Laktualité

La trète bann Zafrikin ésklavizé épila lésklavaj par la rasse bann Zafrikin konm « lo krime lo plüs grav kontr’ lümanité » rekonü par l’ONU

Lo 25 mars 2026, l’Organisation des nations unies (ONU) la-adopte in rézolüsyon po rokonéte la trète tranzatlantik épila lésklavaj bann Zafrikin konm « lo krime lo plüs grav kontr’ lümanité ». Lo Ghana konm reprézantan bann Zéta afrikin la-porte rézolüsyon-la. Lü la-gaingne in gran soutien èk la komünoté intèrnasyonal : 123 Zéta la-vote po, néna 3 péï – Lamérik, Israél èk Larjantine – la-vote kontr’, épila 52 péï la-pa voté, anparmi in bonpé péï Lérop, navé la Franse.

Èk so vote-la, la komünoté intèrnasyonal i déssote in nouvo létap po la rekonéssanse bann violanse istorik dann lésklavaj – partou dessi la tèr, épila sürtou po bann Zafrikin.

Pandan plüs 4 sièk, bann bononm, fanm, zanfan afrikin par milion, té déporté, ésploité, dérassiné dann in sistèm ékonomik mondial bazé dessi la démounizasyon. Bann konsékanse listoir-la i konsèrne pa jüst lo passé : lü kontinüé amème bann zinégalité sossial, ékonomik épila rassial jiska jordi.

Rézolüsyon-la, kan mèm i done pa in lobligasyon juridik, i amonte bien lo devoir la mémoir èk in lanvi la jüstisse. I done in lélan po bann Zéta i angaje po vréman dan la rokonéssanse ofissièl, lo travaïy dessi la mémoir, lo réstitüsyon, saspë jiska bann dédomajman.

Mé soman, toute lé pa dakor ansanm tèks-la. Bann Zamérikin la-di zot lé pa dakor parsk si nou kalifié la trète tranzatlantik konm « krime lo plüs grav kontr’ lümanité » nou mète in dëgré rantr’ tout bann zatrossité istorik, par rapor lézot krime rekonü par lo droi intèrnasyonal, konm lo jénossid sinonça lo krime de guèr. Washinton la-ésplike son traka par rapor lo manièr i pë ansèrve jüridikman tèks-la, sürtou po réklame dédomajman.

Tankazot lo tralé péï éropéen la pa voté, té plüto dakor èk ça. Zot i rokoné poudvré lésklavaj sé in nafèr istorik épila moral grav. Mé soman zot i profère rogarde lo bann krime kontr’ lümanité par son koté ünivèrsél, san mète dëgré rantr’ lin-é-lot. Inpé la-di lo problèm po trouve kiça té résponsab lé tro konpliké, épila si i kalifié alü konmça, somanké na inpé va pousse deu-troi péï dovan tribünal.

Bann dézakor-la i amontre bien lo bann ralé-poussé dessi bann késtion la mémoir èk léritaj nout listoir kolonial. Kan mèm ça i défannde pa kontinüé lo travaïy siantifik, pédagojik, lédükasyon popülèr dessi listoir la trète èk lésklavaj.

Rézolüsyon l’ONU

La Fondation pour la mémoire de l’esclavage i domande la Franse in laksyon par rapor la rézolüsyon l’ONU po rokonète la trète èk lésklavaj konm lo krime lo plüs grav kontr’ lümanité.

Partaje paj-la
dessi rézo sossial
   
Artourne dessi zaktualité