
Èk so vote-la, la komünoté intèrnasyonal i déssote in nouvo létap po la rekonéssanse bann violanse istorik dann lésklavaj – partou dessi la tèr, épila sürtou po bann Zafrikin.
Pandan plüs 4 sièk, bann bononm, fanm, zanfan afrikin par milion, té déporté, ésploité, dérassiné dann in sistèm ékonomik mondial bazé dessi la démounizasyon. Bann konsékanse listoir-la i konsèrne pa jüst lo passé : lü kontinüé amème bann zinégalité sossial, ékonomik épila rassial jiska jordi.
Rézolüsyon-la, kan mèm i done pa in lobligasyon juridik, i amonte bien lo devoir la mémoir èk in lanvi la jüstisse. I done in lélan po bann Zéta i angaje po vréman dan la rokonéssanse ofissièl, lo travaïy dessi la mémoir, lo réstitüsyon, saspë jiska bann dédomajman.
Mé soman, toute lé pa dakor ansanm tèks-la. Bann Zamérikin la-di zot lé pa dakor parsk si nou kalifié la trète tranzatlantik konm « krime lo plüs grav kontr’ lümanité » nou mète in dëgré rantr’ tout bann zatrossité istorik, par rapor lézot krime rekonü par lo droi intèrnasyonal, konm lo jénossid sinonça lo krime de guèr. Washinton la-ésplike son traka par rapor lo manièr i pë ansèrve jüridikman tèks-la, sürtou po réklame dédomajman.
Tankazot lo tralé péï éropéen la pa voté, té plüto dakor èk ça. Zot i rokoné poudvré lésklavaj sé in nafèr istorik épila moral grav. Mé soman zot i profère rogarde lo bann krime kontr’ lümanité par son koté ünivèrsél, san mète dëgré rantr’ lin-é-lot. Inpé la-di lo problèm po trouve kiça té résponsab lé tro konpliké, épila si i kalifié alü konmça, somanké na inpé va pousse deu-troi péï dovan tribünal.
Bann dézakor-la i amontre bien lo bann ralé-poussé dessi bann késtion la mémoir èk léritaj nout listoir kolonial. Kan mèm ça i défannde pa kontinüé lo travaïy siantifik, pédagojik, lédükasyon popülèr dessi listoir la trète èk lésklavaj.