Laktualité

Lo 23 mé, journé nasyonal po lomaj bann viktime lésklavaj

Lo 23 mé 1998 in marsh an-silanse èk 40000 moun, sürtou bann Gwadloupéin, Martiniké, Guyané èk Rényioné, la-éspasse Paris depi la place de la Répüblique jiska la place de la Nation po lo 150èm lané labolisyon lésklavaj lo 27 avrïy 1848.

O-kontrèr lo bann diskour ofissièl Léta fransé té i vë mète anlèr bann zabolisioniste fransé, lo bann marshër lo 23 mé la-mète anlèr an-promié la mémoir zot zansèt « ésklavizé » pandan plüzièr sièk dann bann téritoir loutremèr fransé.
A partir mouvman-la, la fin moi d’novanm 1999, i mète an-plasse lo Comité de la marche du 23 mai 98 (CM98) po fé rokonète ofissièlman la tréte èk lésklavaj dann bann koloni fransé konm krim kontr’ lümanité. Loi-la lé adopté lo 21 mé 2001. Lo 29 avrïy 2008 in sirkülèr i rande ofissièl la komémorasyon shak lané, lo 23 mé journé nasyonal po lomaj bann viktime lésklavaj. Sa lé konfirmé, mémtan la komémorasyon lo 10 mé, par la loi lo 27 févrié 2017.

Malgré i koze pa tro dessi lü par rapor lo 10 mé, journé nasyonal po la mémoir la trète, lésklavaj èk zot labolisyon, depi 20 t-an in pé partou an-Franse konm dann loutremèr, néna bann maniféstasyon po la komémorasyon lo 23 mé. Touçala lé déssidé, organizé par bann zassossiassyon po la mémoir èk bann koléktivité lokal. Zot i fé mèmtan in rokéyman dovan in monüman dréssé po çamèm, épila in maniféstasyon kültirèl. Par égzanp, lo 23 mé 2015, jiska 30 000 moun la-rotrouvé place de la République dann Paris po dékouve bann tablo jénéalojik fé par bann militan CM98 apréça po in gran konsèr gwoka, bélé èk maloya.

Po marke lo 20 t-an marsh-la, la komémorasyon nasyonal lo 23 mé 2018, organizé par lo Comité National pour l’Histoire et la Mémoire de l’Esclavage (CNMHE), la-éspasse dann ministèr Loutremér èk Mme Annick Girardin, ministre Loutremèr épila M. Jean Marc Ayrault, lansien promié ministre, prézidan lo GIP po la Mission de la mémoire de l’esclavage et des traites et de leurs abolitions.

M. Frédéric Régent, prézidan lo CNMHE, la-anime lo sérémoni. La-komanse par lo plantaj in « piédboi la liberté » dan la kour lo ministèr Loutremèr dovan bann demoun té invité, épila la-remi lo pri po lo tèze, po ashève èk in ronnkozé dessi lo tème Les descendants d’esclaves sont-ils encore victimes de l’esclavage ?

Po so lané 2020, po rézon lo konfinman, la komémorasyon nasyonal lo 23 mé sora jist in dépo d’jérb èk in linstan rokéyman dovan lo monüman lo skültër Nicolas Cesbron la-fé po bann viktime lésklavaj kolonial, plasse Victor Hugo dan la komüne Saint-Denis (93) anparmi dovan Mme Annick Girardin, ministre Loutremèr, M. Laurent Russier, lo maire Saint-Denis, M. Serge Romana, prézidan la Fondation Esclavage et Réconciliation, M. Emmanuel Gordien, prézidan lo CM98.

Bruno Maillard / Doctër an Listoir
Shershër associé èk lo Laboratoire CRESOI Lüniversité La Rényon
Professër vakatèr Lüniversité Paris Est Créteil
Manb lo konsèy siantifik la Fondation pour la Mémoire de l’Esclavage

Partaje paj-la
dessi rézo sossial
   
Artourne dessi zaktualité