni\u00e8res de Nouvelle-Cal\u00e9donie, la mairi la Foa la-\u00e9dit\u00e9, 2000.\">&nbsp;<\/span>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3108\" aria-describedby=\"caption-attachment-3108\" style=\"width: 1000px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Longere-des-ouvriers-.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3108 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Longere-des-ouvriers-.jpg\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"673\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Longere-des-ouvriers-.jpg 1000w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Longere-des-ouvriers--300x202.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Longere-des-ouvriers--768x517.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3108\" class=\"wp-caption-text\">Kalbanon bann zouvri\u00e9. 1903. Foto. <br \/>Kol\u00e9ksyon priv\u00e9 Famiy Chassagne. Droits r\u00e9serv\u00e9s.<\/figcaption><\/figure>\n<figure id=\"attachment_3110\" aria-describedby=\"caption-attachment-3110\" style=\"width: 1000px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Le-calbanon-aujourd-hui.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3110 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Le-calbanon-aujourd-hui.jpg\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"750\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Le-calbanon-aujourd-hui.jpg 1000w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Le-calbanon-aujourd-hui-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Le-calbanon-aujourd-hui-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3110\" class=\"wp-caption-text\">Lo kalbanon jordi. Claude Rossignol. Janvi\u00e9 2019. Foto. <br \/>Claude Rossignol. Droits r\u00e9serv\u00e9s.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: left;\">Adolphe Richard \u00e8k son Madanm, Marie Eug\u00e9nie Deshayes i ash\u00e8te \u00e8k Louis de Nas de Tourris b\u00e8l dom\u00e8n-la. Apr\u00e9\u00e7a, lan\u00e9 1876, zot i rajoute en pl\u00fcs lo dom\u00e8n Belle Eau, dan lo nor Grand Hazier. Adolphe Richard i ranplasse ossi, jiska son mor, lan\u00e9 1885, Louis de Nas de Tourris konm maire la ville. Son madanm va mor sink an apr\u00e9. La konplikasyon la siks\u00e9syon va retarde son likidasyon..<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">L\u00ebrk XIX\u00e8m si\u00e8k la-po fini, bann propri\u00e9t\u00e9 la siks\u00e9syon Madame v\u00e8v Jurien i borne Grand Hazier toute kot\u00e9. Madanm-la \u2013 parlf\u00e8te Camille Panon Desbassayns de Richemont<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.0335108259937269\" aria-label=\"Marie-Antoinette Camille Panon Desbassayns de Richemont, la fiy Joseph Panon baron Desbassayns \u00e8k Marie Elisabeth Pajot, l\u00e9 n\u00e9 Sin-Dni lo 4 aout 1811 (ANOM, r\u00e9jisse maryaj Sin-Dni 1831, lakt n\u00b018). El la-mary\u00e9 sanm Louis Charles Jurien (1797-1858), Vicomte de La Gravi\u00e8re, in lofissi\u00e9 la L\u00e9gion d'Honneur, Komiss\u00e8r j\u00e9n\u00e9ral la marine, Pr\u00e9f\u00e9 Rochefort. El i mor Paris lo 11 aout 1878. (zarshiv m\u00fcnissipal Paris, VI\u00e8m larondisman, V4E 3205, rejisse mortalit\u00e9, lakt n\u00b01614).\">&nbsp;<\/span>\u2013 i tonbe in d\u00e9ssandan Augustin Panon, lo propri\u00e9t\u00e8r Grand Hazier komansman XVIII\u00e8m si\u00e8k.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3114\" aria-describedby=\"caption-attachment-3114\" style=\"width: 1538px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/5P1-2006-JL-PL-518-vue-aerienne-des-champs-de-cannes-a-sucre-.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3114 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/5P1-2006-JL-PL-518-vue-aerienne-des-champs-de-cannes-a-sucre-.jpg\" alt=\"\" width=\"1538\" height=\"928\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/5P1-2006-JL-PL-518-vue-aerienne-des-champs-de-cannes-a-sucre-.jpg 1538w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/5P1-2006-JL-PL-518-vue-aerienne-des-champs-de-cannes-a-sucre--300x181.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/5P1-2006-JL-PL-518-vue-aerienne-des-champs-de-cannes-a-sucre--768x463.jpg 768w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/5P1-2006-JL-PL-518-vue-aerienne-des-champs-de-cannes-a-sucre--1024x618.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3114\" class=\"wp-caption-text\">Sinte-Sizane : foto anl\u00e8r in lavion bann karo kann par kot\u00e9 Grand Hazier &#8211; Bel Air. Jean Legros. 1955-1960. Foto. <br \/>Kol\u00e9ksyon priv\u00e9 Jean Legros (1920-2004). Droits r\u00e9serv\u00e9s<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: left;\">Dessi zone-la kot\u00e9 la mer, lontan la for\u00e9 t\u00e9 i r\u00e9kouv\u00e8r toute. Kom\u00e9la pi\u00e9-d&#8217;boi na pr\u00e8sk pi. Dessi 120 z\u00e9ktar lo Grand Hazier, apark bann plantaj, n\u00e9na ossi pl\u00fczi\u00ebr v\u00e8rj\u00e9. Pi\u00e9 letshi, mang, z\u00e9vi, fouyapin, zavoka, badami\u00e9, palmisse, pi\u00e9 kaf\u00e9, mangoustan, etc. toute bann pi\u00e9-d&#8217;boi-la i parfime lo dom\u00e8n, i marke lo d\u00e9filman bann s\u00e9zon<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.4256666819317604\" aria-label=\"ADR, 4Q250, Adjudication du 12 juillet 1894.\">&nbsp;<\/span>. I anploiye trante moun po plant\u00e9 dessi labitasyon-la.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3112\" aria-describedby=\"caption-attachment-3112\" style=\"width: 459px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Une-des-allees-du-verger--e1600068567255.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"taille-initiale wp-image-3112 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Une-des-allees-du-verger--e1600068567255.jpg\" alt=\"\" width=\"459\" height=\"650\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3112\" class=\"wp-caption-text\">In lal\u00e9 lo v\u00e8rj\u00e9. 1903. Foto. <br \/>Kol\u00e9ksyon priv\u00e9 Famiy Chassagne. Droits r\u00e9serv\u00e9s.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: left;\">Kanm\u00e8m son troi mariaz, Marie Eug\u00e9nie Deshayes i mor san okinn d\u00e9ssandan. \u00c8l i kite son bann z\u00e9riti\u00e9 okipe la vante son bann propri\u00e9t\u00e9 fane-fan\u00e9 in p\u00e9 partou. Lan\u00e9 1894, Ernest Vinson<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.07015516939695854\" aria-label=\"Garson, in komiss\u00e8r d\u2019polisse, Jean Elie Vinson, \u00e8k Marie Gertrude Ad\u00e9la\u00efde Ducataing. Li tonbe ossi lo nev\u00e9 Fran\u00e7ois Auguste Vinson, lo dokt\u00ebr ke la-publiye in m\u00e9moir, li la-pr\u00e9zante devan l\u2019Acad\u00e9mie Royale de m\u00e9decine. In j\u00e8n lakad\u00e9mi la-\u00e9n\u00e8te en 1820. La-d\u2019dan, li f\u00e9 la d\u00e9monstrasyon lo degr\u00e9 kontajion lo kol\u00e9ra. Li la-\u00e9krire ossi in bonp\u00e9 livr ki f\u00e9 r\u00e9f\u00e9ranse po la m\u00e9dessine tropikal.\">&nbsp;<\/span>, i ash\u00e8te lo Grand Hazier. Li l\u00e9 d\u00e9ja propri\u00e9t\u00e8r lo dom\u00e8n La Convenance<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.583588059606039\" aria-label=\"Dessi la komine Sinte-Mari\">&nbsp;<\/span> \u00e8k in ot propri\u00e9t\u00e9, <em>Chemin des Magasins<\/em>, Sinte-Sizane<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.7248480279595748\" aria-label=\"K\u2019i ap\u00e8le \u00ab La Marine \u00bb jordi.\">&nbsp;<\/span>. Li pr\u00e9f\u00e8re vive dessi son dom\u00e8n Sinte-Mari, \u00e9pila l\u00e8sse po Marie Joseph Vincent de Paul F\u00e9r\u00e9ol Eug\u00e8ne Lepervanche<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.6704099410549408\" aria-label=\"Li l\u00e9 d\u00e9ssandan Fran\u00e7oise Ch\u00e2telain par Marie Anne Grayell.\">&nbsp;<\/span> okipe lo Grand Hazier. Ali ossi, li na poin dessandan dir\u00e8k. Toute son bann z\u00e9riti\u00e9 i vande, rienk po larjan, lo Grand Hazier \u00e8k in bonp\u00e9 d&#8217;ot t\u00e9rin. La sossi\u00e9t\u00e9 Lerpervanche et Cie i ash\u00e8te lo dom\u00e8n, lan\u00e9 1903, zot i revande Albert Chassagne.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Albert Chassagne l\u00e9 d\u00e9ssandan in famiy i sorte Bordeaux ke l&#8217;arive La R\u00e9nyon lan\u00e9 1825. Li la-ash\u00e8te lo Grand Hazier. Avan\u00e7a, inj\u00e9ni\u00ebr par son formasyon, li t\u00e9 dir\u00e9kt\u00ebr l\u00fczine do-sik Karti\u00e9-Frans\u00e9. Lan\u00e9 1899, li t\u00e9 dirije l\u00e9tablisman-la kan de-f\u00e9 la\u2212pran d\u2019dan, la-ti\u00e9 lo sirv\u00e9yan la distilri, Tristan de Bernardy de Sigoyer<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.974344945559896\" aria-label=\"Li l\u00e9 d\u00e9ssandan Fran\u00e7oise Ch\u00e2telain par Marie Anne Grayell\">&nbsp;<\/span>,\u00a0\u00e8k son deu fiy t\u00e9 vni porte ali sekour. Lan\u00e9 1900, son troizi\u00e8m fiy, Marie Josephe L\u00e9onie Benoite, i mary\u00e9 \u00e8k Albert Chassagne.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3116\" aria-describedby=\"caption-attachment-3116\" style=\"width: 1000px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Albert-et-L\u00e9onie-et-leurs-enfants-.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3116 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Albert-et-L\u00e9onie-et-leurs-enfants-.jpg\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"673\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Albert-et-L\u00e9onie-et-leurs-enfants-.jpg 1000w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Albert-et-L\u00e9onie-et-leurs-enfants--300x202.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Albert-et-L\u00e9onie-et-leurs-enfants--768x517.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3116\" class=\"wp-caption-text\">Albert, L\u00e9onie \u00e8k zot zanfan. Plak de verre. <br \/>Kol\u00e9ksyon priv\u00e9 Famiy Chassagne. Droits r\u00e9serv\u00e9s.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: left;\">1911 a-partir, li entrepran ref\u00e9 la kaz en d\u00e9gr\u00e9nante ke la famiy Nas de Tourris lav\u00e9-bati. Toute lo bann nouvot\u00e9 dann konstriksyon-la i f\u00e9 armajine anou k&#8217; Albert Chassagne la-f\u00e9 z\u00e9tide inj\u00e9ni\u00ebr, ke li t\u00e9 pran bonp\u00e9 linissiativ. \u00c8k li, La R\u00e9nyon i komanse f\u00e9 sharpante m\u00e9talik \u00e8k fosse s\u00e8ptik. Bann fournitir, vitr&#8217;, tiyo en fonte\u2026 i asht\u00e9 sir plasse. Komansman XX\u00e8m si\u00e8k, an-pl\u00fcs kann, li k\u00fcltive lang-ilang, vaniy \u00e8k pl\u00fczi\u00ebr zaf\u00e8r po manj\u00e9 konm maniok, mayi \u00e8k zariko.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3122\" aria-describedby=\"caption-attachment-3122\" style=\"width: 1000px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/La-nouvelle-maison-1.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3122 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/La-nouvelle-maison-1.jpg\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"671\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/La-nouvelle-maison-1.jpg 1000w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/La-nouvelle-maison-1-300x201.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/La-nouvelle-maison-1-768x515.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3122\" class=\"wp-caption-text\">Fassade prinsipal. Par-l\u00e0 1930-1935. Plak de verre. <br \/>Kol\u00e9ksyon priv\u00e9 Famiy Chassagne. Droits r\u00e9serv\u00e9s.<\/figcaption><\/figure>\n<figure id=\"attachment_3555\" aria-describedby=\"caption-attachment-3555\" style=\"width: 1024px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Grand-Hazier-aujourdhui.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3555 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Grand-Hazier-aujourdhui.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"768\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Grand-Hazier-aujourdhui.jpg 1024w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Grand-Hazier-aujourdhui-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Grand-Hazier-aujourdhui-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3555\" class=\"wp-caption-text\">Fassade prinsipal jordi. Claude Rossignol. Janvi\u00e9 2019. Foto. <br \/>Claude Rossignol. Droits r\u00e9serv\u00e9s.<\/figcaption><\/figure>\n<figure id=\"attachment_3118\" aria-describedby=\"caption-attachment-3118\" style=\"width: 1000px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Albert-et-Leonie-posant-sous-le-grand-manguier-du-perron.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3118 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Albert-et-Leonie-posant-sous-le-grand-manguier-du-perron.jpg\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"709\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Albert-et-Leonie-posant-sous-le-grand-manguier-du-perron.jpg 1000w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Albert-et-Leonie-posant-sous-le-grand-manguier-du-perron-300x213.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Albert-et-Leonie-posant-sous-le-grand-manguier-du-perron-768x545.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3118\" class=\"wp-caption-text\">Albert \u00e8k L\u00e9onie dessou lo gran pi\u00e9-mang l\u00e9skali\u00e9. Foto. <br \/>Kol\u00e9ksyon priv\u00e9 Famiy Chassagne. Droits r\u00e9serv\u00e9s.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: left;\">In gran lal\u00e9 bord\u00e9 pi\u00e9 palmisse Madagascar i am\u00e8ne jiska lo kaz prinsipal. Lo bann v\u00e8rj\u00e9 la-ref\u00e9 \u00e8k Albert Chassagne. Ast\u00ebr i trouve in gran vary\u00e9t\u00e9 zoli pi\u00e9-d&#8217;boi<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.4702193127877392\" aria-label=\"GOUSSEAU, Sylvie, Beauregard, une plantation de la c\u00f4te au vent, Fondation pour la recherche dans l\u2019oc\u00e9an Indien, 1981.\">&nbsp;<\/span>. L\u00e9 gayar bate-kar\u00e9 dann lonbraj. N\u00e9na vakoi, zanana maron, palmisse, pi\u00e9 kakao, pi\u00e9 banane, fouyapin\u2026 na tro po done lo nom toute. Lo zardin \u00e8k son deu mille m\u00e8t&#8217; kar\u00e9 l\u00e9 ossi gadianm : patate, brinj\u00e8l, maniok, mayi, kanbar i pousse a-kot\u00e9 bann l\u00e9guime i trouve partou konm salade, nav\u00e9, zognon, karote. San kont\u00e9 m\u00e9y\u00ebr kalit\u00e9 z\u00e9pisse po f\u00e9 rouga\u00efy \u00e8k kari<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.3149982788137272\" aria-label=\"Ibid\">&nbsp;<\/span> :\u00a0safran, konbava, piman \u00e8k zinjanm.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3120\" aria-describedby=\"caption-attachment-3120\" style=\"width: 1000px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Les-ecuries-et-le-chemin-conduisant-au-camp-des-ouvriers.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3120 size-full\" src=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Les-ecuries-et-le-chemin-conduisant-au-camp-des-ouvriers.jpg\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"649\" srcset=\"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Les-ecuries-et-le-chemin-conduisant-au-camp-des-ouvriers.jpg 1000w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Les-ecuries-et-le-chemin-conduisant-au-camp-des-ouvriers-300x195.jpg 300w, https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Les-ecuries-et-le-chemin-conduisant-au-camp-des-ouvriers-768x498.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3120\" class=\"wp-caption-text\">Lo bann z\u00e9kuri \u00e8k lo shemin i am\u00e8ne dann camp bann zouvri\u00e9. Par-l\u00e0 1930. Foto. <br \/>Kol\u00e9ksyon priv\u00e9 Famille Chassagne. Droits r\u00e9serv\u00e9s.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: left;\">Apr\u00e9 la mor Albert Chassagne, son v\u00e8v \u00e8k son bann zanfan i f\u00e9 in <em>Soci\u00e9t\u00e9 Civile Immobili\u00e8re<\/em> l\u00e9 touzour l\u00e0 depi 1947. Dessi dom\u00e8n Grand Hazier, in lary\u00e8r pti zanfan Albert Chassagne \u00e8k L\u00e9onie Bernardy de Sigoyer la-repran k\u00fcltir kann. La plasse bann z\u00e9kuri lontan, kom\u00e9la in sossi\u00e9t\u00e9<span class=\"NOTE_MARKER\" rel=\"0.3640470139607628\" aria-label=\"http:\/\/www.lavanilleraie.com\/\">&nbsp;<\/span> i trava\u00efye la vaniy la-rouv\u00e8r. Li f\u00e9 vizite son bann batiman, li amontr&#8217; son kapassit\u00e9 bann tourist.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":8974,"parent":8554,"menu_order":10,"template":"","class_list":["post-8967","documentaire","type-documentaire","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire\/8967","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/types\/documentaire"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/documentaire\/8554"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8974"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.portail-esclavage-reunion.fr\/re\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8967"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}