Lané 1998, po lo 150èm lanivèrsèr labolisyon lésklavaj La Rényon, lo Konsèy départmantal la-lanse in gran program komand artistik, an-lomaj bann zésklav La Rényon. Lidé lété drèsse, dessi la totalité lo téritoir rényoné, in gran Mémorial de l’esclavage po bann jénérasyon jordi èk demin i oubliye pa zot zansète.
Konm projé-la lé fé po düre plüzièr zané, la-shoizi 5 skültër rényoné renomé, an-kèr èk la kültir lokal : Jack BENG-THI, Gilbert CLAIN, Thierry FONTAINE, Alain PADEAU èk Eric PONGERARD. La-demande azot majine shakinn lo bann pièsse po mémorial kolèktif-la, té i doi mète dan lo 24 komüne, final-de-konte la-arété èk la livrézon bann premié lëv la fin lané 1998.
Depi ça, grace bann komüne sinonça bann lantante, d’ot zartist konm Richard VILDEMAN, David IMAHO, Marco AH-KIEM… la-angaje azot dan lo travaïy mémorièl-la ke la-rante dann in ressansman.
Lané 2018, lo Départman la-passe komande èk lo fotograf Ibrahim MULIN po tire foto lo bann lëv. Son bann foto lé ramassé dan la kolèksyon Müzé Villèle, lé pübliyé dessi intèrnèt.
Füramezir toute bann kréasyon-la k’i roprézante shakinn in landroi la mémoir, la-organize bann nouvo léspasse. Bann komüne épila demoun i vive dann lo bann kartié ouça lo bann lëv i lé, i garanti zot konsèrvasyon, zot valorizasyon.